Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ

Қуаныш Сыман 1 , Арай Қырғызбаева 2 , Жансая Абдукадирова 3 , Роза Бакесова 4 , Аягоз Мендигалиева 4

1 Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан Республикасы; 2 С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті, Алматы, Қазақстан; 3 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан Республикасы; 4 Батыс Қазақстан Инновациялық-Технологиялық Университеті, Орал, Қазақстан

doi.org/10.37884/3-2026/04 Бет. 51-61 Қабылданды 23.04.2026 Жарияланды 30.06.2026

Аңдатпа

Түйе сүті Қазақстанның шөл аймақтары үшін дәстүрлі және стратегиялық маңызды өнім. Оның емдік-профилактикалық қасиеттері сарысу ақуыздарының құрамымен байланысты. Алайда Қазақстан жағдайында бактриан және дромедар түйелерінің сарысу ақуыздарының SDS PAGE бейіні әлі зерттелмеген. Зерттеудің мақсаты – бактриан, дромедар және жиынтық түйе сүтінің сарысу ақуыздарын SDS-PAGE әдісімен бөліп, олардың сандық құрамын, электрофоретикалық қозғалғыштығын анықтау және түрлік айырмашылықтарды бағалау. Сарысу ақуыздары рН 4,6 кезінде изоэлектрлік тұндыру және 10000 × g центрифугалау арқылы бөлінді. Электрофорез 12% полиакриламидті гельде SDS қатысуымен Лэммли әдісі бойынша жүргізілді. Маркер ретінде 6 стандартты ақуыз қолданылды: 94, 67, 43, 30, 20, 14,4 кДа. Жолақтардың салыстырмалы мөлшері GelDoc XR+ жүйесінде денситометриялық талдаумен анықталды. Бактриан және жиынтық сүтте 9, дромедарда 8 сарысу жолағы анықталды. Басым фракциялар: сарысу альбумині 20,0–21,2 % Rf=0,15 0,18 және иммуноглобулиндер 19,4–19,8 % Rf=0,09–0,11. α-Лактальбуминнің үлесі 9,7–10,1 % Rf=0,92–0,93 құрады. Лактоферрин ∼ 55 кДа Rf=0,46–0,48 ретінде сәйкестендірілді, оның мөлшері 8,3–9,3 %. Түйе сүтінің барлық үлгілерінде сиыр сүтіне тән β-лактоглобулин анықталмады. Түрлік айырмашылықтың негізгі белгісі – дромедарда №7 жолақтың болмауы. Бұл жолақ бактриан мен жиынтық сүтте бар. Дромедардағы №4 фракцияның мөл-шері 12,2 ± 0,5 % бактрианға 8,1 ± 0,3 % қарағанда едәуір жоғары. Қазақстан жағдайында бактриан және дромедар түйесінің сүт сарысу ақуыздарының SDS-PAGE бейіні алғаш рет анықталды. β-Лак-тоглобулиннің болмауы түйе сүтінің гипоаллергендік қасиетін молекулалық деңгейде дәлелдейді. Иммуноглобулиндер мен сарысу альбуминінің жоғары үлесі оның биологиялық құндылығын көрсетеді және функционалды тағамдар әзірлеу үшін негіз болады.

түйе сүті, сарысу ақуыздары, SDS-PAGE, альбумин, иммуноглобулиндер, β лактоглобулин, гипоаллергенді, бактриан, дромедар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. Arain, M.A., Khaskheli M., Malik A.H., Arain S., Soomro A.H., Arain H.H. (2022). Bioactive peptides derived from camel milk proteins: A review of their functional properties // International Journal of Dairy Technology. 2022. Vol. 75. No. 2. P. 285–301. DOI: 10.1111/1471-0307.12845.
  2. Alhaj, O.A., Taufik E., Handa Y. (2022). Camel milk: Antimicrobial agents, fermented products, and shelf life // Foods. 2022. Vol. 11. No. 15. P. 2157. DOI: 10.3390/foods11152157.
  3. Ayyash, M., Al-Dhaheri A.S., Al-Haj O.A. (2022). In vitro investigation of health-promoting benefits of fermented camel milk // Journal of Dairy Science. 2022. Vol. 105. No. 10. Pр. 7780–7795. DOI: 10.3168/jds.2022-21899.
  4. Ali, A.H., Selim K.A., Shahein M.R. (2022). Identification and characterization of the milk fat globule membrane proteins from camel milk // Food Chemistry. 2022. Vol. 380. 132185. DOI: 10.1016/j.foodchem.2022.132185.
  5. Benmeziane-Derradji, F. (2021). Camel milk as a potential functional food: a synopsis of recent advances // Food Reviews International. 2021. Vol. 39. No. 8. Pр. 5496–5515. DOI: 10.1080/87559129.2021.2015770.
  6. El-Hatmi, H., Jrad Z., Salhi I., Aguibi A., Nadri A., Khorchani T. (2021). Comparison of composition and whey protein fractions of human, camel, donkey, goat and cow milk // Mljekarstvo. 2021. Vol. 71. No. 3. Pр. 162–175. DOI: 10.15567/mljekarstvo.2021.0302.
  7. Fguiri, I., Atigui M., Ziadi M., Arroum S., Khorchani T. (2021). Biochemical, microbiological, and proteomic characterization of Bactrian camel milk from Tunisia // Journal of Food Composition and Analysis. 2021. Vol. 102. 104008. DOI: 10.1016/j.jfca.2021.104008.
  8. Felfoul, I., Jardin J., Gaucheron F., Attia H., Ayadi M.A. (2021). Proteomic profiling of the acid whey fraction from dromedary milk // Food Chemistry. 2021. Vol. 364. 130403. DOI: 10.1016/j.foodchem.2021.130403.
  9. Hailu, Y., Hansen E.B., Seifu E., Eshetu M., Ipsen R., Lametsch R. (2021). Rheological and proteomic characterization of camel milk proteins and their changes during lactic acid fermentation // Food Hydrocolloids. 2021. Vol. 121. 107039. DOI: 10.1016/j.foodhyd.2021.107039.
  10. Konuspayeva, G., Faye B., Loiseau G., Narmuratova M. (2021). Camel milk composition in Kazakhstan: seasonal and regional variations // Emirates Journal of Food and Agriculture. 2021. Vol. 33. No. 7. Pр. 565–574. DOI: 10.9755/ejfa.2021.v33.i7.2731.
  11. Konuspayeva, G., Narmuratova Zh., Meldebekova A. (2022). Immunoglobulins in Bactrian camel milk: seasonal dynamics in South Kazakhstan / G. Konuspayeva, // Veterinary World. 2022. Vol. 15. No. 11. Pр. 2648–2654. DOI: 10.14202/vetworld.2022.2648-2654.
  12. Khan, M.Z., Xiao J., Ma Y., Ma J., Liu S., Khan A. (2022). Whey protein composition and bioactive properties of Bactrian camel milk from China and Kazakhstan // Food Chemistry. 2022. Vol. 393. 133403. DOI: 10.1016/j.foodchem.2022.133403.
  13. Lajnaf, R. Trigui, Samet-Bali O., Attia H., Ayadi M.A. (2022). Comparative study on the functional properties of whey proteins from camel and bovine milk // LWT - Food Science and Technology. 2022. Vol. 154. 112666. DOI: 10.1016/j.lwt.2021.112666.
  14. Laemmli, U.K. (1970). Cleavage of structural proteins during the assembly of the head of bacteriophage T4 // Nature. 1970. Vol. 227. No. 5259. Pр. 680–685. DOI: 10.1038/227680a0.
  15. Mohamed, H., Johansson M., Lundh Å., Nagy P., Kamal-Eldin A. (2022). Short communication: Caseins and α-lactalbumin content of camel milk determined by capillary electrophoresis // Journal of Dairy Science. 2022. Vol. 105. No. 3. Pр. 1994–2000. DOI: 10.3168/jds.2021-20995.
  16. Meldebekova, A., Zhumagaliyeva G., Alamanova A. (2024). Method for electrophoretic separation of camel milk whey proteins in polyacrylamide gel with sodium dodecyl sulfate / A. Meldebekova, // Eurasian Patent No. 045892. — Astana, 2024.
  17. Mbye, M., Sobti B., Al-Nabulsi A., Ayyash M. (2021). Camel milk whey proteins: Potential applications in food and health // Journal of Dairy Science. 2021. Vol. 104. No. 10. Pр. 10438–10452. DOI: 10.3168/jds.2021-20420.
  18. Sinyavskiy, Y.A., Yakunin A.V., Konuspayeva G. (2021). Bioactive potential of camel milk lactoferrin: Kazakhstan studies // International Journal of Dairy Technology. 2021. Vol. 74. No. 4. Pр. 698–705. DOI: 10.1111/1471-0307.12806.
  19. Narmuratova, M., Konuspayeva G., Faye B. (2022). Technological properties of Bactrian camel milk whey proteins from Almaty region // Journal of Camel Practice and Research. 2022. Vol. 29. No. 2. Pр. 187–193.
  20. Narmuratova, M., Serikbayeva A., Faye B. (2023). α-Lactalbumin content in milk of Kazakh Bactrian camels // Mljekarstvo. 2023. Vol. 73. No. 2. Pр. 98–106. DOI: 10.15567/mljekarstvo.2023.0203.
  21. Vincenzetti, S., Vita A., Polidori L. (2022). Whey proteins from milk: structure, properties and applications // International Journal of Molecular Sciences. 2022. Vol. 23. No. 3. P. 1812. DOI: 10.3390/ijms23031812.
  22. Zhumagaliyeva G.K., Alamanova A.A., Amirkhanov K.Zh. (2024). Comparative analysis of whey proteins of Bactrian and dromedary milk by electrophoresis // Vestnik KazNU. Biological Series. 2024. No. 1(98). Pр. 112–119.
  23. Zhumagaliyeva G., Konuspayeva G., Faye B., Meldebekova A. (2023). Whey protein profile of Bactrian camel milk from Kazakhstan: first report by SDS-PAGE // Journal of Camelid Science. 2023. Vol. 16. No. 1. Pр. 45–52.
  24. Zhao D., Wang Z., Guo Y., Wang C., Jiang L., Zhang Y. (2022). Comparative proteomics analysis of Bactrian camel milk whey: New insights into species-specific proteins / // Food Research International. 2022. Vol. 162. 112089. DOI: 10.1016/j.foodres.2022.112089.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 28, 3 (111) (Jun. 2026), 51–61. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2026/04.
(1)ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler 2026, 28 (3 (111), 51-61. https://doi.org/10.37884/3-2026/04.
ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(3 (111), 51-61. https://doi.org/10.37884/3-2026/04
ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 3 (111), p. 51–61, 2026. DOI: 10.37884/3-2026/04. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1358. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (3 (111): 51-61. https://doi.org/10.37884/3-2026/04.
“ ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ” (2026) Izdenister natigeler, 28(3 (111), pp. 51–61. doi:10.37884/3-2026/04.
[1]“ ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 3 (111), pp. 51–61, Jun. 2026, doi: 10.37884/3-2026/04.
“ ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 3 (111), June 2026, pp. 51-61, https://doi.org/10.37884/3-2026/04.
“ ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister natigeler 28, no. 3 (111) (June 30, 2026): 51–61. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1358.
1.ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];28(3 (111):51-6. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1358
1.ТҮЙЕ СҮТІНДЕГІ САРЫСУАҚУЫЗДАРЫН SDS-PAGE ӘДІСІМЕН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 2026;28(3 (111):51-61. doi:10.37884/3-2026/04