ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ

Джансулу Есенбаева; Айсулу Жолдасбаева

doi:10.37884/1-2024/09

Аңдатпа

Ауылшаруашылық өсімдіктерінің өнімділік көрсеткіші - сапалы, жалпылама көрсеткіштік факторлар кешеніне тікелей қатысы бар. Өнімділік мәніне ауқымды әсеретуші табиғи-климаттық жағдайдан өзгеде егіншілік жұмыстары, өсіру жағдайлары және агротехника, ең маңызды көрсеткіш дақылдарды суғару жағдайларын айтуға болады. Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде майбұршақ сортүлгілерінің өнімділігі анықтау жылдарына табиғи-климаттық және әртүрлі суғару жағдайларына тура қатысы барлығы айқындалды. Біздің зерттеу жұмыстарымыз егістік және зерханалық жағдайларда жүргізілді. Дәстүрлі және тамшылатып егістік суғару жағдайларында майбұршақ сортүлгілерінің жалпы өнімділік және құрылымдық элементтері салыстырылды. Келесі зерттеу зертханалық жағдайда майбұршақ өсімдіктерінің өнімділік құрылымдары мен биометриялық есептеулері ауылшаруашылығы дақылдарының Мемлекеттік сортсынақ әдістемесі арқылы жүргізілді. Зерттеу жұмыстарына майбұршақтың Ивушка (st), Русия, Баян, Алуа, Алматы, Искра, Мисула, Зара, Жалпақсай, Роза сортүлгілері алынды. Аталған сортүлгілердің дәртүрлі және тамшылатып суғару жағдайларында өнімділік пен өнім құрылымдық элементтерінің салыстырмалы көрсеткіштерінің анықталды. Зерттеу нәтижесінде алынған сортүлгілер ішінде өнімділіктің және құрылымдық элементтерінің түрлі дәрежедегі көрсеткіштерге ие болуының бірден бір себебі ауа-райы және дәстүрлі мен тамшылатып суғару жағдайларына тікелей байланысты болды.

Кілттік сөздер: майбұршақ, сортүлгілер, тұқым, өнімділік, құрылымдық элементтер, дәстүрлі суғару, тамшылатын суғару, бұтақтар саны, бұршақтары саны, 1000 тұқымның массасы.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Akbota Makulbekova, Ayup Iskakov, Krishnanand P. Kulkarni, Jong Tae Song, Jeong-Dong Lee /Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan//Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan / Plant Breed. Biotech. 2017 (June) 5(2): P. 55-66.
2 Толоконников В.В. Кошкарова Т.С., Канцер Г.П., Плющева Н.М.Совершенствование моделирования и селекции сортов сои в условиях орошения и усиления атмосферной засухи/ Извес
3 Толоконников В.В., Вронская Л.В., Агапова С.А. Сортовая отзывчивость сои на орошение и удобрение в условиях Нижнего Поволжья/ RUDN Journal of Agronomy and Animal Industries, 2023, 18 (3): Р. 320-333.
4 Созонова А. Н., Иваненко А. С. Оценка сортов сои по урожайности и параметрам адаптивности в лесостепи тюменской области/ Пермский аграрный вестник №1 (25) 2019 С. 75-78.
5 Фролов С.С., Ревенко В.Ю., Могола Н.А. Продуктивность сортов сои различных групп спелости в сложившихся в 2017 году погодно-климатических условиях/ Международный научно-исследовательский журнал № 11 (77) Часть 2, С. 42-45.
6 Фокина Е.М., Титов С.А., Разанцевей Д.Р. Агроэкологическая оценка перспективных образцов сои/ Достижения науки и техники АПК. 2019. Т. 33. №7. С.21-23
7 Розенцвейг В.Е., Голоенко Д.В., Давыденко О.Г. Отбор в гетерогенных популяциях сои: конкурентоспособность (сообщение 3)/ Научно-технический бюллетень Всероссийского научно-исследовательского института масличных культур. Вып. 2 (166), 2016 С.19-25.
8 Розенцвейг В.Е., Голоенко Д.В., Давыденко О.Г. Отбор в гетерогенных популяциях сои: выявление селекционно ценных генотипов (сообщение 3)/ Научно-технический бюллетень Всероссийского научно-исследовательского института масличных культур. Вып. 2 (166), 2016 С.26-33
9 Суховеев Д.А., Жаркова С.В. Элементы структуры урожая сои как результат использования различных агротехнологических приемов/International Journal of Humanities and Natiural Sciences,vol. 10-2 (73). 2022. P. 39-40.
10 Методика Государственного сортоиспытания зерновых культур. (выпуск второй, 1989 г и общая часть, 2019г) С. 72-78.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 1 (101) (Mar. 2024), 84–91. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2024/09.

(1)ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 1 (101), 84-91. https://doi.org/10.37884/1-2024/09.

ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 1 (101), 84-91. https://doi.org/10.37884/1-2024/09

ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (101), p. 84–91, 2024. DOI: 10.37884/1-2024/09. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/472. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 1 (101) (March): 84-91. https://doi.org/10.37884/1-2024/09.

“ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ” (2024) Izdenister natigeler, (1 (101), pp. 84–91. doi:10.37884/1-2024/09.

[1]“ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (101), pp. 84–91, Mar. 2024, doi: 10.37884/1-2024/09.

“ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (101), Mar. 2024, pp. 84-91, https://doi.org/10.37884/1-2024/09.

“ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (101) (March 29, 2024): 84–91. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/472.

1.ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Mar. 29 [cited 2026 Sep. 15];(1 (101):84-91. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/472

1.ӘР ТҮРЛІ СУҒАРУ ЖАҒДАЙЫНДА МАЙБҰРШАҚ СОРТҮЛГІЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІК БЕЛГІЛЕРІН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 2024;(1 (101):84-91. doi:10.37884/1-2024/09

[1] 1 Akbota Makulbekova, Ayup Iskakov, Krishnanand P. Kulkarni, Jong Tae Song, Jeong-Dong Lee /Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan//Current Status and Future Prospects of Soybean Production in Kazakhstan / Plant Breed. Biotech. 2017 (June) 5(2): P. 55-66.

[2] 2 Толоконников В.В. Кошкарова Т.С., Канцер Г.П., Плющева Н.М.Совершенствование моделирования и селекции сортов сои в условиях орошения и усиления атмосферной засухи/ Извес

[3] 3 Толоконников В.В., Вронская Л.В., Агапова С.А. Сортовая отзывчивость сои на орошение и удобрение в условиях Нижнего Поволжья/ RUDN Journal of Agronomy and Animal Industries, 2023, 18 (3): Р. 320-333.

[4] 4 Созонова А. Н., Иваненко А. С. Оценка сортов сои по урожайности и параметрам адаптивности в лесостепи тюменской области/ Пермский аграрный вестник №1 (25) 2019 С. 75-78.

[5] 5 Фролов С.С., Ревенко В.Ю., Могола Н.А. Продуктивность сортов сои различных групп спелости в сложившихся в 2017 году погодно-климатических условиях/ Международный научно-исследовательский журнал № 11 (77) Часть 2, С. 42-45.

[6] 6 Фокина Е.М., Титов С.А., Разанцевей Д.Р. Агроэкологическая оценка перспективных образцов сои/ Достижения науки и техники АПК. 2019. Т. 33. №7. С.21-23

[7] 7 Розенцвейг В.Е., Голоенко Д.В., Давыденко О.Г. Отбор в гетерогенных популяциях сои: конкурентоспособность (сообщение 3)/ Научно-технический бюллетень Всероссийского научно-исследовательского института масличных культур. Вып. 2 (166), 2016 С.19-25.

[8] 8 Розенцвейг В.Е., Голоенко Д.В., Давыденко О.Г. Отбор в гетерогенных популяциях сои: выявление селекционно ценных генотипов (сообщение 3)/ Научно-технический бюллетень Всероссийского научно-исследовательского института масличных культур. Вып. 2 (166), 2016 С.26-33

[9] 9 Суховеев Д.А., Жаркова С.В. Элементы структуры урожая сои как результат использования различных агротехнологических приемов/International Journal of Humanities and Natiural Sciences,vol. 10-2 (73). 2022. P. 39-40.

[10] 10 Методика Государственного сортоиспытания зерновых культур. (выпуск второй, 1989 г и общая часть, 2019г) С. 72-78.