ВЛИЯНИЕ БИОЛОГИЧЕСКИХ ПРЕПАРАТОВ И КОМПЛЕКСНЫХ ЖИДКИХ  УДОБРЕНИЙ НА ЭЛЕМЕНТЫ СТРУКТУРЫ УРОЖАЯ РИСА В КАЗАХСТАНСКОМ ПРИАРАЛЬЕ

Нуржан  Ыбрайкожа; Асет  Токтамысов; Эльвира  Сагиндыкова; Диана  Семирханова; Айгул  Серикбаева

doi:10.37884/2-2023/26

Аңдатпа

Арал өңірінің дихандар арасында бүгінгі күні микроэлементтері бар сұйық биологиялық тыңайтқышты қолдану танымал болып келеді. Биологиялық тыңайтқыш бейтарап немесе сәл сілтілі реакцияға ие, техногендік радионуклидтермен ластанбаған, жарылғыш емес. Төмен кристалдану температурасы – 2°C және мұздату –26°C-сұйық биологиялық тыңайтқышты жыл бойына тасымалдауға мүмкіндік береді, әсіресе пленканың ішкі қабаты бар бетон мен асфальттан жасалған топыраққа көмілген оқшауланған қоймаларда.

Күріш шаруашылығы институтының қызметкерлері сұйық тыңайтқыштардың тиімділігі бойынша зерттеулер жүргізіп, олардың күріш өнімділігін арттыруға әсерін зерттеді. Сұйық тыңайтқыштарды егу алдында және күріш өсіру кезінде минералды тыңайтқыштармен бірге қолдану дақылдардың өнімділігін едәуір арттырғаны анықталды, ол нұсқалары бойынша 3,9-5,7 т/га аралығында өзгерді. Сыр Сұлуы сортының күріш өнімділігі егу алдында және вегетация кезеңінде сұйық био тыңайтқыштармен 0,2-0,3 т/га-ға, ал минералдармен бірге қолданған кезде өнімділік 1,9-2,0 т/га-ға өсті. Күріштің өнімділігі дақыл құрылымының көрсеткіштерімен анықталды және олармен корреляцияның өте жоғары коэффициенттерімен сипатталды. Тұқымды егу алдындағы өңдеу минералды тыңайтқыштар мен биологиялық препараттармен тыңайтқыштар нұсқаға байланысты 3,9-5,7 т/га өзгеретін дақылдың өнімділігіне айтарлықтай әсер еткені анықталды. Осыған байланысты минералды тыңайтқыштармен био тыңайтқыштарды (Nacle және Фитоп 8.67) кешенді қолдануды ұсынамыз. Мақала да тағы Арал өңіріндегі күріш дақылдарына Nacle және Fitop 8,67 8 биотыңайтқыштарының тиімділігін зерттеу нәтижелері берілген. Үш рет күріш агроценозының өндірістік процесіне әсер ететіні, бұл жеке өсімдіктердің өнімділігінің жоғарылауынан және өнімділіктің жоғарылауынан көрінетіні анықталды. Nacle және Fitop 8,67 8 тиімділігінде айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ. Максималды тиімділікке қол жеткізу үшін Nacle және Fitop 8.67 егіс алдында N90P60 мөлшерінде азот және фосфор тыңайтқыштарын енгізу керек, өйткені күріш агроценозын тыңайтқыштың мұндай жүйесімен (N90P60 + Nacle 2 л / т) тұқымдар + Накл 2 л/га өңдеуде + 2 л/га тарауда және N90P60 + Phytop 8,67 8 2 мл/т тұқым + Phytop 8,67 8 өңдеуде 1 л/га + Фитоп 8,67 8 тарауда 1 л/га. ) күріш өнімділігін 1,9-2,0 т/га (51,4-54,1%) арттыруды қамтамасыз ете отырып, биотыңайтқыштардың да, азот-фосфор тыңайтқышының да тиімділігі айтарлықтай артады.

биологиялық тыңайтқыш, минералды тыңайтқыштар, кешенді сұйық тыңайтқыштар, препараттар, күріш, өнімділік, құрылымдық талдау

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Сычев, В.Г., Шафран С.А. Азот Химические свойства почв и эффективность минеральных удобрений. М:ВНИИА, 2013. – 296 с.
2 Тихoнович И.А., Кожемяков А.П., Чеботарь В.К. и др. Биопреапараты в с/х-ве. М: Россельхозакадемия, 2005. – 154 с.
3 Завалин А.А. Биопрепараты, удобрения и урожай. М: ВНИИА, 2005. – 302 с.
4 Чеботарь В.К., Завалин А.А., Ариткин А.Г. Применение биомодифицированных минеральных удобрений М:ВНИИА, 2014. – 142 с.
5 Завалин А.А. Оценка эффективности микробных препаратов в земледелии. М.: Россельхозакадемия, 2000. – 82 с.
6 Маслов И.В. Физиологические основы применения минеральных удобрений. М: Колос, 1979. – 255 с.
7 Тихонович И.А., Кожемяков Н.П и другие. Биопрепараты в сельском хозяйстве. М.: Росинхозакормления, 2005. – 157 с.
8 Костылев П.И. Повышение урожайности риса с помощью микробиологического препарата экстрасол. Рисоводство / ВНИИ риса, – Краснодар 2010. П16. – с. 66-63
9 Григулецкий В.Г. Эффективность применения новых комплексных энергизированных удобрений на посевах озимой пшеницы Бригада на малогумусных слабощелочных почвах северо-востока Краснодарского края/Международный сельскохозяйственный журнал. 2018, №6366, – с. 63-67.
10 Шеуджен А.Х., Алешин Н.Е. Теория и практика применения микроудобрений в рисоводстве. Майкоп. 1996. – с. 313.
11 Шеуджен А.Х., Алешин Н.Е., Курячий Л.Г. и др. Регуляторы роста на посевах новых сортов риса. – Краснодар, 1994. –16 с.
12 Ягодин Б.А. Агрохимия. М.: Агропромизат, 1989. – 49 с.
13 Боровский М. почвы Кызылординской области, – 232 с.
14 Б. Доспехов. Методика полевого опыта. – 349 с.
15 Удовенко Г.В. Продуктивность фотосинтетическая деятельность и утилизация ассимилятов у зерновых культур при засолении почвы// Сб. научных трудов по прикл. ботанике, генетике и селекции. ВНИИ Растениеводства, 1993 г. – с. 132-137.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2 (98) (Jun. 2023), 264–274. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2023/26.

(1)ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 2 (98), 264-274. https://doi.org/10.37884/2-2023/26.

ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 2 (98), 264-274. https://doi.org/10.37884/2-2023/26

ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (98), p. 264–274, 2023. DOI: 10.37884/2-2023/26. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/248. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 2 (98) (June): 264-74. https://doi.org/10.37884/2-2023/26.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (2 (98), pp. 264–274. doi:10.37884/2-2023/26.

[1]“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (98), pp. 264–274, Jun. 2023, doi: 10.37884/2-2023/26.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (98), June 2023, pp. 264-7, https://doi.org/10.37884/2-2023/26.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (98) (June 29, 2023): 264–274. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/248.

1.ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (98):264-7. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/248

1.ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АРАЛ ӨҢІРІНДЕГІ КҮРІШ ӨНІМІ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРЕПАРАТТАР МЕН КЕШЕНДІ СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(2 (98):264-274. doi:10.37884/2-2023/26

[1] 1 Сычев, В.Г., Шафран С.А. Азот Химические свойства почв и эффективность минеральных удобрений. М:ВНИИА, 2013. – 296 с.

[2] 2 Тихoнович И.А., Кожемяков А.П., Чеботарь В.К. и др. Биопреапараты в с/х-ве. М: Россельхозакадемия, 2005. – 154 с.

[3] 3 Завалин А.А. Биопрепараты, удобрения и урожай. М: ВНИИА, 2005. – 302 с.

[4] 4 Чеботарь В.К., Завалин А.А., Ариткин А.Г. Применение биомодифицированных минеральных удобрений М:ВНИИА, 2014. – 142 с.

[5] 5 Завалин А.А. Оценка эффективности микробных препаратов в земледелии. М.: Россельхозакадемия, 2000. – 82 с.

[6] 6 Маслов И.В. Физиологические основы применения минеральных удобрений. М: Колос, 1979. – 255 с.

[7] 7 Тихонович И.А., Кожемяков Н.П и другие. Биопрепараты в сельском хозяйстве. М.: Росинхозакормления, 2005. – 157 с.

[8] 8 Костылев П.И. Повышение урожайности риса с помощью микробиологического препарата экстрасол. Рисоводство / ВНИИ риса, – Краснодар 2010. П16. – с. 66-63

[9] 9 Григулецкий В.Г. Эффективность применения новых комплексных энергизированных удобрений на посевах озимой пшеницы Бригада на малогумусных слабощелочных почвах северо-востока Краснодарского края/Международный сельскохозяйственный журнал. 2018, №6366, – с. 63-67.

[10] 10 Шеуджен А.Х., Алешин Н.Е. Теория и практика применения микроудобрений в рисоводстве. Майкоп. 1996. – с. 313.

[11] 11 Шеуджен А.Х., Алешин Н.Е., Курячий Л.Г. и др. Регуляторы роста на посевах новых сортов риса. – Краснодар, 1994. –16 с.

[12] 12 Ягодин Б.А. Агрохимия. М.: Агропромизат, 1989. – 49 с.

[13] 13 Боровский М. почвы Кызылординской области, – 232 с.

[14] 14 Б. Доспехов. Методика полевого опыта. – 349 с.

[15] 15 Удовенко Г.В. Продуктивность фотосинтетическая деятельность и утилизация ассимилятов у зерновых культур при засолении почвы// Сб. научных трудов по прикл. ботанике, генетике и селекции. ВНИИ Растениеводства, 1993 г. – с. 132-137.