Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН МЕХАНИКАЛАНДЫРУ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРЛЕНДІРУ

ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ

Қабдырахим Қалым 1 , Шолпан Дуйсенова 2 , Айза Жунусова 3 , Дамира Заурбекова 2 , Димитар Караиванов 4

1 «Агроинженерия» ғылыми-өндірістік орталығы ЖШС, Алматы, Қазақстан; 2 Ғұмарбек Дәукеев атындағы алматы энергетика және байланыс университеті КЕАҚ, Алматы, Қазақстан; 3 Ғұмарбек Дәукеев атындағы Алматы энергетика және байланыс университеті, Алматы, Қазақстан,; 4 Химиялық технологиялар және металлургия университеті, София, Болгария

doi.org/10.37884/2-2026/17 Бет. 195-210 Қабылданды 14.04.2026 Жарияланды 30.04.2026

Аңдатпа

Кіріспе. Электр энергетикалық жүйелердің сенімді және тиімді жұмысын қамтамасыз ету қазіргі заманғы энергетиканың негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Ауа желілерінің электр параметрлеріне айтарлықтай әсер ететін Климаттық факторларды, атап айтқанда қоршаған ортаның температурасын ескеру ерекше маңызға ие. Температураның өзгеруі өткізгіштердің белсенді кедергісінің өзгеруіне әкеледі, бұл өз кезегінде электр желілерінің қуатының жоғалуына, кернеуіне және жұмыс режиміне әсер етеді. Материалдар мен әдістер. Жұмыста электр желісінің режимдерін модельдеу үшін RastrWin 3.0 есептеу-аналитикалық әдістері мен бағдарламалық кешені қолданылды. Зерттеу объектісі 110 кВ Қорғалжын-Краснознаменка электр желісінің учаскесі болып табылады. Есептеулер -60°C-тан +60°C-қа дейінгі диапазондағы қоршаған орта температурасының өзгеруін ескере отырып жүргізілді. Нәтижелер және талқылау. Қоршаған орта температурасының жоғарылауы өткізгіштердің белсенді кедергісінің жоғарылауына және нәтижесінде қуат шығынының өсуіне әкелетіні анықталды. Максималды шығындар +60°C температурада байқалады және 3,95% жетеді. Температура -60°C дейін төмендеген кезде өткізгіштердің кедергісі төмендейді, ал қуат шығыны 2,61% дейін төмендейді. Сондай-ақ, температура факторы кернеудің төмендеуіне және желі элементтерінің жүктемесіне әсер ететіні анықталды. Қорытындылар. Зерттеу нәтижелері электр желілерінің режимдерін есептеу кезінде нақты температура жағдайларын ескеру қажеттілігін растайды. Температураға тәуелді модельдерді қолдану есептеулердің дәлдігін арттыруға, электр энергиясының жоғалуын азайтуға және электр желілерінің сенімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Алынған деректер электр желілерінің жұмыс режимдерін оңтайландыру және динамикалық желі рейтингі (dynamic Line Rating) технологияларын енгізу кезінде пайдаланылуы мүмкін.

электр желісі, температура, белсенді қарсылық, қуат жоғалту, әуе желісі, Желі режимі, RastrWin 3.0

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. Al’guliev R.M. (2025a). Modelirovanie energeticheskikh sistem [Modeling of energy systems]. — Baku: Elm. [in Russ.]
  2. Al’guliev R.M. (2025b). Vliyanie temperatury na elektroseti [Impact of temperature on power networks]. Energetika. 3. 200–210. [in Russ.]
  3. Ahmed S. & Singh S. (2018). Impact of temperature on conductor resistance. Energy Reports. 4. 237–243. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2018.03.002
  4. Black W. & Strbac G. (2016). Value of dynamic line rating. Electric Power Systems Research. 130. 138–146. https://doi.org/10.1016/j.epsr.2015.09.018
  5. CIGRÉ Working Group B2.43. (2014). Guide for thermal rating calculations of overhead lines. Paris: CIGRÉ.ENTSO-E. (2020). Guideline for transmission system operation. Brussels.
  6. Fernandez E., Albizu I. & Bedialauneta M.T. (2017). Dynamic line rating systems. Renewable Energy. 113. 1301–1310. https://doi.org/10.1016/j.renene.2017.06.080
  7. Holmgren M. & Söder L. (2019). Increased transmission capacity using DLR // IEEE Transactions on Power Delivery. 34(3). 1051–1058. https://doi.org/10.1109/TPWRD.2018.2872156
  8. Kurbanov A.K. (2019). Elektroenergeticheskie sistemy i seti [Electric power systems and networks]. — A.: KazNTU. [in Russ.]
  9. Kim J. & Overbye T. (2019). Smart grid applications for transmission systems // IEEE Transactions on Smart Grid. 10(4). 4562–4571. https://doi.org/10.1109/TSG.2018.2873456
  10. Li H., Bo R. & Wang C. (2020). Temperature-dependent power flow analysis. IEEE Access. 8. 112233–112245. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.3001234
  11. IEEE Power & Energy Society. (2018). Dynamic Line Rating for overhead lines. IEEE Standard. https://doi.org/10.1109/IEEESTD.2018.XXXXXXX
  12. Gustavsen B. (2017). Modeling of transmission lines // IEEE Transactions on Power Delivery. 32(2). 1231–1238. https://doi.org/10.1109/TPWRD.2016.2598123
  13. Saparov, K. T. (2020). Raschet liniy elektroperedachi [Transmission line calculations]. Astana: ENU. [in Russ.]
  14. Wang Y. et al. (2022). Real-time monitoring of transmission lines // Electric Power Systems Research. 205. https://doi.org/10.1016/j.epsr.2022.107663
  15. Yusov V.S. (2021). Analiz rezhimov raboty elektricheskikh setej [Analysis of power system operating modes]. — M.: Energoatomizdat. [in Russ.]
  16. Zhang P. & Li F. (2016). Probabilistic analysis of power systems // IEEE Transactions on Power Systems. 31(3). 2342–2351. https://doi.org/10.1109/TPWRS.2015.2459781
  17. Zhou X. et al. (2021). Thermal modeling of overhead conductors // International Journal of Electrical Power & Energy Systems. 125. https://doi.org/10.1016/j.ijepes.2020.106495

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler. 28, 2 (110) (Apr. 2026), 195–210. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2026/17.
(1)ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler 2026, 28 (2 (110), 195-210. https://doi.org/10.37884/2-2026/17.
ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . (2026). Izdenister Natigeler, 28(2 (110), 195-210. https://doi.org/10.37884/2-2026/17
ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 2 (110), p. 195–210, 2026. DOI: 10.37884/2-2026/17. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1336. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (2 (110): 195-210. https://doi.org/10.37884/2-2026/17.
“ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ ” (2026) Izdenister natigeler, 28(2 (110), pp. 195–210. doi:10.37884/2-2026/17.
[1]“ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 2 (110), pp. 195–210, Apr. 2026, doi: 10.37884/2-2026/17.
“ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 2 (110), Apr. 2026, pp. 195-10, https://doi.org/10.37884/2-2026/17.
“ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ ”. Izdenister natigeler 28, no. 2 (110) (April 30, 2026): 195–210. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1336.
1.ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Apr. 30 [cited 2026 Sep. 15];28(2 (110):195-210. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1336
1.ТЕМПЕРАТУРА РЕЖИМІНІҢ ЭЛЕКТР ЖЕЛІЛЕРІНІҢ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler. 2026;28(2 (110):195-210. doi:10.37884/2-2026/17