Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ

Ельвира Шаденова 1 , Мариям Кайгермазова 1 , Медет Сембеков 1

1 Генетика және физиология институты

doi.org/10.37884/2-2025/43 Бет. 430-439 Қабылданды 02.04.2025 Жарияланды 30.06.2025

Аңдатпа

Мақалада Nitraria микроклондарына бейімделу процесінде ион алмасу субстратының әсері қарастырылады. Ион алмастырғыш субстратты қолдану регенерацияланатын өсімдіктердің тұрақты биометриялық параметрлерін және олардың фотосинтетикалық және тыныс алу белсенділігін сақтай отырып, жоғары өмір сүру жылдамдығына әсер ететіні көрсетілген. Зерттеудің мақсаты - жемістері мен жапырақтарында биологиялық белсенді заттардың бай кешені бар ерекше және пайдалы өсімдіктің микроклондық көбеюі процесінде алынған регенерациялаушы өсімдіктерде бейімделу көрсеткіштерін тиімді орындау үшін ex situ жағдайында ион алмастырғыш субстраттың әсерін зерттеу. Тамырлары дамыған зерттелген түрлердің регенерацияланған клондары алты айдан кейін жақсы бейімделді, ион алмастырғыш субстраттағы қалпына келтірілген өсімдіктердің орташа биіктігі 29,5 см, орташа тамыр ұзындығы 41,6 см болды, бұл қалыпты топырақ қоспасынан екі есе дерлік жоғары. Өсімдіктерді суарудың дұрыс режимін сақтаған кезде тірі қалу деңгейі 86% құрады. Жылыжай жағдайында 3-4 ай өскеннен кейін контейнерлік дақыл ашық жерге отырғызуға дайын. Субстраттың ex situ жағдайында регенерацияланған нитратты өсімдіктердің дамуына әсер ету нәтижелері берілген, мұнда ион алмастырғыш субстратты қолдану негізгі өркеннің өсуін ынталандыруға және тамыр жүйесінің дамуына әкелетіні анықталды.

регенерант өсімдік селитра стерильді емес жағдайлар ион алмастырғыш субстрат бейімделу

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Akimova, S., Radzhabov, A., Esaulko, A., Samoshenkov, E., Nechiporenko, I., Kazakov, P., Voskoboinikov, Y., Matsneva, A., Zubkov, A.; Aisanov, T.(2022). Improvement of Ex Vitro Growing Completion of Highbush Blueberry (Vaccinium Corymbosum L.) in Containers. Forests,13(10).- 1550. https://doi.org/10.3390/f13101550
  2. 2. Kim, J.K., Shawon, M., Ahmed, R., An, J.H., Yun, Y.J., Park, S.J., Na, J.K., Choi, K.Y. (2021). Influence of Substrate Composition and Container Size on the Growth of Tissue Culture Propagated Apple Rootstock Plants. Agronomy, 11, 2450. doi:10.3390/agronomy11122450
  3. 3. Бастаубаева, Ш., Слямова , Н., Жасыбаева , Г., Колусенко, М., & Карабаев, К. (2024). Влияние биоудобрений и биостимуляторов на продуктивность зерновой кукурузы в органическом земледелии. Izdenister Natigeler, (2-1 (special), 149–158. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550
  4. 4. Mohammed, M., Munir, M., Ghazzawy, H.S. (2023). Design and Evaluation of a Smart Ex Vitro Acclimatization System for Tissue Culture Plantlets. Agronomy, 13(1), 78. https://doi.org/10.3390/agronomy13010078
  5. 5. Pascual, J.A., Ceglie, F., Tuzel, Y., Koller, M., Koren, A., Hitchings, R., Tittarelli, F. (2018). Organic Substrate for Transplant Production in Organic Nurseries. Agron. Sustain. Dev., 38, 35. https://doi.org/10.1007/s13593-018-0508-4
  6. 6. Рустем, М., Сардар, А., Тилеубаева, Ж., Галымбек, К., & Калдыбаева, Д. (2024). Влияние минерального питания на формирование урожайности и качество зерна сортов ярового ячменя. Izdenister Natigeler, (4 (104), 262–271. https://doi.org/10.37884/4-2024/27
  7. 7. Куришбаев, А., Калдыбаев . C. ., Наушабаев, А., & Мансурова, К. (2024). Засоленные и заболоченные (переувлажненные) почвы казахстана и пути их улучшения. Izdenister Natigeler, (1 (101), 103–112. https://doi.org/10.37884/1-2024/11
  8. 8. Neri, J.C., Meléndez-Mori, J.B., Tejada-Alvarado, J.J., Vilca-Valqui, N.C., Huaman-Huaman, E., Oliva, M., Goñas, M. (2022). An Optimized Protocol for Micropropagation and Acclimatization of Strawberry (Fragaria× Ananassa Duch.) Variety ‘Aroma’. Agronomy, 12, 968. https://doi.org/10.3390/agronomy12040968
  9. 9. Акиньшина, Н.Г., Азизов, А.А., Карасева, Т.А., Клозе, Э.(2008). Новые возможности в оценке состояния растений. Сибирский экологич. Журн., № 2, 249–254.
  10. 10. Природные цеолиты (1980). Под ред. А.Г.Коссовской. Л.: Наука, 223.
  11. 11. Обуховская, Л.В., Макарова, Т.Б., Олешук, Е.Н.(2007). Особенности адаптации микроклональных Betula pendula Roth, var. carelica к условиям выращивания in vivo на оптимизированном ионообменном субстрате при высадке в разные сроки. Матер. V Междун. конф. «Регуляция роста, развития и продуктивности растений», 152.
  12. 12. Горышина, Т.К. (1989). Фотосинтетический аппарат растений в условиях среды. Л.: ЛГУ, 152–158.
  13. 13. Крамер, П., Козловский, Т. (1983). Физиология древесных растений. М.: Лесн. Пром-сть, 464.
  14. 14. Солдатов, В.С., Перышкина, Н.Г., Хорошко, Р.П. (1978). Ионитные почвы. Минск.: «Наука и техника», 272.
  15. 15. Raghavendra, A.S., Padmasree, K., Saradadevi, K. (1994). Interdehendence of photosynthesis and respiration in plant cells: interactions between chloroplasts and mitochondria. Plant Science, Vol. 97, 1–15.
  16. 16. Mumpton, F.A. (1999). La roca mágica: usos de los zeolitas naturales en agricultura y en la industria //Proceedings of the National Academy of Sciences, 96(7), 3463–3470.
  17. 17. Kolesnikov, S.I., et al. (2012). Использование цеолитсодержащих субстратов при культивировании сельскохозяйственных культур //Почвоведение, №6, стр. 712–718.
  18. 18. Gonçalves, S. & Romano, A. (2013). In vitro culture of Mediterranean plants: advances and applications //Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 113(1), 1–13.
  19. 19. Суховей, А.Г., Яковлева, Е.Ю. (2018). Цеолиты в растениеводстве и микроклональном размножении //Агрохимия, №5, стр. 65–70.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 430–439. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/43.
(1)ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 430-439. https://doi.org/10.37884/2-2025/43.
ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 430-439. https://doi.org/10.37884/2-2025/43
ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 430–439, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/43. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/901. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 430-39. https://doi.org/10.37884/2-2025/43.
“ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 430–439. doi:10.37884/2-2025/43.
[1]“ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 430–439, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/43.
“ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 430-9, https://doi.org/10.37884/2-2025/43.
“ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 430–439. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/901.
1.ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):430-9. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/901
1.ИОН АЛМАСТЫРУ СУБСТРАТЫН ПАЙДАЛАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ НИТРАРИЯНЫҢ БЕЙІМДЕЛУ КӨРСЕТКІШТЕРІ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):430-439. doi:10.37884/2-2025/43