АНАЛИЗ ФОРМИРОВАНИЯ ЗЕМЕЛЬ СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННОГО НАЗНАЧЕНИЯ В КАЗАХСТАНЕ

Галымжан Усипбаев; Ардак Омарбекова; Дарига Сагандыкова; Данияр Бегазимов

doi:10.37884/4-2024/37

Аңдатпа

Қазақстанның басты байлығы – жер ресурстары, ал егістік ауыл шаруашылығы жерлерін басқару, құқықтық қорғау және құрылымдық әртараптандыру табиғи өндірістік әлеуетті тиімді пайдалануға, өндірістің рентабельділігін арттыруға және барынша арттыруға, табиғи құнарлылықтың тұрақты сақталуына әкеледі. Зерттеудің мақсаты – жерді пайдаланудың тұрақтылығына әсер ететін ғылыми негізделген факторларды жіктей отырып, Қазақстандағы ауыл шаруашылығы жерлерінің жағдайын талдау. Әдістемелік негіз ретінде талдау және синтез, жүйелеу, абстракциялау және нақтылау, статистика және жалпылау әдістері қолданылады. Қазақстан аумағында жерді тұрақты пайдалану және дамыту схемасы шеңберінде ауыл шаруашылығы жерлерін бағалаудың белгілі бір перспективасы.

Бұл зерттеуде ауылшаруашылық жерлерін басқару жүйесі қарастырылып, даму қарқыны атап өтіліп, жерді тұрақты пайдалануды арттыру үшін жерді қайта бөлу арасындағы байланыс орнатылған.

Мемлекеттен жалға алынған жерлердiң көпшiлiгi көбiнесе өз мақсатына сай игерiлмейдi, топырақтың тозуына жол бермеу шаралары да қолға алынбайды. Биоәртүрлілік ауыл шаруашылығының кері әсеріне ұшырайды. Әсіресе минералды тыңайтқыштарды шамадан тыс пайдалану. Химиялық тыңайтқыштарды кеңінен қолдану көлдер мен өзендердің ластануы түріндегі проблемаларды тудырады. Бүгінде Қазақстанда 500-ге жуық пестицидтер тіркелген және бұл тізім жыл сайын 15–20 атаумен жаңартылып отырады. Сонымен қатар, қаңырап бос жатқан жерлердің сыртқы түрі мен шаруа қожалықтарын күтіп-ұстауға және дамытуға арналған жұмыс және инвестициялық қаражаттың жоқтығы проблемалары бар. Бұл өз кезегінде қоршаған ортаға да әсер етеді. Мал шаруашылығында асыл тұқымды мал өсіру мәселесімен қатар, мал азықтық дақылдарды өсіретін жердің жетіспеушілігі ет өндірісінің өсуін шектейтін фактор болып табылады. Елдің құрғақ және жартылай құрғақ жайылымдарының көпшілігінде тіршілік ету ортасының бұзылуының негізгі себептерінің бірі малдың қарқынды жайылуы болып табылады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы барлық заманауи технологиялық талаптарды ескере отырып, ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігінде және өндіріс ресурстарының шығындары мен өндірістің сәйкес өсуі арасындағы динамикалық тепе-теңдік жағдайында болуында.

жерді тұрақты пайдалану, жерге орналастыру, жер ресурстары, ауыл шаруашылығы жерлері, топырақ, жер қоры, мемлекеттік реттеу.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Земельный кодекс Республики Казахстан от 20 июня 2003 года № 442 (дата обращения: 20.07.2024 г.).
2. Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2022 год (дата обращения: 12.07.2024 г.).
3. UNCCD. United Nations Convention to Combat Desertification. https://www.unccd.int/resources/publications/land-restoration-safeguard-nature-and-livelihoods-unccd-and-cbd-working
4. UNEP. United Nations Environment Programme. https://www.unep.org/ru/node/34181
5. IPBES. Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. https://www.ipbes.net/resources/journal-articles
6. Национальной программа развития мясного животноводства на 2018–2027 годы. https://parlam.kz/mazhilis/download/14948
7. Государственная программа развития агропромышленного комплекса Республики Казахстан на 2017–2021годы (дата обращения: 15.09.2024 г.).
8. Asante-Okyere, S., Shen, C., Ziggah, Y. Y., Rulegeya, M. M., Zhu, X. 2020. A novel hybrid technique of integrating gradient-boosted machine and clustering algorithms for lithology classification. Natural Resources Research, 29, 2257-2273. https://doi.org/10.1007/s11053-019-09576-4
9. Wei, G., Zhang, J., Usuelli, M., Zhang, X., Liu, B., Mezzenga, R. 2022. Biomass vs inorganic and plastic-based aerogels: Structural design, functional tailoring, resource-efficient applications and sustainability analysis. Progress in Materials Science, 125, 100915. https://doi.org/10.1016/j.pmatsci.2021.100915
10. Aidarova A., Omarbekova A., Ussipbayev G., Onalbayeva D., Mauyayeva S. (2024). Improvement of methods of rational use in conditions of land degradation in the Almaty region, Karasai district. Scientific Horizons, 27(9), 110-120. https://doi.org/10.48077/scihor9.2024.110
11. Бюро национальной статистики агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-forrest-village-hunt-fish/publications/5098.
12. Информационно-аналитическое агентство «АПК-Информ». https://www.apk-inform.com/ru/news/1534381
13. Концепция развития агропромышленного комплекса Республики Казахстан на 2021–2030 годы https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2100000960.
14. Усипбаев Г., Омарбекова А., Айдарова Ә., Аскарбекова А. (2024). Установление сервитута в отношениях земельного участка в Казахстане. Izdenister Natigeler, (1 (101), 243–253. https://doi.org/10.37884/1-2024/24
15. Усипбаев Г.Б., Омарбекова А. Д., Сагандыкова Д. Н., Нилиповский В.И. (2022). Базовые навыки профессиональной деятельности будущих землеустроителей для обеспечения их конкурентоспособности на рынке труда Казахстана. Вторая международная научно-практическая конференция "Актуальные вопросы развития аграрного образования: проблемы, поиски, решения" Москва. https://elibrary.ru/item.asp?id=50113809&pff=1.
16. Сагандыкова Д., Усипбаев Г., Хасамдинова Э., Омарбекова А., Джангарашева Н. Научные основы применения новых эффективных технологий в землеустроительных исследованиях (на примере Талгарского района Алматинской области). Страница 183-191 https://doi.org/10.18280/i2m.230301.
17. Омарбекова А.Д., Пентаев Т.П, Игембаева, А.К., Абаева К.Т. (2017). Анализ перспектив устойчивого землепользования (земель сельскохозяйственного назначения) в Республике Казахстан в контексте развития альтернативной энергетики. Международный журнал энергетической экономики и политики, 7 (2), 337–345. https://www.econjournals.com/index.php/ijeep/article/view/4602.
18. Romero-Gainza, E., Stewart, C. 2023. AI-Driven Validation of Digital Agriculture Models. Sensors, 23(3), 1187. https://doi.org/10.3390/s23031187.
19. Муканов А. (2023). Основные показатели государственной программы «Цифровой Казахстан». Научный сборник «ИнтерКонф+», (32(151), 25–38. https://doi.org/10.51582/interconf.19-20.04.2023.003.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 358–367. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/37.

(1)ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 358-367. https://doi.org/10.37884/4-2024/37.

ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 358-367. https://doi.org/10.37884/4-2024/37

ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 358–367, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/37. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/753. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 358-67. https://doi.org/10.37884/4-2024/37.

“ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 358–367. doi:10.37884/4-2024/37.

[1]“ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 358–367, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/37.

“ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 358-67, https://doi.org/10.37884/4-2024/37.

“ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 358–367. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/753.

1.ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):358-67. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/753

1.ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):358-367. doi:10.37884/4-2024/37

[1] 1. Земельный кодекс Республики Казахстан от 20 июня 2003 года № 442 (дата обращения: 20.07.2024 г.).

[2] 2. Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2022 год (дата обращения: 12.07.2024 г.).

[3] 3. UNCCD. United Nations Convention to Combat Desertification. https://www.unccd.int/resources/publications/land-restoration-safeguard-nature-and-livelihoods-unccd-and-cbd-working

[4] 4. UNEP. United Nations Environment Programme. https://www.unep.org/ru/node/34181

[5] 5. IPBES. Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. https://www.ipbes.net/resources/journal-articles

[6] 6. Национальной программа развития мясного животноводства на 2018–2027 годы. https://parlam.kz/mazhilis/download/14948

[7] 7. Государственная программа развития агропромышленного комплекса Республики Казахстан на 2017–2021годы (дата обращения: 15.09.2024 г.).

[8] 8. Asante-Okyere, S., Shen, C., Ziggah, Y. Y., Rulegeya, M. M., Zhu, X. 2020. A novel hybrid technique of integrating gradient-boosted machine and clustering algorithms for lithology classification. Natural Resources Research, 29, 2257-2273. https://doi.org/10.1007/s11053-019-09576-4

[9] 9. Wei, G., Zhang, J., Usuelli, M., Zhang, X., Liu, B., Mezzenga, R. 2022. Biomass vs inorganic and plastic-based aerogels: Structural design, functional tailoring, resource-efficient applications and sustainability analysis. Progress in Materials Science, 125, 100915. https://doi.org/10.1016/j.pmatsci.2021.100915

[10] 10. Aidarova A., Omarbekova A., Ussipbayev G., Onalbayeva D., Mauyayeva S. (2024). Improvement of methods of rational use in conditions of land degradation in the Almaty region, Karasai district. Scientific Horizons, 27(9), 110-120. https://doi.org/10.48077/scihor9.2024.110

[11] 11. Бюро национальной статистики агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-forrest-village-hunt-fish/publications/5098.

[12] 12. Информационно-аналитическое агентство «АПК-Информ». https://www.apk-inform.com/ru/news/1534381

[13] 13. Концепция развития агропромышленного комплекса Республики Казахстан на 2021–2030 годы https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2100000960.

[14] 14. Усипбаев Г., Омарбекова А., Айдарова Ә., Аскарбекова А. (2024). Установление сервитута в отношениях земельного участка в Казахстане. Izdenister Natigeler, (1 (101), 243–253. https://doi.org/10.37884/1-2024/24

[15] 15. Усипбаев Г.Б., Омарбекова А. Д., Сагандыкова Д. Н., Нилиповский В.И. (2022). Базовые навыки профессиональной деятельности будущих землеустроителей для обеспечения их конкурентоспособности на рынке труда Казахстана. Вторая международная научно-практическая конференция "Актуальные вопросы развития аграрного образования: проблемы, поиски, решения" Москва. https://elibrary.ru/item.asp?id=50113809&pff=1.

[16] 16. Сагандыкова Д., Усипбаев Г., Хасамдинова Э., Омарбекова А., Джангарашева Н. Научные основы применения новых эффективных технологий в землеустроительных исследованиях (на примере Талгарского района Алматинской области). Страница 183-191 https://doi.org/10.18280/i2m.230301.

[17] 17. Омарбекова А.Д., Пентаев Т.П, Игембаева, А.К., Абаева К.Т. (2017). Анализ перспектив устойчивого землепользования (земель сельскохозяйственного назначения) в Республике Казахстан в контексте развития альтернативной энергетики. Международный журнал энергетической экономики и политики, 7 (2), 337–345. https://www.econjournals.com/index.php/ijeep/article/view/4602.

[18] 18. Romero-Gainza, E., Stewart, C. 2023. AI-Driven Validation of Digital Agriculture Models. Sensors, 23(3), 1187. https://doi.org/10.3390/s23031187.

[19] 19. Муканов А. (2023). Основные показатели государственной программы «Цифровой Казахстан». Научный сборник «ИнтерКонф+», (32(151), 25–38. https://doi.org/10.51582/interconf.19-20.04.2023.003.