Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ

Айгерім Джантасова 1 , Айгуль Нусупова 1 , Меруерт Қошмағамбетова 2 , Гульнарa Ибрагимова 2 , Серік Джантасов 3

1 "Қазақ егіншілік және Өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты" ЖШС; 2 "Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми зерттеу институты" ЖШС; 3 "Казақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты" ЖШС

doi.org/10.37884/4-2024/15 Бет. 152-163 Қабылданды 10.10.2024 Жарияланды 30.12.2024

Аңдатпа

Көптеген елдерде қырыққабат кале тез танымалдыққа ие болды, өйткені оның пайдалы қасиеттерінен басқа, ол суыққа төзімді дақыл. Ондағы витаминдердің құрамы тәуліктік нормадан бірнеше есе асады. Бұл осы жапырақты көкөністің антиоксиданттық қасиеттерін түсіндіреді. Кале қырыққабатының құрамына көптеген минералдар кіреді, ол кальций, магний, фосфор, марганец, мыс және темірге бай. Ол дәрумендер, флаваноидтар, каротиноидтар және минералдық элементтері көп бірегей биохимиялық құрамға ие, сондықтан өте пайдалы көкөніс дақылы болып табылады. Кале қырыққабатының бір порциясы А дәруменін және 40% С дәруменін тұтынудың ұсынылатын тәуліктік нормасынан 100% артық қамтамасыз етеді, Өсімдік сынамаларындағы витаминдер мен флаваноидтарды анықтауға мүмкіндік беретін тиімді әдіс жоғары тиімді сұйықтық хроматографиясы - күрделі қоспаларды бөлу мен талдаудың әмбебап аналитикалық әдісі болып табылады. Қазіргі уақытта әртүрлі объектілердегі кверцетиннің және басқа флавоноидтардың құрамына қызығушылық айтарлықтай өсті, бұл олардың антиоксиданттық, ан-тимутагендік және антиканцерогендік белсенділігімен, сондай-ақ осы қосылыстар иеленетін басқа да бірқатар пайдалы қасиеттерімен байланысты.

Зерттеулер әр түрлі типтегі гидропоникада өсіру кезінде қырыққабат жапырақтарында кале кварцетинінің, А витаминінің, С витаминінің, құрғақ заттар мен қоректік элементтердің жинақталуы бойынша технологиялардың әрқайсысына неғұрлым бейімделген будандарды анықтауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері бойынша Dwart green curlet F1 гибриді аквапоникада, ал Scarlet F1 және Nero di Toskana F1 гибридтері NFT технологиясында ұсынылған.

интродукция, қырыкқабат кале, квертецин, дәрумендер, гидропоника, хроматография.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Mandic, A.M.; Dials, S.M.; Cetkovic, G.S.; Canadanovic-Brunet, J.M.; Tumbas, V.T. Polyphenol-ic composition and antioxidant activities of grape seed extract. International Journal
  2. of Food Properties 2008, 11, 713–726.
  3. 2. Davey, M.W.; Van Montagu, M.; Inze, D.; Sanmartin, M.; Kanellis, A.; Smirnoff, N.; Benzie,
  4. I.J.J.; Strain, J.J.; Fevell, D.; Fletcher, J. Plant L-ascorbic acid: Chemistry, function, metabolism,
  5. bioavailability and effects of processing. Journal of the Science of Food and Agricultural . 2000,
  6. 80, 825–860.
  7. 3. Lee, S.K.; Kader, A.A. Preharvest and postharvest factors influencing vitamin C content of
  8. horticultural crops. Postharvest Biology and Technology. 2000, 20, 207–220.
  9. 4. Deepa, N.; Kaur, Ch.; George, B.; Singh, B.; Kapoor, H.C. Antioxidant constituents in some
  10. sweet pepper (Capsicum annum L.) genotypes during maturity. LWT—Food Science and
  11. Technology 2007, 40, 121–129.
  12. 5. Anna Korus. Level of Vitamin C, Polyphenols, and Antioxidant and Enzymatic Activity in Three Varieties of Kale (Brassica Oleracea L. Var. Acephala) at Different Stages of Maturity, Internation-al Journal of Food Properties, 2011. 14(5): 1069-1080, DOI:10.1080/10942910903580926
  13. 6. Джантасова А.С., Айтбаев Т.Е., Нусупова А.О., Джантасов С.К. Оценка продуктивности листовой капусты кале в условиях открытого грунта юго-востока Казахстана// журнал Ка-захского национального аграрного исследовательского университета, Исследования, резуль-таты. – №1 (97). – 2023. – С.37-46https://doi.org/10.37884/1-2023/05
  14. 7. Муравьев А.Ю. Производство салата и зеленных культур на салатных и рассадных ком-плексах РФ в 2007 году / А.Ю. Муравьев // Теплицы России - №3. - 2008. С. 23-26.
  15. 8. Rodrigo Omar Mendoza-Tafolla, Porfirio Juarez-Lopez, Ronald-Ernesto Ontiveros-Capurata, Manuel Sandoval-Villa, Iran Alia-Tejacal, GelacioAlejo-Santiago.Estimating Nitrogen and Chloro-phyll Status of Romaine Lettuce Using SPAD and at LEAF Readings // Not Bot HortiAgrobo.- 2019.– Vol.47, no 3. – P. 751-756.
  16. 9. Нижельская К.В. Капустные овощи – как дополнительный источник биологически ак-тивных веществ в мясосодержащих полуфабрикатах, предназначенных для геродиетическо-го питания /К.В. Нижельская, О.Г. Чижикова // Актуальная биотехнология. – 2016. - № 3 (18). - С. 153-156.
  17. 10. Алмуграби Е. Динамика содержания фенольных соединений в онтогенезе Brassicaoleracea/ Е.Алмурагби, М.И. Калимуллин, О.А. Тимофеева //Фенольные соеденинеия: функциональная роль в растениях. - 2018. - С. - 17-20.
  18. 11. https://sportivnoepitanie.ru/kapusta-kale-superistochnik-vitaminov-i-mineralov/
  19. 12. Ortega-Hernandez E. Improving the Health-Benefits of Kales (Brassica oleracea L. var. acephala DC) through the Application of Controlled Abiotic Stresses/ Erika Ortega-Hernandez, MariellaAn-tunes-Ricardo, Daniel A Jacjbj-Velaquez// Plans. – 2021.10.26296. P.1-29.
  20. 13. Мороз Т.Ю. Капуста кале (Brassica oleracea L. var. Sabellica) новый функциональный продукт питания. / Т.Ю. Мороз, О.А. Тимофеева, А.А. Мостякова. // Биосистемы: организация, поведение, управление. Тез.док. – 2020. –С .142.
  21. 14. Podsedek, A. Natural antioxidants and antioxidant capacity of Brassica vegetables: A review. LWT - Food Science and Technology 2007, 40, 1–11.
  22. 15. Heimler, D.; Vignolini, P.; Dini, M.G.; Vincieri, F.F.; Romani, A. Antiradical activity and poly-phenol composition of local Brassicaceae edible varieties. Food Chemistry 2006, 99,
  23. 464-469.
  24. 16. Hertog, M.G.L.; Hollman, P.C. H.; Katan, M.B. Content of potentially anticarcinogenic flavo-noids of 28 vegetables and 9 fruits commonly consumed in the Netherlands. Journal of
  25. Agricultural and Food Chemistry 1992, 40, 2379-2383.
  26. 17. Дмитриенко С.Г., Степанова А.В., Кудринская В.А., Апяри В.В. Особенности разделе-ния флавоноидов методом обращенно-фазовой высокоэффективной хроматографии на ко-лонке Luna 5u C18(2).// Вестн. МГУ. Сер. 2. Химия. 2012. Т. 53. № 6. C.369-373
  27. 18. Денисова Л.В. Разделение и определение витаминов групп А, Е, К и D методом обраще-но-фазовой высокоэффективной жидкостной хроматографии. Автореф.дисс. канд. Москва, 2004.- 18с.
  28. 19. Sikora, E.; Cie´slik, E.; Leszczy´nska, T.; Filipiak-Florkiewicz, A.; Pisulewski, P.M. The antioxi-dant activity of selected cruciferous vegetables subjected to aquathermal processing. Food
  29. Chemistry 2008, 107, 55–59.
  30. 20. W. Texier. Hydroponics for Every body, All about Home Horticulture. Book. English Edition, Marna Editions, 2013. Р.1-20

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 152–163. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/15.
(1)ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 152-163. https://doi.org/10.37884/4-2024/15.
ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 152-163. https://doi.org/10.37884/4-2024/15
ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 152–163, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/15. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/732. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 152-63. https://doi.org/10.37884/4-2024/15.
“ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 152–163. doi:10.37884/4-2024/15.
[1]“ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 152–163, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/15.
“ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 152-63, https://doi.org/10.37884/4-2024/15.
“ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 152–163. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/732.
1.ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):152-63. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/732
1.ГИДРОПОНИКАНЫҢ ӘРТҮРЛІ ТҮРЛЕРІНДЕ ӨСІРІЛГЕН КАЛЕ ҚЫРЫҚҚАБАТЫН ЖАПЫРАҚТАРЫНДАҒЫ БИОХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТҮРДЕ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):152-163. doi:10.37884/4-2024/15