ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ

Еркин Ержигитов; Сәуле Демесова; Нургул Молдыбаева; Айгул Талдыбаева; Манат Жусупалиева

doi:10.37884/4-2024/45

Аңдатпа

Жылу сортысы - жылу энергиясын төмен потенциалды көзден тұтынушыға тасымалдауды жүзеге асыратын техникалык құрал. Ол жылу энергетикасынын перспективалык батытына жатады.

Авторлар оған гелиоколлектор қосылған кезде жылу сорғысынын тиімділігін арттыру, сондай-ак компрессорды буландырғышпен өзiн-өзi реттеу аркылы салкындату гипотезаларын алға тартты. Қазіргі уақытта жылу сорғылары (ЖС) тек ауаны салқындату үшін ғана емес, сонымен қатар жылу қажеттілігін қанағаттандыру үшін де белсенді түрде қолданылады. Бұл өзгеріс климаттың өзгеруіне байланысты парниктік газдар шығарындыларын азайту қажеттілігімен, сондай-ақ дәстүрлі жылумен жабдықтау жүйелерінің экологиялық таза баламаларын іздеумен байланысты. Сонымен қатар, ЖС технологияларының тиімділігі мен сенімділігін арттыру осы бағытта үлкен рөл атқарады.

Жылу сорғылары энергияны тиімді пайдаланып, қоршаған ортаға теріс әсерін азайтады. Оларды қолдану арқылы ғимараттардағы жылу қажеттіліктерін экологиялық таза жолмен қанағаттандыруға мүмкіндік бар. Мұндай технологияларды жетілдіру – жасыл энергетикаға көшу процесіндегі маңызды қадамдардың бірі.

Теориялык зерттеулер гелиоколлекторда жылу сорғымен жұмыс iстеу кезiнде пайда болатын тiкелей күн сәулесi мен қоршаған ауадан жылу энергиясын бiрлесiп сору, сондай-ак буландыртышпен артык жылуды сору аркылы компрессордын бетiнен жылу берудi кушейту тұжырымдамаларын талдайды. Авторлар жана техникалык шешiмдер - компрессор шығаратын жылу жүйесiне оралу және компрессордын температуралык режимiн жаксарту, сонын iшiнде жетек козталткышынын электр орамаларын салкындату аркылы тiкелей кун сәулесі мен жылу энергиясын коршаған ауамен және жылу сорғысымен бiрлесiп сору әсерінен гелиоколлектордьң жылу өнiмдiлiгiн арттыра алады деген корытындыға келдi.

жылу сорғысы, компрессор, буландырғыш, конденсатор, түpлендipy коэффициент, төмен потенциалды жылу көзі, энергия үнемдеy, энергия тиiмдiлiгi, жанартылатын энергия.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Конференция по климату в Париже (2015), [Электронный ресурс]: https://ru.wikipedia.org., [Konferentsiya po klimatu v Parizhe (2015), [EHlektronnyj resurs]: https://ru.wikipedia.org]
2 Отчет по НИР за 2017 г., МРНТИ 44.37, № гос.рег. 0115РК02200. инв. №0216РК00848; программа 055 «Научная и/или научно-техническая деятельность», подпрограмма 101 «Грантовое финансирование научных исследований» по проекту: «Разработка инновационного теплового насоса для «зеленой» низкоуглеродной экономики с микропроцессорным управлением» (заключительный)., [Otchet po NIR za 2017 g., MRNTI 44.37, № gos.reg. 0115RK02200. inv. №0216RK00848; programma 055 «Nauchnaya i/ili nauchno- tekhnicheskaya deyatel'nost'», podprogramma 101 «Grantovoe finansirovanie nauchnykh issledovanij» po proektu: «Razrabotka innovatsionnogo teplovogo nasosa dlya «zelenoj» nizkouglerodnoj ehkonomiki s mikroprotsessornym upravleniem» (zaklyuchitel'nyj).,]
3 Концепция проекта ЭКСПО-2017, [Электронный ресурс]: http:// expo2017astana.com/future-energy/zamyisel-proekta, [Kontseptsiya proekta EHKSPO-2017. http://expo2017astana.com/future-energy/zamyisel-proekta]
4 «Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2021 – 2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы» (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 30 желтоқсандағы № 960 Қаулысы) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000960. 16.04.2024.
5 Патент РК на полезную модель. Тепловой насос с самоохлождением компрессора / Демесова С.Т., Омаров Р.А., Ержігітов Е.С.от 17.07.2019г. рег.№ 4185.
6 Demessova, S., Omarov, R , Results of experimental studies of a heat pump with compressor self-cooling // International Journal of Mechanical and Production Engineering Research and Development, 2020, 10(1), IJMPERDFEB202015, с. 175-184., [Электронный ресурс]: https://www.scimagojr.com/joumalsearch. php?q=21100814505&tip=sid&clean
7 «ZigBee Alliance» 2014. [В Интернете]. Available: http://zigbee.org/. 15.10.2017.
8 Omarov R., Stoyanov, I., Demessova, S., Experimental studies of a heat pump with microprocessor control on an animal farm // International Journal of Applied Engineering Research, 2017, 12(24), с. 14259-14267.
9 Процесс нагрева тела от внутренних источников тепла, [Электронный ресурс]: https://electrono.ru/elektrotexnicheskaya-apparatura/process-nagreva-tela-ot-vnutrennix- istochnikov-tepla., [Protsess nagreva tela ot vnutrennikh istochnikov tepla, [EHlektronnyj resurs]: https://electrono.ru/elektrotexnicheskaya- apparatura/process-nagreva-tela-ot-vnutrennix-istochnikov-tepla]
10 Демесова С.Т. Результаты испытаний мультизиональной системы использования энергий возобновляемых источников (ВИЭ) / Омаров Р.А., Омар Д. // Ізденістер нəтижелер/ Исследования результаты /Научный журнал КазНАУ. №1 (81). -2019г. С.256-264.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 433–445. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/45.

(1)ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 433-445. https://doi.org/10.37884/4-2024/45.

ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 433-445. https://doi.org/10.37884/4-2024/45

ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 433–445, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/45. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/721. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 433-45. https://doi.org/10.37884/4-2024/45.

“ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 433–445. doi:10.37884/4-2024/45.

[1]“ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 433–445, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/45.

“ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 433-45, https://doi.org/10.37884/4-2024/45.

“ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 433–445. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/721.

1.ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):433-45. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/721

1.ЖЫЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН КОМПРЕССОРДЫҢ ӨЗДІГІНЕН САЛҚЫНДАТЫЛАТЫН СОРҒЫСЫ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):433-445. doi:10.37884/4-2024/45

[1] 1 Конференция по климату в Париже (2015), [Электронный ресурс]: https://ru.wikipedia.org., [Konferentsiya po klimatu v Parizhe (2015), [EHlektronnyj resurs]: https://ru.wikipedia.org]

[2] 2 Отчет по НИР за 2017 г., МРНТИ 44.37, № гос.рег. 0115РК02200. инв. №0216РК00848; программа 055 «Научная и/или научно-техническая деятельность», подпрограмма 101 «Грантовое финансирование научных исследований» по проекту: «Разработка инновационного теплового насоса для «зеленой» низкоуглеродной экономики с микропроцессорным управлением» (заключительный)., [Otchet po NIR za 2017 g., MRNTI 44.37, № gos.reg. 0115RK02200. inv. №0216RK00848; programma 055 «Nauchnaya i/ili nauchno- tekhnicheskaya deyatel'nost'», podprogramma 101 «Grantovoe finansirovanie nauchnykh issledovanij» po proektu: «Razrabotka innovatsionnogo teplovogo nasosa dlya «zelenoj» nizkouglerodnoj ehkonomiki s mikroprotsessornym upravleniem» (zaklyuchitel'nyj).,]

[3] 3 Концепция проекта ЭКСПО-2017, [Электронный ресурс]: http:// expo2017astana.com/future-energy/zamyisel-proekta, [Kontseptsiya proekta EHKSPO-2017. http://expo2017astana.com/future-energy/zamyisel-proekta]

[4] 4 «Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2021 – 2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы» (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 30 желтоқсандағы № 960 Қаулысы) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000960. 16.04.2024.

[5] 5 Патент РК на полезную модель. Тепловой насос с самоохлождением компрессора / Демесова С.Т., Омаров Р.А., Ержігітов Е.С.от 17.07.2019г. рег.№ 4185.

[6] 6 Demessova, S., Omarov, R , Results of experimental studies of a heat pump with compressor self-cooling // International Journal of Mechanical and Production Engineering Research and Development, 2020, 10(1), IJMPERDFEB202015, с. 175-184., [Электронный ресурс]: https://www.scimagojr.com/joumalsearch. php?q=21100814505&tip=sid&clean

[7] 7 «ZigBee Alliance» 2014. [В Интернете]. Available: http://zigbee.org/. 15.10.2017.

[8] 8 Omarov R., Stoyanov, I., Demessova, S., Experimental studies of a heat pump with microprocessor control on an animal farm // International Journal of Applied Engineering Research, 2017, 12(24), с. 14259-14267.

[9] 9 Процесс нагрева тела от внутренних источников тепла, [Электронный ресурс]: https://electrono.ru/elektrotexnicheskaya-apparatura/process-nagreva-tela-ot-vnutrennix- istochnikov-tepla., [Protsess nagreva tela ot vnutrennikh istochnikov tepla, [EHlektronnyj resurs]: https://electrono.ru/elektrotexnicheskaya- apparatura/process-nagreva-tela-ot-vnutrennix-istochnikov-tepla]

[10] 10 Демесова С.Т. Результаты испытаний мультизиональной системы использования энергий возобновляемых источников (ВИЭ) / Омаров Р.А., Омар Д. // Ізденістер нəтижелер/ Исследования результаты /Научный журнал КазНАУ. №1 (81). -2019г. С.256-264.