ЭПИЗООТОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ТЕРРИТОРИИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН ПО НОДУЛЯРНОМУ ДЕРМАТИТУ КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА ЗА 2016-2021 ГОДЫ

Е.К.  Оспанов*; С.Е.  Каймолдина; В.В.  Кирпиченко; М.Ф. Кенесбек

doi:10.37884/1-2022/01

Аңдатпа

Мақалада ІҚМ нодулярлық дерматиті (НД) бойынша эпизоотологиялық мониторингтің ретроспективті талдауы ұсынылған. Соңғы 10 жылда Қазақстан Республикасының аумағында нодулярлық дерматит бойынша эпизоотиялық жағдайға ретроспективті талдау жүргізу аурудың алғаш рет 2016 жылғы шілде айының басында тіркелгенін көрсетеді. ІҚМ басының тығыздығы және импортталатын малдың саны бойынша деректер ұсынылған, соның арқасында ҚР аумағында ІҚМ НД енгізу және тарату тәуекелдеріне бағалау жүргізу мүмкін болады. Бұдан басқа, ИФТ және ПТР-РВ әдістерімен мониторингтік зерттеулер бойынша деректер көрсетілген. Сондай-ақ, мақалада ҚР аумағында қолданылатын вакциналар мен вакцинадан кейінгі кезеңдегі иммунитеттің шиеленісі туралы мәліметтер көрсетілген. Батыс Қазақстан облысының мысалында ірі қара малдың нодулярлық дерматитіне қарсы вакцинациялаудың тиімділігі көрсетілген. Қазақстан Республикасының аумағында нодулярлық дерматиттің әкелінуі мен таралуының ықтимал жолдары ұсынылған. Мақаланың түпнұсқалығы 2021 жылғы ІҚМ НД бойынша эпизоотологиялық мониторингтің Жаңа деректерін ұсынудан, 2016 жылдан бастап қолда бар деректерді жинақтаудан және салыстырудан тұрады. Бұдан басқа, 2016 жылы Қазақстан Республикасының аумағында ІҚМ нодулярлық дерматитінің алғашқы өршуі туралы деректер көрсетілген.

нодулярлық дерматит, эпизоотология, мониторинг, вакцина, зертханалық зерттеулер, аурудың өршуі, ІҚМ инфекциялық аурулары

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Kahrs R.F. Lumpy skin disease // Viral Diseases of Cattle.- Iova: Ames, 1982.- Chap. 30.- P. 263-268.
2 Инфекционная патология животных; под ред. Самуйленко А.Я., Соловьева Б.В., Непоклонова Е.А., Воронина Е.С.- М.: Академкнига, 2006.- Т. 1.- С. 782-786.
3 Awad W.S., Ibrahim A.K., Mahran K. Evaluation of different diagnostic methods for diagnosis of lumpy skin diseases in cows // Trop. Anim. Health. Prod.- 2010.- Vol. 42.- P. 777-783.
4 Risk Factors for Outbreaks of Lumpy Skin Disease and the Economic Impact in Cattle Farms of Nakuru County, Kenya / Samuel Kipruto Kiplagat1, Philip Mwanzia Kitala1, Joshua Orungo Onono1, Philippa M. Beard2,3 and Nicholas A. Lyons // Фронт. Вет. Наук, 29 мая 2020 г. https://doi.org/10.3389/fvets.2020.00259.
5 FAO. Emergence of Lumpy Skin Disease in Europe. EMPRES WATCH 33 (2015). Available online at:http://www.fao.org/3/a-i5012e.pdf (accessed September 27, 2018).
6 Tuppurainen E.S.M., Venter E.H., Shisler J.L., Gari G., Mekonnen G.A., Juleff N., Lyons N.A., De Clercq K., Upton C., Bowden T.R., Babiuk S., Babiuk L.A. Review: Capripoxvirus Diseases: Current Status and Opportunities for Control // Transboundary Emerg. Dis.- 2015.- Vol. 64.- P. 729-745.
7 Body M., Singh K.P., Hussain M.H. Clinico-histopathological findings and PCR based diagnosis of lumpy skin disease in the Sultanate of Oman // Pakistan Veterinary J.- 2012.- Vol. 32.- P. 1-5.
8 Brenner J., Haimovitz M., Oron E. Lumpy skin disease (LSD) in a large dairy herd in Israel, July 2006 // Isr. Vet. Med. J.- 2006.- Vol. 61.- P. 73-77.
9 OIE (World Organisation for Animal Health) Manual of Diagnostic Tests and Vaccines for Terrestrial Animals (2018). – Lumpy skin disease. Chap. 3,4.12.- P. 1158-1171.
10 Body M., Singh K.P., Hussain M.H. Clinico-histopathological findings and PCR based diagnosis of lumpy skin disease in the Sultanate of Oman // Pakistan Veterinary J.- 2012.- Vol. 32.- P. 1-5.
11 Заразный узелковый дерматит – Руководство для ветеринаров / подгот.: Туппурайнен, Е., Александров Ц. и Бельтран Алькрудо Д. // Рим: Продовольственная и сельскохозяйственная биология. 2016.
12 Coetzer J.A.W., Tustin R.C., Eds. Infectious Diseases of Livestock, 2nd Edition.- 2004.- Oxford University Press, Oxford, UK.
13 Интернет ресурс URL: http://www.fsvps.ru/fsvps/iac/foreign.html (дата обращения: 09.07.2019).
14 Косарева О.А., Кукушкина М.С., Константинов А.В. и др. Нодулярный дерматит (бугорчанка), клинические признаки при экспериментальном заражении крупного рогатого скота // Труды ВНИИЖЗ. – Владимир, 2010. – Т. 8. – С. 73-83.
15 OIE (World Organisation for Animal Health) (2019 Том 1) - Кодекс здоровья наземных животных//Раздел 1 Диагностика, надзор и нотификация болезней животных. Глава 1.3- С. 6, в категорию «болезни и инфекции крупного рогатого скота» статья 1.3.2 – С.7.
16 Andy Haegeman , Ilse De Leeuw , Meruyert Saduakassova , Willem Van Campe, Laetitia Aerts, Wannes Philips, Akhmetzhan Sultanov, Laurent Mostin and Kris De Clercq The Importance of Quality Control of LSDV Live Attenuated Vaccines for Its Safe Application in the Field // Vaccines, 13 September 2021, 9, 1019.(IF – 4.422, Q2 в WoS).
17 Официальный сайт. Федеральной службы по ветеринарному и фитосанитарному надзору (http://www.fs yps/ru)
18. Elisabeth Mathijs, Frank Vandenbussche, Meruyert Saduakassova, Tursyn Kabduldanov, Andy Haegeman, Laetitia Aerts, Taskyn Kyzaibayev, Akhmetzhan Sultanov, Steven Van Borm, Kris De Clercq . Complete Coding Sequence of a Lumpy Skin Disease Virus Strain Isolated during the 2016 Outbreak in Kazakhstan / / Microbiology Resource Announcements - 2020. - Vol. 9 Issue 4 e91399-19.
19 Abraham A., Zissman A. Isolation of lumpy skin disease virus from cattle in Israel // Israel J. Vet. Med.- 1991.- Vol. 46, № 1.- P. 20-23.
20 Tuppurainen E.S.M., Lubinga J.C., Stoltsz W.H. Evidence of vertical transmission of lumpy skin disease virus in Rhipicephalus decoloratus ticks // Ticks and Tick-borne Diseases.- 2013.- Vol. 4.- P. 329-333.
21 Алдабергенов Н.К. Экология и биология гнуса Западного Казахстана: автореф. Дис….д-ра биол. наук. Алматы.: Ғылым, 2001. 42 с.
22 Галузо И.Г. Кровососущие клещи Казахстана. Алма-Ата, 1947.Т.2. 280 с.
23 Кенжебаев Ж.К. Мошки Казахстана (фауна, зоогеография) / Ж.К. Кенжебаев // Кровососущие двукрылые и их контроль: сб.науч.тр. АН СССР. Зоол. ин-т. Л., 1987. С.68-69.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. 2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler. 1 (93) (Mar. 2022), 5–14. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2022/01.

(1)2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler 2022, No. 1 (93), 5-14. https://doi.org/10.37884/1-2022/01.

2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. (2022). Izdenister Natigeler, 1 (93), 5-14. https://doi.org/10.37884/1-2022/01

2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (93), p. 5–14, 2022. DOI: 10.37884/1-2022/01. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/64. Acesso em: 15 sep. 2026.

“2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 1 (93) (March): 5-14. https://doi.org/10.37884/1-2022/01.

“2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ” (2022) Izdenister natigeler, (1 (93), pp. 5–14. doi:10.37884/1-2022/01.

[1]“2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”, Izdenister natigeler, no. 1 (93), pp. 5–14, Mar. 2022, doi: 10.37884/1-2022/01.

“2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (93), Mar. 2022, pp. 5-14, https://doi.org/10.37884/1-2022/01.

“2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. Izdenister natigeler, no. 1 (93) (March 30, 2022): 5–14. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/64.

1.2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (93):5-14. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/64

1.2016-2021 ЖЫЛДАРДАҒЫ ІРІ ҚАРА МАЛДАҒЫ НОДУЛЯРЛЫҚ ДЕРМАТИТ БОЙЫНША ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУМАҒЫНЫҢ ЭПИЗООТОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler. 2022;(1 (93):5-14. doi:10.37884/1-2022/01

[1] 1 Kahrs R.F. Lumpy skin disease // Viral Diseases of Cattle.- Iova: Ames, 1982.- Chap. 30.- P. 263-268.

[2] 2 Инфекционная патология животных; под ред. Самуйленко А.Я., Соловьева Б.В., Непоклонова Е.А., Воронина Е.С.- М.: Академкнига, 2006.- Т. 1.- С. 782-786.

[3] 3 Awad W.S., Ibrahim A.K., Mahran K. Evaluation of different diagnostic methods for diagnosis of lumpy skin diseases in cows // Trop. Anim. Health. Prod.- 2010.- Vol. 42.- P. 777-783.

[4] 4 Risk Factors for Outbreaks of Lumpy Skin Disease and the Economic Impact in Cattle Farms of Nakuru County, Kenya / Samuel Kipruto Kiplagat1, Philip Mwanzia Kitala1, Joshua Orungo Onono1, Philippa M. Beard2,3 and Nicholas A. Lyons // Фронт. Вет. Наук, 29 мая 2020 г. https://doi.org/10.3389/fvets.2020.00259.

[5] 5 FAO. Emergence of Lumpy Skin Disease in Europe. EMPRES WATCH 33 (2015). Available online at:http://www.fao.org/3/a-i5012e.pdf (accessed September 27, 2018).

[6] 6 Tuppurainen E.S.M., Venter E.H., Shisler J.L., Gari G., Mekonnen G.A., Juleff N., Lyons N.A., De Clercq K., Upton C., Bowden T.R., Babiuk S., Babiuk L.A. Review: Capripoxvirus Diseases: Current Status and Opportunities for Control // Transboundary Emerg. Dis.- 2015.- Vol. 64.- P. 729-745.

[7] 7 Body M., Singh K.P., Hussain M.H. Clinico-histopathological findings and PCR based diagnosis of lumpy skin disease in the Sultanate of Oman // Pakistan Veterinary J.- 2012.- Vol. 32.- P. 1-5.

[8] 8 Brenner J., Haimovitz M., Oron E. Lumpy skin disease (LSD) in a large dairy herd in Israel, July 2006 // Isr. Vet. Med. J.- 2006.- Vol. 61.- P. 73-77.

[9] 9 OIE (World Organisation for Animal Health) Manual of Diagnostic Tests and Vaccines for Terrestrial Animals (2018). – Lumpy skin disease. Chap. 3,4.12.- P. 1158-1171.

[10] 10 Body M., Singh K.P., Hussain M.H. Clinico-histopathological findings and PCR based diagnosis of lumpy skin disease in the Sultanate of Oman // Pakistan Veterinary J.- 2012.- Vol. 32.- P. 1-5.

[11] 11 Заразный узелковый дерматит – Руководство для ветеринаров / подгот.: Туппурайнен, Е., Александров Ц. и Бельтран Алькрудо Д. // Рим: Продовольственная и сельскохозяйственная биология. 2016.

[12] 12 Coetzer J.A.W., Tustin R.C., Eds. Infectious Diseases of Livestock, 2nd Edition.- 2004.- Oxford University Press, Oxford, UK.

[13] 13 Интернет ресурс URL: http://www.fsvps.ru/fsvps/iac/foreign.html (дата обращения: 09.07.2019).

[14] 14 Косарева О.А., Кукушкина М.С., Константинов А.В. и др. Нодулярный дерматит (бугорчанка), клинические признаки при экспериментальном заражении крупного рогатого скота // Труды ВНИИЖЗ. – Владимир, 2010. – Т. 8. – С. 73-83.

[15] 15 OIE (World Organisation for Animal Health) (2019 Том 1) - Кодекс здоровья наземных животных//Раздел 1 Диагностика, надзор и нотификация болезней животных. Глава 1.3- С. 6, в категорию «болезни и инфекции крупного рогатого скота» статья 1.3.2 – С.7.

[16] 16 Andy Haegeman , Ilse De Leeuw , Meruyert Saduakassova , Willem Van Campe, Laetitia Aerts, Wannes Philips, Akhmetzhan Sultanov, Laurent Mostin and Kris De Clercq The Importance of Quality Control of LSDV Live Attenuated Vaccines for Its Safe Application in the Field // Vaccines, 13 September 2021, 9, 1019.(IF – 4.422, Q2 в WoS).

[17] 17 Официальный сайт. Федеральной службы по ветеринарному и фитосанитарному надзору (http://www.fs yps/ru)

[18] 18. Elisabeth Mathijs, Frank Vandenbussche, Meruyert Saduakassova, Tursyn Kabduldanov, Andy Haegeman, Laetitia Aerts, Taskyn Kyzaibayev, Akhmetzhan Sultanov, Steven Van Borm, Kris De Clercq . Complete Coding Sequence of a Lumpy Skin Disease Virus Strain Isolated during the 2016 Outbreak in Kazakhstan / / Microbiology Resource Announcements - 2020. - Vol. 9 Issue 4 e91399-19.

[19] 19 Abraham A., Zissman A. Isolation of lumpy skin disease virus from cattle in Israel // Israel J. Vet. Med.- 1991.- Vol. 46, № 1.- P. 20-23.

[20] 20 Tuppurainen E.S.M., Lubinga J.C., Stoltsz W.H. Evidence of vertical transmission of lumpy skin disease virus in Rhipicephalus decoloratus ticks // Ticks and Tick-borne Diseases.- 2013.- Vol. 4.- P. 329-333.

[21] 21 Алдабергенов Н.К. Экология и биология гнуса Западного Казахстана: автореф. Дис….д-ра биол. наук. Алматы.: Ғылым, 2001. 42 с.

[22] 22 Галузо И.Г. Кровососущие клещи Казахстана. Алма-Ата, 1947.Т.2. 280 с.

[23] 23 Кенжебаев Ж.К. Мошки Казахстана (фауна, зоогеография) / Ж.К. Кенжебаев // Кровососущие двукрылые и их контроль: сб.науч.тр. АН СССР. Зоол. ин-т. Л., 1987. С.68-69.