АЭРОГРАВИТАЦИОННАЯ КЛАССИФИКАЦИЯ ЗЕРНОПРОДУКТОВ

Сейсенбек Казакбаев; Канат  Тажен; Досым  Сейтжанов; Талгат  Аязбаев; Лаура Мамаева; Дулат Жалелов

doi:10.37884/2-2024/50

Аңдатпа

Мақалада астық өнімдерін аэрогравитациялық жіктеу мәселелеріне ерекше назар аударылады. Қолданыстағы астық тазалау машиналарын талдау негізінде жеңіл қоспаларды бөлудің тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін астық өнімдерін аэрогравитациялық жіктеуге арналған қондырғы ұсынылды.

Құрамында 5-тен 10% - ға дейін арамшөп қоспасы бар астық қоспасында зең саңырауқұлақтары 1% ластанғанға қарағанда тезірек және 2-3 есе тиімді дамиды, тыныс алу қарқындылығы бастапқы тұқымға қарағанда 2-4 есе артады, мұндай тұқымдардың өну энергиясы 6-12% төмендейді. Сақтау температурасының 18-19% дейін төмендеуі ласталған астық сапасының нашарлау белгілерінің пайда болу мерзімін ұзартады. Арамшөптердің тұқымдарына негізгі дақыл дәндеріне қарағанда зең саңырауқұлақтары көбірек әсер ететіні атап өтілді.

Астықты қоспалардан тазарту мақсаты: астықтың қажетті сапасын қамтамасыз ету. Тұқымдық астықтың сапасын арттыру; астықты сақтау жағдайларын жақсарту; көлік құралын қоқыстың бір бөлігін тасымалдаудан босату, демек, астықты тасымалдау құнын төмендету; зиянкестердің астық қорларына енуін айтарлықтай төмендетуді қамтамасыз ету. Дәнді дақылдар үшін қолайлы кептіру жағдайларын жасау, санитарлық-гигиеналық еңбек жағдайларын жақсарту.

Жұмыста астық массасынан жеңіл қоспаларды бөліп алу процесі зерттеледі. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері жоғары технологиялық әсерді көрсетті. Қорытындыда өндірістік жолмен алынған сынақтар мен тәуелділіктердің нәтижелері келтірілген.

аэрогравитациялық жіктеу, астықты жеңіл қоспалар мен шаңнан тазарту, тәжірибелік-өнеркәсіптік үлгіні сынау, қабаттың қалыңдығы, тазарту дәрежесі, ауа тарату торының көлбеу бұрышы, калассификация аймағындағы ауа ағынының жылдамдығы.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Кирпа Н.Я. Принципы и способы сепарирования зерновых масс / Н.Я. Кирпа // Хранение и переработка зерна. – Днепропетровск, 2011. – № 4 (142). – С. 33–36.
2. Грачев Ю.А., Коваленко Н.В. Зерноочистительный пункт нового поколения // Вестник ЧГАА. 2009. Т. 54. С. 109–111.
3. Косилов Н.И. и др. Модернизация поточных линий для послеуборочной обработки зерна в Челябинской области // Достижения науки и техники в АПК. 2008. № 2. С. 3–8.
4. В.Ф. Федоренко. Машины и оборудование для послеуборочной обработки и хранения зерна и семян: кат. - М.: ФГНУ «Росинформагротех», 2010-92 с. ISBN 978-5-7367-0808-6.
5. Тарасенко А. П. Современные машины для послеуборочной обработки зерна и семян.-М.: Колосс, 2008.-232 с.: ил. ISBN 978-5-9532-0458-3
6. Лукомская И.С. Определение функции затрат на доработку и хранение зерна // Вестник ЧГАА. 2012. Т. 61. С. 138–142.
7.Beiley C.H., Gurjar A.M. Respiration of cereal plants and grains. 2. Respiration of sprouted wheat. – J.Biol. Chem., 1980, vol. 44, p. 5-7.
8.Kramer H.A. Sampling of wheat, soybeans and corn transported in covered hopper cars.- U. S. D. A., Agr.Res.Sery.Spec.Rep., ARS 51-20, 1998.
9.Казакбаев С.З. Учебное пособие «Переработка зернопродуктов» Тараз «Формат-Принт» 2011, 173 с. (10, 8 п.л.) ISBN 978-601-7173-14-2.
10.Гортинский В.В., Демский А.Б., Борискин М.А. Процессы сепа¬рирования на зерноперерабатывающих предприятиях 2-е изд. перераб. - М.: Колос, 1980, - 304 с.
11.Трисвятский Л.А., Мельник Б.Е. Технология приёма обработки, хранения зерна и продуктов его переработки. -М.; Колос, 1983, - 351 с.
12.Разворотнев А.С., Левачёв А.С., Дереновская В.Г. Содержание пыли в пшенице, поступающей на переработку. - Труды ВНИИЗ, 1982, вып. 99, с. 108 - 113.
13.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Патент РК №65463. 23.06.2009г.
14.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Инновационный патент № 23002 на изобретение от 19.08.2010г.
15.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Инновационный патент № 24082 на изобретение от 22.04.2011г.
16.Казахбаев, С.З. Пневматический классификатор продуктов в пункте разгрузки конвейра / Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// инновационный патент № 240836 от 22.04.2011г.
17. У.М. Сагалбеков, М.Е. Байдалин, С.Е. Байдалина, А.О. Ахет, А.С. Байкен. Результаты возделывания многолетних кормовых трав в условиях Северного Казахстана / Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты. No4 (96)2022,ISSN 2304-3334
18.А.С. 1688938 (СССР) Аэрогравитационный классификатор/ Джамбулский технол. ин-т лёг. и пищ. пром-ти; авт.изобрет. Д.Д.Абделиев, Ф.Г.Зуев, С.З.Казахбаев.- Заявл.24.10.89.№4752929/03; Б.И.1991, №41.
19. Патент на полезную модель Зернометатель-классификатор» №7292 от 28.09.2021. Дата регистрации в Государственном реестре полезных моделей Республики Казахстан 22.07.2022.
20. Kazakbaev, S. Z., Karymsakov, N. S., Karabalaev, K. A., & Seytzhanov, D. S. (2020). The technigue. Innovative technologies of freshly harvested grain. International Scientific Journal. Theoretical & Applied Science, 04 (84), 776-781. Soi: http://s-o-i.org/1.1/TAS-04-84- 136 Scopus ASCC: 1102. Doi: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2020.04.84.13.,.SOI: 1.1/TAS DOI: 10.15863/TAS. ISRA. ISI (Dubai, UAE) = 1.582. РИНЦ (Russia) = 0.126. Philadelphia, USA 135. International Scientific Journal. Theoretical & Applied Science. p-ISSN: 2308-4944 (print) e-ISSN: 2409-0085. Year: 2021 Issue: 04 Volume: 96. Published: 13.04.2021 http://T-Science.org
S.Z. Kazakbaiev. Taraz Regional University named after M. Kh. Dulati. orcid - 0000-0002-7788-9035

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 510–523. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/50.

(1)АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 510-523. https://doi.org/10.37884/2-2024/50.

АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 510-523. https://doi.org/10.37884/2-2024/50

АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 510–523, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/50. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/586. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 510-23. https://doi.org/10.37884/2-2024/50.

“АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 510–523. doi:10.37884/2-2024/50.

[1]“АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 510–523, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/50.

“АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 510-23, https://doi.org/10.37884/2-2024/50.

“АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 510–523. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/586.

1.АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):510-23. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/586

1.АСТЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ АЭРОГРАВИТАЦИЯЛЫҚ ЖІКТЕЛУІ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):510-523. doi:10.37884/2-2024/50

[1] 1. Кирпа Н.Я. Принципы и способы сепарирования зерновых масс / Н.Я. Кирпа // Хранение и переработка зерна. – Днепропетровск, 2011. – № 4 (142). – С. 33–36.

[2] 2. Грачев Ю.А., Коваленко Н.В. Зерноочистительный пункт нового поколения // Вестник ЧГАА. 2009. Т. 54. С. 109–111.

[3] 3. Косилов Н.И. и др. Модернизация поточных линий для послеуборочной обработки зерна в Челябинской области // Достижения науки и техники в АПК. 2008. № 2. С. 3–8.

[4] 4. В.Ф. Федоренко. Машины и оборудование для послеуборочной обработки и хранения зерна и семян: кат. - М.: ФГНУ «Росинформагротех», 2010-92 с. ISBN 978-5-7367-0808-6.

[5] 5. Тарасенко А. П. Современные машины для послеуборочной обработки зерна и семян.-М.: Колосс, 2008.-232 с.: ил. ISBN 978-5-9532-0458-3

[6] 6. Лукомская И.С. Определение функции затрат на доработку и хранение зерна // Вестник ЧГАА. 2012. Т. 61. С. 138–142.

[7] 7.Beiley C.H., Gurjar A.M. Respiration of cereal plants and grains. 2. Respiration of sprouted wheat. – J.Biol. Chem., 1980, vol. 44, p. 5-7.

[8] 8.Kramer H.A. Sampling of wheat, soybeans and corn transported in covered hopper cars.- U. S. D. A., Agr.Res.Sery.Spec.Rep., ARS 51-20, 1998.

[9] 9.Казакбаев С.З. Учебное пособие «Переработка зернопродуктов» Тараз «Формат-Принт» 2011, 173 с. (10, 8 п.л.) ISBN 978-601-7173-14-2.

[10] 10.Гортинский В.В., Демский А.Б., Борискин М.А. Процессы сепа¬рирования на зерноперерабатывающих предприятиях 2-е изд. перераб. - М.: Колос, 1980, - 304 с.

[11] 11.Трисвятский Л.А., Мельник Б.Е. Технология приёма обработки, хранения зерна и продуктов его переработки. -М.; Колос, 1983, - 351 с.

[12] 12.Разворотнев А.С., Левачёв А.С., Дереновская В.Г. Содержание пыли в пшенице, поступающей на переработку. - Труды ВНИИЗ, 1982, вып. 99, с. 108 - 113.

[13] 13.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Патент РК №65463. 23.06.2009г.

[14] 14.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Инновационный патент № 23002 на изобретение от 19.08.2010г.

[15] 15.Казахбаев, С.З. Устройство для очистки продуктов от легких примесей в пункте загрузки конвейра/ Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// Инновационный патент № 24082 на изобретение от 22.04.2011г.

[16] 16.Казахбаев, С.З. Пневматический классификатор продуктов в пункте разгрузки конвейра / Казахбаев, С.З., Баубеков, С.Д., Сейтпанов, П.К., Казахбаев, А.С.// инновационный патент № 240836 от 22.04.2011г.

[17] 17. У.М. Сагалбеков, М.Е. Байдалин, С.Е. Байдалина, А.О. Ахет, А.С. Байкен. Результаты возделывания многолетних кормовых трав в условиях Северного Казахстана / Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты. No4 (96)2022,ISSN 2304-3334

[18] 18.А.С. 1688938 (СССР) Аэрогравитационный классификатор/ Джамбулский технол. ин-т лёг. и пищ. пром-ти; авт.изобрет. Д.Д.Абделиев, Ф.Г.Зуев, С.З.Казахбаев.- Заявл.24.10.89.№4752929/03; Б.И.1991, №41.

[19] 19. Патент на полезную модель Зернометатель-классификатор» №7292 от 28.09.2021. Дата регистрации в Государственном реестре полезных моделей Республики Казахстан 22.07.2022.

[20] 20. Kazakbaev, S. Z., Karymsakov, N. S., Karabalaev, K. A., & Seytzhanov, D. S. (2020). The technigue. Innovative technologies of freshly harvested grain. International Scientific Journal. Theoretical & Applied Science, 04 (84), 776-781. Soi: http://s-o-i.org/1.1/TAS-04-84- 136 Scopus ASCC: 1102. Doi: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2020.04.84.13.,.SOI: 1.1/TAS DOI: 10.15863/TAS. ISRA. ISI (Dubai, UAE) = 1.582. РИНЦ (Russia) = 0.126. Philadelphia, USA 135. International Scientific Journal. Theoretical & Applied Science. p-ISSN: 2308-4944 (print) e-ISSN: 2409-0085. Year: 2021 Issue: 04 Volume: 96. Published: 13.04.2021 http://T-Science.org

[21] S.Z. Kazakbaiev. Taraz Regional University named after M. Kh. Dulati. orcid - 0000-0002-7788-9035