Аңдатпа
Аграрлық саланы басқарудың макро - және микро деңгейлерінде ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету стратегияларын әзірлеу әрбір ауру және жануарлар түрі бойынша сырқаттанушылықтың, өлімнің сенімді және верификацияланатын статистикасын жинауды талап етеді. Бұл Қазақстан Республикасының аумағында бұрын байқалмаған, жергілікті статистика мен бақылаулардың сенімді нәтижелері жоқ жаңа экзотикалық аурулар үшін аса маңызды.
Жақында жаһандану қаупінің жоғарылауына және аса қауіпті инфекциялардың тез таралуына байланысты зооноздық инфекциялардың таралуынан болатын қауіптер мен ықтимал залалдарды да ескеру қажет. Бұл залал ауыл шаруашылығы өндірісіне, тамақ және қайта өңдеу салаларына тікелей залалдан едәуір асып түсуі мүмкін. Бұл әлеуметтік-экономикалық шиеленістің өсуіне және аймақаралық және халықаралық байланыстардың үзілуіне әкелуі мүмкін. Осыған байланысты мониторинг жүйесін дамыту, тәуекелдерді бағалау, ветеринариялық стратегиялардың, оның ішінде жануарлардың экзотикалық және аса қауіпті ауруларының тиімділігін экономикалық бағалау қажеттілігі туындайды. Алайда, Қазақстан үшін бірқатар экзотикалық және жаңа аурулар, сондай-ақ Қазақстанға әкелінетін малдың жаңа тұқымдары үшін сырқаттанушылық, өлім-жітім, Қазақстан жағдайында өнімділікке әсер ету жөніндегі деректер жоқ. Мақаланың мақсаты ветеринариялық стратегиялардың, соның ішінде жануарлардың экзотикалық және аса қауіпті ауруларының тиімділігін экономикалық бағалаудың негізгі әдістерін анықтау болып табылады. Тиімділікті экономикалық бағалау үшін экономикалық тиімділікті бағалауды құрайтын және міндетті болып табылатын есептеулердің негізгі элементтері анықталды.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1. M.J. Otte. and P. Chilonda. Livestock Information/ Animal Health Economics: an Introduction., Sector Analysis and Policy Branch, Animal Production and Health Division (AGA), FAO, Rome, Italy – 112 p.
- 2. Beate Pinior, Josef Köfer, Franz Rubel. Methods for the economic evaluation of animal diseases. Institute for Veterinary Public Health University of Veterinary Medicine Vienna.
- 3. S.N.H. Putt, A.P.M. Shaw, A.J. Woods, L. Tyler and A.D. James. Veterinary epidemiology and economics in Africa - A manual for use in the design and appraisal of livestock health policy. Veterinary Epidemiology and Economics Research Unit, Department of Agriculture, University of Reading, Reading, Berkshire, England, First published in January 1987.
- 4. J.E.D. Mlangwa and K.L. Samui. The nature of animal health economics in relation to veterinary epidemiology Rev. sci. tech. Off. int. Epiz., 1996, 15 (3), - P. 797-812.
- 5. Jonathan Rushton The Economics of Animal Health and Production, Oxford, 2009 – 364 p.
- 6. S. Babo Martins & J. Rushton Cost-effectiveness analysis: adding value to assessment of animal health, welfare and production/Rev. sci. tech. Off. int. Epiz., 2014, 33 (3) – p. 16-40.
- 7. Ю.Е. Шатохин, И.Н. Никитин, П.А. Чулков, В.Ф. Воскобойник. Методика определения экономической эффективности ветеринарных мероприятий. - М:МГАВМиБ им. К.И. Скрябина, 1997. 36 с.
- 8. Организация и экономика ветеринарного дела. Учеб. для вузов / Никитин И.Н. - М.: Владос, 1999. - 383 с.
- 9. И.Н. Никитин, В.А. Апалькин, Организация и экономика ветеринарного дела, Москва, Колосс, 2006.
- 10. Садвакасов К.К., Ким Д.С. Эпизоотическая ситуация по ящуру в Казахстане. // Международный вестник ветеринарии, № 4. Санкт-Петербург, 2017 г. - с. 12-15
- 11. Садвакасов К.К., Ким Д.С. Анализ экономической эффективности ветеринарной стратегии по борьбе с бруцеллезом в Республике Казахстан. // Международный вестник ветеринарии. №3. Санкт-Петербург, 2017 г. - с. 19-23.
- 12. Сивкова Т.Н. Определение экономической эффективности противопаразитарных мероприятий. Пермь, ИПЦ «Прокростъ», 2018 г.