ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ

Марат Иманбаев; Наталья Сидорова; Назыкеш Демеукулова

doi:10.37884/3-2025/47

Аңдатпа

Құс шаруашылығы ауқымының өсуі жағдайында құс фабрикаларында пайда болатын ағынды суларды тиімді тазартудың өзектілігі артып келеді. Бұл ағынды сулар органикалық және бейорганикалық ластаушы заттардың жоғары концентрациясымен ерекшеленеді, олардың ішінде майлар, тоқтатылған заттар, азот және фосфор қосылыстары, сондай-ақ дезинфекциялық заттардың қалдықтары бар [1]. Бұл мақалада ағынды суларды одан әрі өңдеу немесе қайта пайдалану алдында алдын ала тазарту үшін коагулянт (темір (III) хлориді) және флокулянт (Praestol 2540) қолданылатын химиялық флотация әдісін пайдалану қарастырылады.
Зертханалық сынақтар жүргізілді, оның барысында реагенттердің оңтайлы мөлшерлері анықталды: 300 г/м³ коагулянт және 5 г/м³ флокулянт.
Нәтижелер технологияның жоғары тиімділігін көрсетті: суспензияланған заттардың концентрациясы – 96,64%-ға дейін, ОХТ және ОБТ₅ – 89%-ға дейін, фосфор – 96%-ға дейін, ал беттік белсенді заттар – 89%-ға дейін төмендеді.
Коагулянт мөлшерінің жоғарылауы әрдайым тазарту сапасының жақсаруына әкелмейтіні анықталды. Зертханалық сынақтар нәтижесінде реагенттердің оңтайлы дозалары айқындалды: коагулянт – 300 г/м³, флокулянт – 5 г/м³. Нәтижелер технологияның жоғары тиімділігін көрсетті: суспензияланған заттардың концентрациясы 96,64% - ға дейін, ОХТ және ОБТ₅ - 89%-ға дейін, фосфорды - 96% - ға дейін, ал беттік белсенді заттарды-89% - ға дейін төмендеген. Коагулянт мөлшерінің жоғарылауы әрдайым тазарту сапасының жақсаруына әкелмейтіні анықталды.

Техникалық аспектілермен қатар, тазартылған суды қайта пайдаланудың экономикалық тиімділігіне есеп жүргізілді. Зерттеу нәтижелері бойынша тәулігіне 400 м³ көлеміндегі техникалық суды қайталай пайдалану шамамен 88 000 теңге мөлшерінде күнделікті таза экономикалық тиімділікті қамтамасыз етеді, бұл айына 2,64 млн теңгеге тең. Химиялық флотацияны қолдану тек қана тиімді технологиялық шешім ретінде емес, сонымен қатар су тапшылығы тән Қазақстан өңірлерінде тұрақты су пайдалануды қамтамасыз етудің экономикалық тұрғыдан ұтымды тетігі ретінде бағаланады.

Ағынды сулар құс фабрикасы химиялық флотация коагулянттар флокулянттар тазарту суды қайта пайдалану

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Streit, A. F. M., Grassi, P., Drumm, F. C., et al. (2023). Preparation of carbonaceous materials from flotation sludge of the poultry industry and its application in the methylene blue adsorption. Environmental Science and Pollution Research, 30, 78139–78151. https://doi.org/10.1007/s11356-023-27756-x
2. El Ghany, E. T. A., & Baker, R. M. (2020). Advanced technologies for poultry slaughterhouse wastewater treatment: A systematic review. Journal of Dispersion Science and Technology, 42(6), 880–899. https://doi.org/10.1080/01932691.2020.1721007)
3. Khemila, B., & Lafi, R. (2022). Numerical optimization of the physico chemical process used in the treatment of real poultry slaughterhouse wastewater for water quality improvement. International Journal of Environmental Research, 16, Article 78. https://doi.org/10.1007/s41742-022-00451-4
4. K Meiramkulova, M. Userbayev, K. Aubakirova, K. Saiyabayev & B. Suleimenova. (2018). Electrochemical treatment of poultry industry wastewater. International Journal of Mechanical Engineering and Technology, 9(10), 1249–1257. http://rep.enu.kz/handle/enu/16443)
5. Мейрамкулова, К. С., Аубакирова, К. М., & Сагындыков, У. З. (2018). Характеристика и состав сточных вод убойного цеха птицефабрик Акмолинской области. Вестник ЕНУ им. Л. Н. Гумилева, серия «Химия. География. Экология», № 4 (125). https://rep.enu.kz/handle/enu/5172
6. Mustari Khanaum, M. S. B. (2023). Electrocoagulation: An overview of the technology for livestock farm wastewater treatment. Waste Technology, 11(1), 1–16. https://doi.org/10.14710/11.1.1-16
7. Dlangamandla, C., Ntwampe, S., & Basitere, M. (2018). A bioflocculant-supported dissolved air flotation system for the removal of suspended solids, lipids and protein matter from poultry slaughterhouse wastewater. Water Science & Technology, 78(2), 452–458. https://doi.org/10.2166/wst.2018.324
8. Mbulawa, S. et al. (2018). Bio delipidation of dissolved air flotation pre treated poultry slaughterhouse wastewater. Conference Proceedings, 10th ASETH 18. http://hdl.handle.net/11189/7178)
9. Ауланбергенов, А. А. et al. (2021). Сооружения физико химической очистки сточных вод (включая флотацию) для отраслей животноводства. Учебное пособие / Eikos KZ. https://studylib.ru/doc/2272586/
10. Иванов, П. В., & Смирнова, Т. Ю. (2019). Современные технологии очистки сточных вод птицефабрик. Водные ресурсы и экология, 8(3), 67–74. https://cyberleninka.ru/article/n/sovershenstvovanie-tehnologii-ochistki-stochnyh-vod-ptitsefabrik
11. Иманбаев М.А, Сидорова Н.В., Бирюков А., Джуринская И.(2024). Комплексная очистка шахтных вод. Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты, 4(104), 290–297. https://doi.org/10.37884/4-2024/30

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 489–497. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/47.

(1)ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 489-497. https://doi.org/10.37884/3-2025/47.

ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 489-497. https://doi.org/10.37884/3-2025/47

ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 489–497, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/47. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1032. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 489-97. https://doi.org/10.37884/3-2025/47.

“ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 489–497. doi:10.37884/3-2025/47.

[1]“ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 489–497, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/47.

“ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 489-97, https://doi.org/10.37884/3-2025/47.

“ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 489–497. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1032.

1.ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):489-97. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1032

1.ҚҰС ФАБРИКАЛАРЫНЫҢ АҒЫНДЫ СУЛАРЫН ХИМИЯЛЫҚ ФЛОТАЦИЯЛАУ ӘДІСІМЕН ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):489-497. doi:10.37884/3-2025/47

[1] 1. Streit, A. F. M., Grassi, P., Drumm, F. C., et al. (2023). Preparation of carbonaceous materials from flotation sludge of the poultry industry and its application in the methylene blue adsorption. Environmental Science and Pollution Research, 30, 78139–78151. https://doi.org/10.1007/s11356-023-27756-x

[2] 2. El Ghany, E. T. A., & Baker, R. M. (2020). Advanced technologies for poultry slaughterhouse wastewater treatment: A systematic review. Journal of Dispersion Science and Technology, 42(6), 880–899. https://doi.org/10.1080/01932691.2020.1721007)

[3] 3. Khemila, B., & Lafi, R. (2022). Numerical optimization of the physico chemical process used in the treatment of real poultry slaughterhouse wastewater for water quality improvement. International Journal of Environmental Research, 16, Article 78. https://doi.org/10.1007/s41742-022-00451-4

[4] 4. K Meiramkulova, M. Userbayev, K. Aubakirova, K. Saiyabayev & B. Suleimenova. (2018). Electrochemical treatment of poultry industry wastewater. International Journal of Mechanical Engineering and Technology, 9(10), 1249–1257. http://rep.enu.kz/handle/enu/16443)

[5] 5. Мейрамкулова, К. С., Аубакирова, К. М., & Сагындыков, У. З. (2018). Характеристика и состав сточных вод убойного цеха птицефабрик Акмолинской области. Вестник ЕНУ им. Л. Н. Гумилева, серия «Химия. География. Экология», № 4 (125). https://rep.enu.kz/handle/enu/5172

[6] 6. Mustari Khanaum, M. S. B. (2023). Electrocoagulation: An overview of the technology for livestock farm wastewater treatment. Waste Technology, 11(1), 1–16. https://doi.org/10.14710/11.1.1-16

[7] 7. Dlangamandla, C., Ntwampe, S., & Basitere, M. (2018). A bioflocculant-supported dissolved air flotation system for the removal of suspended solids, lipids and protein matter from poultry slaughterhouse wastewater. Water Science & Technology, 78(2), 452–458. https://doi.org/10.2166/wst.2018.324

[8] 8. Mbulawa, S. et al. (2018). Bio delipidation of dissolved air flotation pre treated poultry slaughterhouse wastewater. Conference Proceedings, 10th ASETH 18. http://hdl.handle.net/11189/7178)

[9] 9. Ауланбергенов, А. А. et al. (2021). Сооружения физико химической очистки сточных вод (включая флотацию) для отраслей животноводства. Учебное пособие / Eikos KZ. https://studylib.ru/doc/2272586/

[10] 10. Иванов, П. В., & Смирнова, Т. Ю. (2019). Современные технологии очистки сточных вод птицефабрик. Водные ресурсы и экология, 8(3), 67–74. https://cyberleninka.ru/article/n/sovershenstvovanie-tehnologii-ochistki-stochnyh-vod-ptitsefabrik

[11] 11. Иманбаев М.А, Сидорова Н.В., Бирюков А., Джуринская И.(2024). Комплексная очистка шахтных вод. Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты, 4(104), 290–297. https://doi.org/10.37884/4-2024/30