ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ

Алма  Каташева; Бейбит  Кулатаев; Денис  Беднягин

doi:10.37884/2-2024/04

Аңдатпа

Елімізде етті-майлы қой шаруашылығын дамытудың болашағы сондай-ақ, азықпен қамтамасыз ету, азықтандыру, күтіп-бағу ерекшеліктерін ескере отырып, етті-майлы құйрықты қойлардың әлеуетті генетикалық мүмкіндіктерін іске асыру бойынша селекциялық - асылдандыру жұмыстарды жандандыру болып табылады, асыл тұқымды қойлардың репродуктивті құрамын есепке алып, функционалдық мүмкіндіктерін барынша пайдалана отырып, компьютерлік технологияларды енгіп, зерттеу материалдарын биометриялық өңдеу. Саулықтарды қолдан ұрықтандыру үшін жылжымалы пункттерді пайдалану, шәует еріткіштерін қолдану, лазерлік биобелсенділік саланы жүргізудің дәстүрлі әдісімен салыстырғанда, қаржы үнемдеуге және қой шаруашылығының табыстылығын 26-42 пайызға арттыруға мүмкіндік береді. «Ержан» шаруа қожалығында өсірілетін қойлар ет-май өнімділігі жоғары, ерте жетілуімен және оңтүстік-шығыс Қазақстанның табиғи-климаттық және азықтандыру жағдайларына жақсы бейімделуімен ерекшеленеді. Селекциялық топтағы қошқарлардың орташа салмағы 110–120 кг, жүн түсімі – 3,2–3,5 кг, саулықтардікі сәйкесінше 73–76 және 2,2–2,4 кг. Қозылардың туғаннан суалғанға дейінгі аралықтағы орташа тәуліктік салмағы 290-296 грамм, қозылар үшін 260-270 грамм. «Ержан» шаруа қожалығының етті-майлы құйрықты ірі жүнді қойларын жақсартуда, ең алдымен, қошқарларды осы белгі бойынша таңдағанда пайдаланатын өндірушілердің тірілей салмағы ескертілді.

Тұқым, біртекті сұрыптау, әртекті сұрыптау, етті-майлы құйрықты, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, абсолютті өсуі, орташа тәуліктік өсуі, салыстырмалы өсуі, зауыттық із, асыл тұқымды топ, сұрыптау.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Zhumagaliyeva G. M., Kulatayev B.T. Productive and reproductive qualities of sheep of the kazakh fine-wool breed. News of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan. Kazakh national agrarian university. Series of agricultural sciences. 6 (48). November – december 2018.Almaty, NAS RK. 81-86р.
2. Iskakov K.A., Kulataev B.T., Zhumagaliyeva G.M., Pares Casanova P.M., Productive and Biological Features of Kazakh Fine-Wool Sheep in the Conditions of the Almaty Region. This open access article is distributed under a Creative Commons 79 Attribution (CC-BY) 3.0 license. Online Journal of Biological Sciences. Investigations. Science Publications. Received:12-06-2017. Revised: 04-07-2017. Accepted: 04-08-2017.
3. Жумадилла К., Ирзагалиев К., Жумадиллаев Н.К., Ахатов А., Абулхаиров Ж.К. Некоторые результаты работ по созданию стад мясо-сальных овец с повышенной плодовитостью. «Достижения и перспективы научного обеспечения овцеводства». Сб. матер. междунар. науч.-практ. конф., посв. 85-летию Медеубекова К.У. Алматы 2014, с. 152-157.
4. Касымов К.Т. Замораживание спермы барана. Теория и практика: Автореф. дис. доктора с.-х. наук. - Алма-Ата, 1990. - 40 с.
5. Жумашев Ж.Ж. Алимжанова Ш.С., Кенжеев Ш.Т. Об особенностях формирования системы иммуноглобулинов G у ягнят. // Матер. Второго международ. Ветеринарного конгресса, Алматы. 15-16.10.2003. с. 161-162.
6. Сабденов К.С., Кулатаев Б.Т. Электронное учебное пособие АРМ «Бонитировка селькохозяйственных животных» Журнал: Информационные технологии в высшем образовании. Международный научно-практический журнал, Том 4 № 1.Алматы 2007, стр 67-70.
7. Palacios C., Abecia J.A. Meteorological variables affect fertility rate after intrauterine artificial insemination in sheep in a seasonal-dependent manner: a 7-year study. Int. J. Biometeorol. 2015, vol. 59, 5: p. 585-592. http://dx.doi.org/10.1007/ s00484-014-0872-y. PMid:25056126.
8. Islamov E.I., Kulmanova G.A., Kulataev B.T., Zhumanova A.I. A Genetic Basis for Improving the Reproductive Qualities and Productivity of South-Kazakh Merinos. Archives of Razi Institute 2021, 76, 5: 1371-1380, DOI: 10.22092/ari.2021.356168.1795.
9. Islamov, E., Kulmanova G., Kulataev B., Rustemova G., Bimenova J. Caro Petrovic V., Petrovic P.M. Features of productive and genetic diversity of sheep breeds Kazakh meat-wool half-corned and south Kazakh merino using the DNA fingerprinting method. The Balkans Scientific Center of the Russian Academy of Natural Sciences. 2nd International Symposium: Modern Trends in Agricultural Production and Environmental Protection. Tivat-Montenegro July 01-04, 2020; р. 20-34.
10. Gibbons A.E., Fernandez J., Bruno-Callaraga M.M., Spinelli M.V., Cueto M.I. Technical recommendations for artificial insemination in sheep. Anim. Reprod. 2019, vol. 16, 4: p. 803-809. doi.org/10.21451/1984-3143-AR2018-0129.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 36–42. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/04.

(1)ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 36-42. https://doi.org/10.37884/2-2024/04.

ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 36-42. https://doi.org/10.37884/2-2024/04

ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 36–42, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/04. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/597. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 36-42. https://doi.org/10.37884/2-2024/04.

“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 36–42. doi:10.37884/2-2024/04.

[1]“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 36–42, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/04.

“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 36-42, https://doi.org/10.37884/2-2024/04.

“ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 36–42. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/597.

1.ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):36-42. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/597

1.ЕТТІ-МАЙЛЫ ҚҰЙРЫҚТЫ ТҰҚЫМДЫ ҚОЙЛАРДЫҢ ӨНІМДІ ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АРТТЫРУ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):36-42. doi:10.37884/2-2024/04

[1] 1. Zhumagaliyeva G. M., Kulatayev B.T. Productive and reproductive qualities of sheep of the kazakh fine-wool breed. News of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan. Kazakh national agrarian university. Series of agricultural sciences. 6 (48). November – december 2018.Almaty, NAS RK. 81-86р.

[2] 2. Iskakov K.A., Kulataev B.T., Zhumagaliyeva G.M., Pares Casanova P.M., Productive and Biological Features of Kazakh Fine-Wool Sheep in the Conditions of the Almaty Region. This open access article is distributed under a Creative Commons 79 Attribution (CC-BY) 3.0 license. Online Journal of Biological Sciences. Investigations. Science Publications. Received:12-06-2017. Revised: 04-07-2017. Accepted: 04-08-2017.

[3] 3. Жумадилла К., Ирзагалиев К., Жумадиллаев Н.К., Ахатов А., Абулхаиров Ж.К. Некоторые результаты работ по созданию стад мясо-сальных овец с повышенной плодовитостью. «Достижения и перспективы научного обеспечения овцеводства». Сб. матер. междунар. науч.-практ. конф., посв. 85-летию Медеубекова К.У. Алматы 2014, с. 152-157.

[4] 4. Касымов К.Т. Замораживание спермы барана. Теория и практика: Автореф. дис. доктора с.-х. наук. - Алма-Ата, 1990. - 40 с.

[5] 5. Жумашев Ж.Ж. Алимжанова Ш.С., Кенжеев Ш.Т. Об особенностях формирования системы иммуноглобулинов G у ягнят. // Матер. Второго международ. Ветеринарного конгресса, Алматы. 15-16.10.2003. с. 161-162.

[6] 6. Сабденов К.С., Кулатаев Б.Т. Электронное учебное пособие АРМ «Бонитировка селькохозяйственных животных» Журнал: Информационные технологии в высшем образовании. Международный научно-практический журнал, Том 4 № 1.Алматы 2007, стр 67-70.

[7] 7. Palacios C., Abecia J.A. Meteorological variables affect fertility rate after intrauterine artificial insemination in sheep in a seasonal-dependent manner: a 7-year study. Int. J. Biometeorol. 2015, vol. 59, 5: p. 585-592. http://dx.doi.org/10.1007/ s00484-014-0872-y. PMid:25056126.

[8] 8. Islamov E.I., Kulmanova G.A., Kulataev B.T., Zhumanova A.I. A Genetic Basis for Improving the Reproductive Qualities and Productivity of South-Kazakh Merinos. Archives of Razi Institute 2021, 76, 5: 1371-1380, DOI: 10.22092/ari.2021.356168.1795.

[9] 9. Islamov, E., Kulmanova G., Kulataev B., Rustemova G., Bimenova J. Caro Petrovic V., Petrovic P.M. Features of productive and genetic diversity of sheep breeds Kazakh meat-wool half-corned and south Kazakh merino using the DNA fingerprinting method. The Balkans Scientific Center of the Russian Academy of Natural Sciences. 2nd International Symposium: Modern Trends in Agricultural Production and Environmental Protection. Tivat-Montenegro July 01-04, 2020; р. 20-34.

[10] 10. Gibbons A.E., Fernandez J., Bruno-Callaraga M.M., Spinelli M.V., Cueto M.I. Technical recommendations for artificial insemination in sheep. Anim. Reprod. 2019, vol. 16, 4: p. 803-809. doi.org/10.21451/1984-3143-AR2018-0129.