Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ

Саттар Ибрагимов 1 , Хошгадам Юсифова 2 , Севинч Ибадова 2

1 Әзірбайжан мемлекеттік мұнай және өнеркәсіп университеті; 2 Әзірбайжан мемлекеттік мұнай және өнеркәсіп университеті

doi.org/10.37884/4-2023/08 Бет. 63-73 Қабылданды 13.10.2023 Жарияланды 06.12.2023

Аңдатпа

Мақала Ағдаш аймағының әртүрлі сортаңдану дәрежесіне ұшыраған сортаң топырақтарында минералды органикалық мелиоранттарды қолдану арқылы мелиоративтік шараларды жүзеге асыруға арналған. Жүргізілген тәжірибелерде ағаш және қамыс үгінділері негізінде жасалған химиялық мелиоранттардың Агдаш аймағының сортаңды-сілтілі топырақтарына оң әсері зерттелді. Химиялық мелиоранттардың мөлшері мен сілтісіздендіру маусымында қабылданған сілтісіздену деңгейінің көрсеткіштері сәйкесінше 10 т/га және 8 мың м^3/га құрады. Алынған нәтижелерді қарапайым сумен және гипсокартонды қолданумен жүргізілген тәжірибе нәтижелерімен салыстыру, топырақты химиялық мелиоранттармен жуу кезінде алынған мәліметтердің бақылау нұсқаларынан екі есе дерлік жоғары екендігі анықталды. Химиялық мелиоранттарды қолдану арқылы топырақты жуу нұсқасы топырақтың тұздануын толығымен жоюға мүмкіндік берді. Бұл ретте топырақ ерітіндісінің сілтілігі 8,1-ден 7,0-7,1-ге дейін төмендеді, ал топырақтағы суда ерімеген гипстің қалдық мөлшері қарапайым сумен жуу нұсқасымен салыстырғанда 2-ден астам өсті. есе, бұл өз кезегінде мелиорацияланған топырақтың су-физикалық қасиеттерін жақсартуға және оның құнарлылығын арттыруға тікелей әсер етеді.

мелиорация, сілтілеу, мелиорант, тұздылық, тұздылық, бөлшектердің мөлшерінің таралуы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Ismayilov А. [Text] / A. Ismayilov // “Soil Resources of Mediterranean and Caucasus Countries”, Y. Yigini, P. Panagos, and L. Montanarella, (eds). (2013)- 243 pp, . Office for Official Publications of the European Communities, Luxembourg, Chapter II. (p.16-36) () DOI:10.2788/91322
  2. 2. Aliyev Z.H. On the Role of Systems of Small Intensive Irrigation in Solving the Problems of Mineral Farming in Azerbaijan [Text] / Z.H. Aliyev // Current Investigations in Agriculture and Current Research journal. - 2018. - 1 (1). - P. 5-7. DOI:10.32474/CIACR.2018.01.000102
  3. 3. Aliyev Z.H. Assessment of the state of water and land resources in Azerbaijan [Text] / Z.H. Aliyev // Biomedical Journal of Scientific & Technical Research. - 2017. - 1(2). - P. 435-438. DOI:10.26717/BJSTR.2017.01.000214
  4. 4. Mammadov G.Sh., Hashimov A.J. An assessment of reclamation conditions in the irrigated lands of the Azerbaijan Republic [Text] / G. Sh. Mammadov, A. J. Hashimov // journal of water and land development. - 2010.- № 14. - P. 97–100. DOI: 10.2478/v10025-011-0008-2
  5. 5. Pashayev N. Assessment of the Role of Reclamation Activities on Newly Irrigated Lands [Text] /N. Pashayev // Bulletin of Science and Practice journal. - 2020. - Т. 6. №11. - P. 159. DOI:10.33619/2414-2948/60/18
  6. 6. Vargas R., Pankova E.I., Balyuka S.A., Krasilnikova P.V., Khasankhanova G.M. [Text]: Manual edited by Vargas R., Pankov E.I., Balyuka S.A., Krasilnikova P.V., Khasankhanova G.M. Guidelines for the management of saline soils. Implementation Plan for the Eurasian Soil Partnership. Rome, Published by the Food and Agriculture Organization of the United Nations and Lomonosov Moscow State University, 153 p. - Bibliography at the end of each chapter. ISBN 978-92-5-409772- 1
  7. 7. Aliyeva N.T., Mammadova R.I., Abdullayeva K.S., Huseynova M.A., İbadova S.Y. The Study of the state of soil cover of the coastal zones of the Caspian Sea, subject to the influence of climatic and anthropogenic factors [Text]/ N.T. Aliyeva, R.I. Mammadova, K.S. Abdullayeva, M.A. Huseynova, S.Y. İbadova // Электронный журнал IOP Confrence Series: Earth and Environmental Science, Издательство IOP Publishing Ltd, материалы III International Scientific and Practical Conference «Ensuring sustainable development in the context of agriculture, green energy, ecology and earth science» (III International scientific and practical conference “Ensuring sustainable development in the context of agriculture, energy, ecology and earth scienceˮ) (ESDCA-III-2023). Research, results. - 2023. - №2 (98). - P.69 - 82. ISSN 2304-3334 DOI:https://doi.org/10.37884/2-2023/07
  8. 8. Ibragimov S.K., Ramazanova Z.R. Reclamation of saline soils included in the crop rotation of the Caspian lowland with sulfuric acid waste [Text] / C.K. Ibragimov, Z.R. Ramazanova // "Ecology and construction" scientific peer-reviewed international journal. - 2018. - № 4. - P. 25-33. DOI: 10.24411/2413-8452-2018-10017
  9. 9. Ibragimov S.K., Yusifova H.H., Jamalova R.H. Soils of deluvial-proluvial salinization of winter pastures of the Caspian lowland and their experimental washing [Text] / S.K. Ibragimov, H.H. Yusifova, R.H. Jamalova // Ecology and construction. - 2021. - № 4. - P. 10–17. DOI: 10.35688/2413-8452-2021-04-004
  10. 10. İbrahimov S.K., Bakhshaliyeva A.A. Ecological restoration of saline soils with the use of chemical ameliorants [Text] / S.K. İbrahimov, A.A. Bakhshaliyeva // “Modern directions of scientific research development” Proceedings of XII international scientific and practical conference. Chicago, 2022. P. 190-195. file:///D:/User%20Profile/Base/Downloads/MODERN-DIRECTIONS-OF-SCIENTIFIC-RESEARCH-DEVELOPMENT-18-20.05.22.pdf
  11. 11. Ibrahimov S.K., Jamalova R.H. Method of obtaining organic mineral fertilizers with reclamation features, patent – Republic of Azerbaijan. Intellectual Property Agency. № a 2022 0148, 24.08.2022.
  12. 12. Ibrahimov S.K., Jamalova R.H., Mustafayev M.G. The effect of organomineral meliorant on the improvement of saline soils of Azerbaijan [Text] / S.K. Ibrahimov, R.H. Jamalova, M.G. Mustafayev // « Melioration and hydraulic engineering». - 2023. - Т. 13, № 1. - P. 73-86. DOI: 10.31774/2712-9357-2023-13-1-73-86
  13. 13. Decree of the President of the Republic of Azerbaijan dated August 25, 2008 No. 3004 On the approval of the "State programs on reliable provision of food products to the population in the Republic of Azerbaijan for 2008-2015 (with amendments and additions as of 07/23/2015).
  14. https://continent-online.com/Document/?doc_id=30855979
  15. 14. Dospekhov B.A. Methodology of field experience [Text]/ B.A. Dospekhov// M.: Agropromizdat, 1985. 351 pp. https://mf.bmstu.ru/assets/files/soil_books/uchebnik9.pdf
  16. 15. Arinushkina E.V. Manual on chemical analysis of soils: textbook. Moscow: Publishing House of Moscow. un-ta, 1970. 488 p. https://ru.djvu.online/file/P9N7XLtnMbAkg
  17. 16. Vorobyeva L.A., Ladonin D.V., Lopukhina O.V., Rudakova T.A., Kiryushin A.V. Chemical analysis of soils questions and answers, M. 2011. -186 p. https://studfile.net/preview/4283513/
  18. 17. Ibrahimov S.K., Jamalova R.H. Study of the effect of chemical ameliorants on the improvement of Agdash region soils / S.K. Ibrahimov, R.H. Jamalova // Agricultural & Veterinary Sciences - 2022. - Vol.6, №2. - P. 82-87. http://jomardpublishing.com/UploadFiles/Files/journals/RV/V6N2/Ibrahimov_Jamalova.pdf
  19. 18 Aliyeva L.F. Development of plant growing in aran economic-geographical region and impact of climate factors on it / L.F. Aliyeva // Coğrafiya və təbii resurslar. - 2020.- №1 (11). - P. 70-75.
  20. https://journal.geonatres.az/wp-content/uploads/2020/02/L.F.Aliyeva.pdf

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. Izdenister natigeler. 4 (100) (Dec. 2023), 63–73. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2023/08.
(1)ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. Izdenister natigeler 2023, No. 4 (100), 63-73. https://doi.org/10.37884/4-2023/08.
ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. (2023). Izdenister Natigeler, 4 (100), 63-73. https://doi.org/10.37884/4-2023/08
ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (100), p. 63–73, 2023. DOI: 10.37884/4-2023/08. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/412. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 4 (100) (December): 63-73. https://doi.org/10.37884/4-2023/08.
“ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ” (2023) Izdenister natigeler, (4 (100), pp. 63–73. doi:10.37884/4-2023/08.
[1]“ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ”, Izdenister natigeler, no. 4 (100), pp. 63–73, Dec. 2023, doi: 10.37884/4-2023/08.
“ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (100), Dec. 2023, pp. 63-73, https://doi.org/10.37884/4-2023/08.
“ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ”. Izdenister natigeler, no. 4 (100) (December 6, 2023): 63–73. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/412.
1.ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Dec. 6 [cited 2026 Sep. 15];(4 (100):63-7. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/412
1.ОРГАНО-МИНЕРАЛДЫҚ МЕМИЛОРАНТТАРДЫҢ ӘЗІРБАЙДЖАН ТОПЫРАҒЫН МЕЛИОРАЦИЯДА ҚОЛДАНУЫ. Izdenister natigeler. 2023;(4 (100):63-73. doi:10.37884/4-2023/08