Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН МЕХАНИКАЛАНДЫРУ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРЛЕНДІРУ

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ

Шурат Сыдыков 1 , Несипбек Алибек 1 , Асан Байболов 1 , Аманжол Токмолдаев 1 , Исламбек Кәкімбек 1

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы

doi.org/10.37884/3-2023/34 Бет. 336-344 Қабылданды 25.08.2023 Жарияланды 29.09.2023

Аңдатпа

Соңғы жылдары климаттың өзгеруіне байланысты атмосфералық ауаның орташа тәуліктік температурасы көктем және жаз айларында айтарлықтай жоғарылауда, және болжамдар олардың одан әрі көтерілетінін көрсетуде. Сонымен қатар, қысқа және ұзақ мерзімді метиоболжамдарға сай, жануарлардың дене температурасының жоғарылауы (гомеоретикалық бейімделу), жылу шығарумен байланысты метаболикалық және өндірістік процестердің қарқындылығын төмендетумен бірге, жүйелік деңгейдегі өзгерістерді тудырады. Шетелдік ғалымдардың зерттеулері көрсеткендей, мал қораларын жазғы салқындату және қысқы жылыту шығындары, жыл бойы мал шаруашылығында кездесетін сыйырлардың физиологиялық және мінез-құлық бұзылыстары мен қатар, сүт өнімділігінің төмендеуі, жемшөптің артық жұмсалуы сияқты көптеген жағымсыз салдардан туындалатын шығындардан едәуір төмен. Сондықтан мал шаруашылығы нысандарында нормативтік микроклиматты қалыптастырудың технологиялық процестерінде ең аз энергия шығындарымен ірі қара малды (ІҚМ) өсіруді жақсартуға бағытталған жағдайларды қамтамасыз ететін жүйені құру өзекті мәселе болып табылады.

Мақалада еліміздегі шағын және орта шаруа, фермерлік қожалықтарда ІҚМ өсіру жағдайындағы мал шаруашылығы қора жайларының микроклиматын қалыптастыру нұсқасы қарастырылады. Ұсынылып отырған құрылым жүйесі ауыл шаруашылығы нысандарын жаңартылатын энергия көздерімен интеграцияланған чиллер-фэнкойль реверсивті жылу сорғысын тиімді қолданудың негізінде, мал шаруашылығы қораларында нормативке сәйкес микроклимат құруды қамтамасыз етумен қатар, жылу қуатын тиімді пайдалануға және электр энергиясының шығынын азайтуға, қажетті технологиялық әсерді минималды энергия шығындарымен қамтамасыз етуге бағытталған.

мал шаруашылығы, жаһандық жылыну, жылу стрессі, мал шаруашылығы қора жайының микроклиматы, жаңартылатын энергия көздері, кері жылу сорғысы, энергияны үнемдеу

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Основные показатели развития животноводства в Республике Казахстан. Январь-июнь 2023 года. Серия 3. Статистика сельского, лесного, охотничьего и рыбного хозяйства. Комитета по статистике МНЭК РК. 12.07.2023 г.
  2. 2. Ежегодный бюллетень мониторинга состояния и изменения климата Казахстана: 2020 год. Мин. экологии, геологии и природных ресурсов, Республиканское государственное предприятие «Казгидромет», Научно-исследовательский центр. Нур-Султан, 2021.- 67 с.
  3. 3. Hempel, S., Menz, C., Pinto, S., Galán, E., Janke, D., Estellés, F., Müschner-Siemens, T., Wang, X., Heinicke, J., Zhang, G., Amon, B., del Prado, A., and Amon, T.: Heat stress risk in European dairy cattle husbandry under different climate change scenarios – uncertainties and potential impacts, Earth Syst. Dynam., 10, 859–884, https://doi.org/10.5194/esd-10-859-2019]
  4. 4. Herbut P, Angrecka S, Godyń D (2018) Effect of the duration of high air temperature on cow's milking performance in moderate climate conditions. Ann Anim Sci 18(1):195–207,
  5. 5. Roth Z (2017) Effect of heat stress on reproduction in dairy cows: insights into the cellular and molecular responses of the oocyte. Annu Rev Anim Biosci 5:151–170. https//doi.org/10.1146/annurev-animal-022516-02284.
  6. 6. Fournel, S., Ouellet, V., and Charbonneau, É.: Practices for alleviating heat stress of dairy cows in humid continental climates: a literature review, Animals:-23р https://doi.org/10.3390/ani7050037, 2017, Animals 2017, 7, 37
  7. 7. Kamal R., Dutt T., Patel M., Dey A., Bharti P.K., Chandran P.C. (2018). Heat stress and effect of shade materials on hormonal and behaviour response of dairy cattle: a review. Trop. Anim. Health Prod., 50: 701–706.
  8. 8. Pinto S., Hoffmann G., Ammon Ch., Amon B., Heuwieser W., Halachmi I., Ban-hazi T., Amon T. (2019). Influence of barn climate, body postures and milk yield on the respira-tion rate of dairy cows. Ann. Anim. Sci., 2: 469–481
  9. 9. Rojas-Downing, M. M., Nejadhashemi, A. P., Harrigan, T., & Woznicki, S. A. (2017). Climate change and livestock: Impacts, adaptation, and mitigation. Climate Risk Management, 16, 145–163. https://doi.org/10.1016/j.crm.2017.02.001
  10. 10. Bang, N. N., Gaughan, J. B., Hayes, B. J., Lyons, R. E., Chanh, N. V., Trach, N. X., Khang, D. N., & McNeill, D. M. (2021). Characteristics of cowsheds in Vietnamese smallholder dairy farms and their associations with microclimate—A preliminary study. Animals, 11(2), 351. https:// doi.org/10.3390/ani11020351
  11. 11. Pezzopane, J. R. M., Nicodemo, M. L. F., Bosi, C., Garcia, A. R., & Lulu, J. (2019). Animal thermal comfort indexes in silvopastoral systems with different tree arrangements. Journal of Thermal Biology, 79, 103–111. https://doi.org/10.1016/j.jtherbio.2018.12.015
  12. 12. Иванов Ю.Г., Воробьев В.А., Понизовкин Д.А., Борулько В.Г. Оценка интенсивности теплообмена коров в теплое время года при различных способах очистки кожного покрова. техника и технологии АПК. Вестник № 6 2017.- с.47-52. -2017-С-47-52. https:// doi10.26897/1728-7936.
  13. 13. Сыдыков Ш.К. и др. Создание нормированного микроклимата в животноводческих помещениях с использованием возобновляемых источников энергий. Ізденістер, нәтижелер. Исследование и результаты. №3 (87) 2020 г. – С.434-442.
  14. 14. Сыдыков Ш.К. и др. Патент на полезную модель Республики Казахстан № 7238 от 01.07.2022 г. «Система теплоснабжения и охлаждения животноводческого помещения».
  15. 15. Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан: офиц. сайт. URL: https://moa.gov.kz/ru/documents/5 (дата обращения 01.07.2023).

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 336–344. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/34.
(1)АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 336-344. https://doi.org/10.37884/3-2023/34.
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 336-344. https://doi.org/10.37884/3-2023/34
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 336–344, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/34. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/369. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 336-44. https://doi.org/10.37884/3-2023/34.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 336–344. doi:10.37884/3-2023/34.
[1]“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 336–344, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/34.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 336-44, https://doi.org/10.37884/3-2023/34.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 336–344. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/369.
1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):336-44. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/369
1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ НЫСАНДАРЫНІҢ МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗДЕРІН ПАЙДАЛАНАТЫН ҚОНДЫРҒЫ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):336-344. doi:10.37884/3-2023/34