FEATURES OF THE USE AND IMPLEMENTATION OF HIGH-PRECISION GPS DEVICES IN FORESTRY

A.B. Mudetbek; G.A. Myrzabayeva; K.T.  Abayeva; F.A. Toktassynova; M.K. Shynybekov

doi:10.37884/4-2022/09

Аңдатпа

Орман шаруашылық мекемелері қазіргі таңда ГАЖ технологияларды біртіңдеп қолданысқа кіргізіп жатыр. ГАЖ технологиясын және мәліметтерді сандық өңдеуді қолдану арқылы «Қазақ орман орналастыру кәсіпорны» бірінші орман қоры туралы, аудандарын есепке алу жайлы және т.с.с мәліметтерді жинау, жиналған мәліметтерді мекемелерге жіберу, қолданысқа енгізу жағынан үлкен жұмыстар жүргізіп жатыр. Сонымен қатар бұрынғы қағаз планшеттердің орнын электронды тасымалдауыштар алмастырады. Географиялық ақпараттық жүйелер (ГАЖ) деректерді көрнекі көрсетудің және оларды талдауға арналаған құралдардың сан-алуан түрлерінің есебінен көптеген ғылыми, практикалық және басқару мәселелерін тиімді және жедел шешудің басты элементі.

ГАЖ технологияларын қолдану үлкен көлемді картографиялық және тақырыптық ақпаратты, оның ішінде қашықтан зондылаудың (ғарыштық суреттердің), далалық ғылыми зерттеулердің, инженерлік зерттеулердің, мониторингтің, түрлі шаруашылық қызметтің, құжат айналымының деректерін бірыңғай құрылымға біріктіруге мүмкіндік береді.

«Терра» қашықтан зондылау және географиялық ақпараттық жүйелер орталығы» ЖШС ГАЖ құру, табиғатты қорғауды жобалау, орман шаруашылығы, экология, табиғатты пайдалану, геологиялық барлау, топография мен картография, мұнай-газ кешені үшін жобалау салаларындағы түрлі мәселелерді шешу үшін деректерді жинақтау және жүйелендіру тәжірибесі мол. «Терра» қашықтан зондылау және географиялық ақпараттық жүйелер орталығы» ЖШС өз жұмыстарында географиялық ақпараттық технологияларды кеңінен пайдаланады және осы салада қызметтер көрсетеді. Әр телімнің ауданын есептеу, өзендердің, жолдардың ұзындығын ауданын есептеу компьютерлік программалармен атқарылады. Сонын арқасында жұмыстың сапасы, дәлділігі арта түседі. Және де бұл программаның басқа программалармен жұмыс істеуге мүмкіншілігі бар, мысалға: МS Excel, MS Access, ArcGis, WinPLP, SoliM т.б. Сrystal Reports пакеттері арқылы кәсіби есептерді кесте түрінде шығару.

программа, мүмкіншілік, географиялық карта, ГАЖ, орман ресурстары, өту, тежелеу, санын қысқарту, басқару, картография, ақпарат, кадастр.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. A. M. Berlyant and V. C.Tikunov. –М.:Cartography. Issue 4. Geoinformation systems / Comp., ed. And pre-disl. - Kartgeocenter-Geodesy, 1994.-350 P.
2. Berlin; Heidelberg; New York: Springer-Verlag, 2000. — P. 49-62 (Ecological Studies. Vol. 142).
3. D.R. Themens, P.T. Jayachandran, R.B .Langley //Determining receiver biases in GPS-derived total electron content in the auroral oval and polar cap region using ionosonde measurements / GPS Solut. 2013. Vol. 17. No 3. Pp. 357−369.
4. Knizhnikov Yu. F. Aerospace sounding. - M.: Publishing House of Moscow State University, 1997. - 119 P.
5. Kuzmichev V.V., Pshenichnikova L.S., Tretyakova V.A. Productivity of six tree species plantations for three decades in the Siberian afforestation experiment // Tree species effects on soils: Implications for global change. - Springer, 2005. - P. 269-279
6. Lurie I. K. et al. Fundamentals of Geoinformatics and GIS creation / Remote sensing and Geographic Information Systems. - Chapter 1; Edited by A.M. Berlyant. - M.: OOO "INEX-92", 2002. – 140 P.
7. McDonell/., Kemp K. International GIS Dictionary. — Geoinformation International, 1995. — 111 p.
8. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Serikbayeva A.T., Sirgebayeva S.T. Regularities of fruiting scotch pine and factors affecting seed yield value // Scientific journal «Research, Results». - Almaty: KazNAU, 2017. - №3 (075). - P.137-140.
9. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Serikbayeva A.T., Sirgebayeva S.T. Studies About Variation of Morphological Characters of Pine Stands Canopy from Artificial Origin and their Relationship with Taxation Indexes // BBRA-OSPC - Biosciences, Biotechnology Research Asia. – 2016. - №13(1). - P. 211-219
10. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Krumins J., Toktasinova F.A. Forest-ryecological analysis of methods forest reproduction of forest resources in state forest natural reserve "Yertis ormany" // International conference of Industrial Technologies and Engineering. – ICITE, 2017
11. Scarascia-Mugnozza G., Bauer G.A.,Persson H. et al. Tree biomass, row than dnutrient pools // E.-D. Schulze (ed.). Carbonand nutrient cycling in European forest ecosystems.
12. Vasiliev P. V., Buyanov E.V. On the methodology of joint work of the Maplnfo and Geoblock programs on ensuring and calculating reserves of ore deposits / / Inf. Byul. GIS-Association. – 2000. — № 2(24). – P. 32-33.
13. V.B. Ovodenko, V.V. Trekin, N.A. Korenkova Investigating range error compen-sation in UHF radar through IRI-2007 real-time updating: Preliminary results et al. // Advances in Space Research2015. Vol. 56. Iss. 5. Pp. 900-906. doi 10.1016/j.asr.2015.05.017.
14. Wirth C., Schumacher J., Schulze E.D. Generic biomass functions for Norway spruce in Central Europe — a meta-analysis approach toward prediction and uncertainty estimation // Tree Physiology. — 2004. — Vol. 24. — P. 121-139.
15. Whitfield J. All creatures great and small // Nature. - 2001. - Vol. 413.- P. 342-344.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. Izdenister natigeler. 4 (96) (Dec. 2022), 73–88. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2022/09.

(1)ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. Izdenister natigeler 2022, No. 4 (96), 73-88. https://doi.org/10.37884/4-2022/09.

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. (2022). Izdenister Natigeler, 4 (96), 73-88. https://doi.org/10.37884/4-2022/09

ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (96), p. 73–88, 2022. DOI: 10.37884/4-2022/09. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/157. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 4 (96) (December): 73-88. https://doi.org/10.37884/4-2022/09.

“ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ” (2022) Izdenister natigeler, (4 (96), pp. 73–88. doi:10.37884/4-2022/09.

[1]“ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (96), pp. 73–88, Dec. 2022, doi: 10.37884/4-2022/09.

“ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (96), Dec. 2022, pp. 73-88, https://doi.org/10.37884/4-2022/09.

“ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (96) (December 30, 2022): 73–88. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/157.

1.ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (96):73-88. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/157

1.ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫНДА ЖOҒAPҒЫ ДӘЛДIЛIКТI GPS ҚҰPЫЛҒЫЛAPЫН ПAЙДAЛAНУ EPEКШEЛIГI ЖӘНE ҚOЛДAНЫCҚA EНГIЗУ. Izdenister natigeler. 2022;(4 (96):73-88. doi:10.37884/4-2022/09

[1] 1. A. M. Berlyant and V. C.Tikunov. –М.:Cartography. Issue 4. Geoinformation systems / Comp., ed. And pre-disl. - Kartgeocenter-Geodesy, 1994.-350 P.

[2] 2. Berlin; Heidelberg; New York: Springer-Verlag, 2000. — P. 49-62 (Ecological Studies. Vol. 142).

[3] 3. D.R. Themens, P.T. Jayachandran, R.B .Langley //Determining receiver biases in GPS-derived total electron content in the auroral oval and polar cap region using ionosonde measurements / GPS Solut. 2013. Vol. 17. No 3. Pp. 357−369.

[4] 4. Knizhnikov Yu. F. Aerospace sounding. - M.: Publishing House of Moscow State University, 1997. - 119 P.

[5] 5. Kuzmichev V.V., Pshenichnikova L.S., Tretyakova V.A. Productivity of six tree species plantations for three decades in the Siberian afforestation experiment // Tree species effects on soils: Implications for global change. - Springer, 2005. - P. 269-279

[6] 6. Lurie I. K. et al. Fundamentals of Geoinformatics and GIS creation / Remote sensing and Geographic Information Systems. - Chapter 1; Edited by A.M. Berlyant. - M.: OOO "INEX-92", 2002. – 140 P.

[7] 7. McDonell/., Kemp K. International GIS Dictionary. — Geoinformation International, 1995. — 111 p.

[8] 8. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Serikbayeva A.T., Sirgebayeva S.T. Regularities of fruiting scotch pine and factors affecting seed yield value // Scientific journal «Research, Results». - Almaty: KazNAU, 2017. - №3 (075). - P.137-140.

[9] 9. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Serikbayeva A.T., Sirgebayeva S.T. Studies About Variation of Morphological Characters of Pine Stands Canopy from Artificial Origin and their Relationship with Taxation Indexes // BBRA-OSPC - Biosciences, Biotechnology Research Asia. – 2016. - №13(1). - P. 211-219

[10] 10. Oraikhanova A.A., Abayeva K.T., Krumins J., Toktasinova F.A. Forest-ryecological analysis of methods forest reproduction of forest resources in state forest natural reserve "Yertis ormany" // International conference of Industrial Technologies and Engineering. – ICITE, 2017

[11] 11. Scarascia-Mugnozza G., Bauer G.A.,Persson H. et al. Tree biomass, row than dnutrient pools // E.-D. Schulze (ed.). Carbonand nutrient cycling in European forest ecosystems.

[12] 12. Vasiliev P. V., Buyanov E.V. On the methodology of joint work of the Maplnfo and Geoblock programs on ensuring and calculating reserves of ore deposits / / Inf. Byul. GIS-Association. – 2000. — № 2(24). – P. 32-33.

[13] 13. V.B. Ovodenko, V.V. Trekin, N.A. Korenkova Investigating range error compen-sation in UHF radar through IRI-2007 real-time updating: Preliminary results et al. // Advances in Space Research2015. Vol. 56. Iss. 5. Pp. 900-906. doi 10.1016/j.asr.2015.05.017.

[14] 14. Wirth C., Schumacher J., Schulze E.D. Generic biomass functions for Norway spruce in Central Europe — a meta-analysis approach toward prediction and uncertainty estimation // Tree Physiology. — 2004. — Vol. 24. — P. 121-139.

[15] 15. Whitfield J. All creatures great and small // Nature. - 2001. - Vol. 413.- P. 342-344.