Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

Мадина Қалиева 1 , Гаухар Серикбаева 1 , Гульнура Ахметкеримова 1

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университиеті, КеАҚ, Алматы, Қазақстан

doi.org/10.37884/3-2026/13 Бет. 160-168 Қабылданды 11.01.2026 Жарияланды 30.06.2026

Аңдатпа

Цифрландыру жағдайында елді мекен жерлерін аумақтық ұйымдастыру жер ресурстарын тиімді басқарудың маңызды бағыты болып табылады. Урбанизация үдерісінің қарқынды дамуы жəне инфрақұрылымға түсетін жүктеменің артуы аумақтық жоспарлауды жетілдіруді талап етеді. Осыған байланысты геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), электрондық жер кадастры жəне «Ақылды қала» технологияларын енгізуге бағытталған ғылыми зерттеулер ерекше маңызға ие. Материалдар мен əдістер. Зерттеу Алматы облысы аумағында жүргізілді. Жұмыста геоақпараттық деректер, электрондық кадастр мəліметтері жəне аумақтық жоспарлау құжаттары пайдаланылды. Зерттеу барысында салыстырмалы талдау, жүйелік тəсіл жəне кеңістіктік деректерді өңдеу əдістері қолданылды. Сонымен қатар Эстония, Оңтүстік Корея жəне Сингапур елдерінің тəжірибелері қарастырылды. Нəтижелер мен талқылау. Зерттеу нəтижелері цифрлық технологиялардың жер учаскелерін тіркеу, кадастрлық деректерді жаңарту жəне инфрақұрылымды тиімді орналастыру процесін жеңілдететінін көрсетті. Сонымен қатар мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру деңгейінің артқаны анықталды. Дегенмен, интернет инфрақұрылымының жеткіліксіздігі, деректердің толық цифрланбауы жəне ақпараттың қолжетімділік деңгейінің төмендігі негізгі проблемалар ретінде айқындалды. Қорытынды. Елді мекен жерлерін цифрландыру негізінде ұйымдастыру аумақтық жоспарлаудың тиімділігін арттырып, урбанизация үдерісін басқаруды жетілдіреді. Цифрлық технологияларды кеңінен енгізу мен инфрақұрылымды дамыту – тұрақты дамудың басты факторлары болып табылады.

цифрландыру, аумақтық ұйымдастыру, жер кадастры, геоақпараттық жүйелер, Ақылды қала, Алматы облысы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. Junusov, B.A., Zhubanazarov, S.A. (2024). “Ekonomikany tsifrlandyru jáne qalalardy basqarýdyń jańa model’deri.” Vestnik Aktyýbinskogo regional’nogo ýniversiteta imeni K. Zhúbanova, 2024, 62(4) https://doi.org/10.51889/2020-4.kz [in Kaz.]
  2. Qazaqstan Respýblïkasy Últtyq statistïka byýrosy. “Halıq sany statistïkasy.” [https://stat.gov.kz] (05.01.2025) [in Kaz.]
  3. Qanatqyzy, B., Sábïtúly, M., Zhúmahan, N.B., Il’yasov, E.S. (2022). “Qazaqstan Respýblïkasyndaǵy aýyl sharýashylyǵyn avtomattandyryý jáne tsifrlandyru mǝseleleri.” Foundations and Trends in Research, 2022(1) https://doi10.5281/zenodo.7396104. [in Kaz.]
  4. Tólegen, Zh.Zh., Pomorov, S.B., Isabaev, G.A. (2023). Qalanyń úsh ólshemli tsifrlyq modelin ázirleý jáne onyń qalalyq ortaǵa ásseri // Vestnik KazGASA, 2023. https://doi.org/10.51488/1680-080X/2023.1-12 [in Kaz.]
  5. Baideldinov, D.L., Aigarinova, G.T., Akshataeva, Zh.B., Rasheva, G.K. (2024). Qazaqstan Respýblïkasynda tsifrlandyru jaǵdaıynda qolaily qorshaǵan ortaǵa qúqyqty júzege asyru mǝseleleri // QazÚU Habarshysy. Zań seriiasy, 2024, 109(1), 86–97. https://doi.org/10.26577/JAPJ202410919 [in Kaz.]
  6. Sapakova, S., Paizolla, A. (2021). Shymkent qalasynyń kenttený procesin modeldeý // Vestnik KazGASA, 2021 https://doi.org/10.51488/1680-080X/2021.1-43 [in Kaz.]
  7. Tólegen, Zh.Zh., Pomorov, S.B., Isabaev, G.A. (2023). Sozdanie 3D-modeli goroda i eë vliyanie na gorodskuyu sredu // Vestnik KazGASA, 2023. [https://vestnik.kazgasa.kz] [in Russ.]
  8. Qazaqstan Respýblïkasy Tsifrlyq damu, innovatsïialar jáne aeroǵarysh ónerkǝsibi mïnïstrligi. Memlekettik baǵdarlama Tsifrlyq Qazaqstan. A., 2022. [https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai?lang=ru](https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai?lang=ru) (05.01.2025) [in Kaz.]
  9. Qashqynbaı, D.S., Shamysheva, N.K. (2024). “Tsifrlandyru sharalary jáne qorshaǵan orta // Eýrasiia últtyq ýniversiteti. 2024. https://enu.kz/kz/news/3846 (05.01.2025) [in Kaz.]
  10. Qazaqstan Respýblïkasyndań Jer kodeksі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K030000442 (29.12.2026 [in Kaz.]
  11. Almaty oblysy ákimdiginiń resmi saıty. [https://www.gov.kz/memleket/entities/almaty-oblysy?lang=kk] (28.12.2026)
  12. United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat). Smart Cities and Urban Planning in Central Asia // The Case of Kazakhstan. UN-Habitat, 2021. eISBN 978-92-1-358679-2 [in Eng.]
  13. Zhildikbaeva A., ZHyrғalova Ә., Baukhan A., Ajtkhozhaeva G., & Molzhigitova D. (2023). Оbzor narushennykh zemel’ respubliki kazakhstan // Izdenister Natigeler, (3 (99), 319–326. https://doi.org/10.37884/3-2023/32 [in Kaz.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler. 28, 3 (111) (Jun. 2026), 160–168. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2026/13.
(1)ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler 2026, 28 (3 (111), 160-168. https://doi.org/10.37884/3-2026/13.
ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(3 (111), 160-168. https://doi.org/10.37884/3-2026/13
ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 3 (111), p. 160–168, 2026. DOI: 10.37884/3-2026/13. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1196. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (3 (111): 160-68. https://doi.org/10.37884/3-2026/13.
“ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ” (2026) Izdenister natigeler, 28(3 (111), pp. 160–168. doi:10.37884/3-2026/13.
[1]“ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 3 (111), pp. 160–168, Jun. 2026, doi: 10.37884/3-2026/13.
“ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 3 (111), June 2026, pp. 160-8, https://doi.org/10.37884/3-2026/13.
“ ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ”. Izdenister natigeler 28, no. 3 (111) (June 30, 2026): 160–168. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1196.
1.ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];28(3 (111):160-8. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1196
1.ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДА ЕЛДІ МЕКЕН ЖЕРЛЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Izdenister natigeler. 2026;28(3 (111):160-168. doi:10.37884/3-2026/13