Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ

Медет Сембеков 1 , Мариям Кайгермазова 1 , Ельвира Шаденова 1

1 РМҚК «Генетика жəне физиология институты» ҚР ҒК ҒЖБМ, Алматы, Қазақстан

doi.org/10.37884/3-2026/08 Бет. 94-105 Қабылданды 08.01.2026 Жарияланды 30.06.2026

Аңдатпа

Өсімдік негізіндегі жем қоспаларын әзірлеу - мал шаруашылығының тұрақтылығы мен тиімділігін арттыруға бағытталған заманауи биотехнологияның өзекті саласы. Paulownia tomentosa сияқты биомасса жинақтау әлеуеті жоғары тез өсетін өсімдіктер ерекше қызығушылық тудырады. Зерттеудің мақсаты P. tomentosa-ның in vitro микроклоналды биомассасын алу және оның биохимиялық және функционалдық параметрлерге негізделген әлеуетті жемдік құндылығын бағалау болды. Әдістер. Микрокөбейту стандартты хаттамаларға сәйкес жүргізілді. Биомасса шикі ақуыз, талшық, аминқышқылдық құрамы және микроэлементтер бойынша талданды. Антиоксидантты белсенділік DPPH және ABTS талдауларын қолдану арқылы анықталды. Әлеуетті жемдік құндылық модельдік диеталарды қолдану және сіңімділік пен метаболизденетін энергия мәндерін есептеу арқылы бағаланды. Нәтижелер. Микроклоналды биомассаның құрамында 18,6 % шикі ақуыз бар екені, теңгерімді аминқышқылдық профильге ие екені және антиоксиданттық белсенділік көрсететіні анықталды (DPPH IC₅₀ = 0,84 мг/мл). Стандартталған өсіру жағдайлары қайталанатын нәтижелерді қамтамасыз етті. Бағалаулар биомассаның 1–5 %-ын диетаға қосу метаболизденетін энергияны және құрғақ заттардың сіңімділігін арттыратынын көрсетті. Қорытынды. P. tomentosa микроклоналды биомассасы жем қоспалары үшін өсімдік материалының перспективалы көзі болып табылады. Алынған нәтижелер алдын ала болып табылады және in vitro және in vivo тәжірибелік тексеруді қажет етеді.

Paulownia tomentosa микроклондық биомасса биотехнология мал азығын қосымшалар өсімдік шикізаты антиоксиданттық белсенділік биохимиялық құрам in vitro мәдениет азықтық құндылық тұрақты мал шаруашылығы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. Abdelli, N., Solà-Oriol, D., & Pérez, J.F. (2021). Phytogenic feed additives in poultry: Achievements, prospective and challenges. Animals. 11(12). 3471. https://doi.org/10.3390/ani11123471
  2. Alem, W. T. (2024). Effect of herbal extracts in animal nutrition as feed additives. Heliyon, 10(3), e24973. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e24973
  3. Burger, D.W., Liu, L., & Wu, L. (1985). Rapid micropropagation of Paulownia tomentosa. HortScience, 20, 760–761.
  4. Dai, J., & Mumper, R.J. (2010). Plant phenolics: Extraction, analysis and their antioxidant and anticancer properties. Molecules. 15(10). 7313–7352. https://doi.org/10.3390/molecules15107313
  5. Dżugan, M., Miłek, M., Grabek-Lejko, D., Hęclik, J., Jacek, B., & Litwińczuk, W. (2021). Antioxidant activity, polyphenolic profiles and antibacterial properties of leaf extract of various Paulownia spp. clones. Agronomy, 11(10). https://doi.org/10.3390/agronomy11102001
  6. El-Zaiat, H.M., Elshafie, E.I., Al-Marzooqi, W., & Dughaishi, K.A. (2022). Effects of neem (Azadirachta indica) leaf powder supplementation on rumen fermentation, feed intake, apparent digestibility and performance in Omani sheep. Animals, 12(22), 3146. https://doi.org/10.3390/ani12223146
  7. Halmemies-Beauchet-Filleau, A., Rinne, M., Lamminen, M., Mapato, C., Ampapon, T., Wanapat, M., & Vanhatalo, A. (2018). Alternative and novel feeds for ruminants: Nutritive value, product quality and environmental aspects. Animal, 12(S2), 295–309. https://doi.org/10.1017/S1751731118002252
  8. Hamza, E.M. (2019). Direct and indirect micropropagation of Paulownia tomentosa and genetic stability of produced plantlets. American Eurasian Journal of Agricultural & Environmental Sciences, 19(2), 123–135.
  9. Huang, H., et al. (2021). Chemical and phytochemical composition, in vitro ruminal fermentation, methane production, and nutrient degradability of fresh and ensiled Paulownia hybrid leaves. Animal Feed Science and Technology, 279, 115038. https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2021.115038
  10. Ipekci, Z., Altinkut, A., Kazan, K., Bajrovic, K., & Gozukirmizi, N. (2001). High frequency plant regeneration from nodal explants of Paulownia elongata. Plant Biology, 3(2), 113–115. https://doi.org/10.1055/s-2001-12903
  11. Kan, T., Strezov, V., & Evans, T.J. (2016). Lignocellulosic biomass pyrolysis: A review of product properties and effects of pyrolysis parameters. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 57, 1126–1140. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.185
  12. Kobernitsky, V., Kobernitsky, T., Volobaeva, V., & Muzyka, O. (2023). Comparative evaluation of sorghum collection samples grown in northern Kazakhstan. Izdenister Natigeler, 3(99), 197–209. https://doi.org/10.37884/3-2023/21
  13. Li, H., Wang, H., Guan, L., Li, Z., Wang, H., & Luo, J. (2023). Optimization of high-efficiency tissue culture regeneration systems in gray poplar. Life, 13(9), 1896. https://doi.org/10.3390/life13091896
  14. Litwińczuk, W., & Jacek, B. (2023). Growth of Paulownia ssp. interspecific hybrid ‘Oxytree’ micropropagated nursery plants under the influence of plant-growth regulators. Agronomy, 13(10), 2474. https://doi.org/10.3390/agronomy13102474
  15. Mohaddab, M., El Goumi, Y., Gallo, M., Montesano, D., Zengin, G., Bouyahya, A., & Fakiri, M. (2022). Biotechnology and in vitro culture as an alternative system for secondary metabolite production. Molecules, 27(22). https://doi.org/10.3390/molecules27228093
  16. Moyo, B., et al. (2011). Nutritional characterization of Moringa oleifera leaves. African Journal of Biotechnology, 10(60), 12925–12933. https://doi.org/10.5897/AJB10.1599
  17. Nagendran, B., et al. (2006). Phenolic compounds in plants and agri-industrial by-products: Antioxidant activity, occurrence, and potential uses. Food Chemistry, 99(1), 191–203. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2005.07.042
  18. Negrușier, C., Buzan, L.-R., Păcurar, I., Sîngeorzan, S. M., Ceuca, V., Colișar, A., Andreica, I., Rózsa, S., & Borsai, O. (2025). Economic sustainability assessment of Paulownia farms in a dual production system: Case studies in temperate climates. Sustainability, 17(1), 21. https://doi.org/10.3390/su17010021
  19. Özge, U., & Kara, Y. (2019). Determination of antioxidant potential in the leaf and flower of Paulownia tomentosa. International Journal of Secondary Metabolite, 6(2), 106–112. https://doi.org/10.21448/ijsm.537166
  20. Petcu, C.D., Mihai, O. D., Tăpăloagă, D., Gheorghe-Irimia, R.-A., Pogurschi, E.N., Militaru, M., Borda, C., & Ghimpețeanu, O.-M. (2023). Effects of plant-based antioxidants in animal diets and meat products. Foods, 12(6), 1334. https://doi.org/10.3390/foods12061334
  21. Pitino, R., De Marchi, M., Manuelian, C. L., Johnson, M., Simoni, M., Righi, F., & Tsiplakou, E. (2021). Plant feed additives as natural alternatives to the use of synthetic antioxidant vitamins. Antioxidants, 10(5), 757. https://doi.org/10.3390/antiox10050757
  22. Rakhatkyzy, A., Erbolova, L.S., Aubakirova, K.P., Bakytzhanova, Z.N., & Galiakparov, N.N. (2025). Optimization of the introduction of explants of apple trees into in vitro culture. Izdenister Natigeler, 2(106), 383–391. https://doi.org/10.37884/2-2025/38
  23. Rao, C. D., Goh, C., & Kumar, P. P. (1996). High frequency adventitious shoot regeneration from excised leaves of Paulownia spp. cultured in vitro. Plant Cell Reports, 16, 204–209.
  24. Ruiz-Aquino, F., Ruiz-Ángel, S., Feria-Reyes, R., Santiago-García, W., Suárez-Mota, M.E., & Rutiaga-Quiñones, J.G. (2019). Wood chemical composition of five tree species from Oaxaca, Mexico. BioResources. 14(4). 9826–9839. https://doi.org/10.15376/biores.14.4.9826-9839
  25. Shah, S.H., Islam, S., Alamri, S., Parrey, Z.A., Mohammad, F., & Kalaji, H.M. (2023). Plant growth regulators mediated changes in mustard productivity. Agriculture, 13(3), 570. https://doi.org/10.3390/agriculture13030570
  26. Thiesen, F.N., Chmielarz, P., Pawłowski, T.A., et al. (2025). Stable in vitro propagation of Fagus sylvatica. Plant Cell, Tissue and Organ Culture. https://doi.org/10.1007/s11240-025-03304-y
  27. Tilley, J.M. A., & Terry, R.A. (1963). A two-stage technique for in vitro digestibility. Grass and Forage Science, 18(2), 104–111. https://doi.org/10.1111/j.1365-2494.1963.tb00335.x
  28. Untea, A.E., Varzaru, I., Saracila, M., Panaite, T.D., Oancea, A.G., Vlaicu, P.A., & Grosu, I.A. (2023). Antioxidant properties of cranberry leaves and walnut meal. Antioxidants, 12(5), 1084. https://doi.org/10.3390/antiox12051084
  29. Vergun, O., Dzhamal, R., Svitlana, R., & Valentyna, F. (2022). Comparative study of biochemical composition of Paulownia tomentosa. Agrobiodiversity for Improving Nutrition, Health and Life Quality. 6(2). 180–190.
  30. Wang, J., Si, W., Du, Z., Zhang, J., & Xue, M. (2022). Antioxidants in animal feed. Antioxidants, 11(9), 1760. https://doi.org/10.3390/antiox11091760
  31. Zhumataeva, Z., Serikbaeva, G., Turganaliev, S., Mukuliev, Z., & Rafikov, T. (2024). Improving the ecological and economic efficiency of land use. Izdenister Natigeler. 2(102). 360–369. https://doi.org/10.37884/2-2024/35

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. Izdenister natigeler. 28, 3 (111) (Jun. 2026), 94–105. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2026/08.
(1)PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. Izdenister natigeler 2026, 28 (3 (111), 94-105. https://doi.org/10.37884/3-2026/08.
PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. (2026). Izdenister Natigeler, 28(3 (111), 94-105. https://doi.org/10.37884/3-2026/08
PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. Izdenister natigeler, [S. l.], v. 28, n. 3 (111), p. 94–105, 2026. DOI: 10.37884/3-2026/08. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1184. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ”. 2026. Izdenister Natigeler 28 (3 (111): 94-105. https://doi.org/10.37884/3-2026/08.
“ PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ” (2026) Izdenister natigeler, 28(3 (111), pp. 94–105. doi:10.37884/3-2026/08.
[1]“ PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ”, Izdenister natigeler, vol. 28, no. 3 (111), pp. 94–105, Jun. 2026, doi: 10.37884/3-2026/08.
“ PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ”. Izdenister Natigeler, vol. 28, no. 3 (111), June 2026, pp. 94-105, https://doi.org/10.37884/3-2026/08.
“ PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ”. Izdenister natigeler 28, no. 3 (111) (June 30, 2026): 94–105. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1184.
1.PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. Izdenister natigeler [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];28(3 (111):94-105. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1184
1.PAULOWNIA TOMENTOSA ӨСІМДІГІНЕН АЛЫНҒАН МИКРОКЛОНДЫҚ БИОМАССАҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ЖЕМ ҚОСПАЛАРЫН ЖАСАУҒА БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ТӘСІЛ. Izdenister natigeler. 2026;28(3 (111):94-105. doi:10.37884/3-2026/08