Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Жұлдыз Орал 1 , Абылай Сансызбай 1 , Ерлан Пазылов 2 , Максат Бердикулов 2 , Гульжан Мусаева 2

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ; 2 «Ветеринария бойынша Ұлттық Референттік Орталық»

doi.org/10.37884/4-2025/07 Бет. 56-65 Қабылданды 29.08.2025 Жарияланды 30.12.2025

Аңдатпа

Бұл мақалада Bacillus anthracis штамдарының молекулярлық-генетикалық ерекшеліктерінің соңғы жылдардағы ағымы мен өзгерістері, жаңа әдістердің тиімділігі мен әртүрлі дәлелденген зерттеу жұмыстарының нәтижелерінің салыстыруға негізделген. Әлемдік филогенетикалық құрылымда B. anthracis үш негізгі генетикалық топқа ажыратады: A, B және C. штаммдардың үш тобының таралуы біркелкі емес: шамамен 90% А тобына жатса, 10 % – В және 0,1 % – С тобы аз бөлігін құрайды. Негізгі генетикалық А тобындағы 35 нәруыздың 8 өзгермелі, қалғандары – референс-штаммдар, Spo0J – бір ген, бірақ Tsiankovskii-1 штаммының гені SNP 705T→C осы генмен синонимдес. Spo0M – мөлшерлері 252 және 251 а.к. гендерінің соңғысы делециямен ерекшеленеді T67, генінің делециясы 198-200. SpoIID – екі ген, референтті және штаммнан ерекшелейтін 351/520 (canSNP-топ A.Br.Aust94) синонимдес мына генмен SNP 927C→T сәйкес. SpoVAD – гомологиялық емес екі нұсқаның мөлшерлемесі жағынан 338 а.к. барлық А топтағы штаммдарда кездеседі. B. anthracis штаммдарының топтарында консерватизм SpoIIE, II кезең sporulation protein P, SpoIIR, SpoIIIAA, SpoIIIAB, SpoIIIAE, SpoIIIAG, Spoiiiid, SpoIVFA, SpoIVFB, SpoVAA, SpoVAE, SpoVID, Cdas, YlbJ, KinA ақуыздарына да тән. керісінше, KinB екінші негізгі сенсорлық гистидинкиназа А тобында B. anthracis штаммдарында үш генде бар.

Bacillus anthracis GenBank NCBI штамм ген ақуыздар делеция

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1.Г.Г. Онищенко, И.В. Дармов, С.В. Борисевич. Сібір жарасы: Медициналық қорғаныс құралдарын әзірлеу мен енгізудің өзекті мәселелері/ 2-ші басылым, түзетілген және кеңейтілген. — Санкт-Петербург, 2018. — 592 б.[Sibirskaya yazva: aktual’nye problemy razrabotki i vnedreniya medicinskih sredstv zashchity / pod red. GG Onishchenko, IV Darmova, SV Borisevicha. 2-e izd., ispr. idop. Sankt-Peterburg; 2018. 592 s. (In Russ.)]
  2. 2.Rotz, L. D., Khan, A. S., Lillibridge, S. R., Ostroff, S. M., & Hughes, J. M. (2002). Public health assessment of potential biological terrorism agents. Emerging Infectious Diseases, 8(2), 225–230. https://doi.org/10.3201/eid0802.010164
  3. 3.Aikembayev, A. M., Lukhnova, L., Temiraliyeva, G., Meka-Mechenko, T., Pazylov, Y., Zakaryan, S., Denissov, G., Easterday, W. R., Van Ert, M. N., Keim, P., Francesconi, S. C., Blackburn, J. K., Hugh-Jones, M., & Hadfield, T. (2010). Historical distribution and molecular diversity of Bacillus anthracis, Kazakhstan. Emerging Infectious Diseases, 16(5), 789–796. https://doi.org/10.3201/eid1605.091427
  4. 4.Bruce, S. A., Schiraldi, N. J., Kamath, P. L., Easterday, W. R., & Turner, W. C. (2020). A classification framework for Bacillus anthracis defined by global genomic structure. Evolutionary Applications, 13(5), 935–944. https://doi.org/10.1111/eva.12911
  5. 5.Leendertz, F. H., Ellerbrok, H., Boesch, C., Couacy-Hymann, E., Mätz-Rensing, K., Hakenbeck, R., Bergmann, C., Abaza, P., Junglen, S., Moebius, Y., Vigilant, L., Formenty, P., & Pauli, G. (2004). Anthrax kills wild chimpanzees in a tropical rainforest. Nature, 430(6998), 451–452. https://doi.org/10.1038/nature02722
  6. 6. Klee, S. R., Brzuszkiewicz, E. B., Nattermann, H., Brüggemann, H., Dupke, S., Wollherr, A., Franz, T., Pauli, G., Appel, B., Liebl, W., Couacy-Hymann, E., Boesch, C., Meyer, F. D., Leendertz, F. H., Ellerbrok, H., Gottschalk, G., Grunow, R., & Liesegang, H. (2010). The genome of a Bacillus isolate causing anthrax in chimpanzees combines chromosomal properties of B. cereus with B. anthracis virulence plasmids. PLoS One, 5(7), e10986. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0010986
  7. 7.Van Ert, M. N., Easterday, W. R., Huynh, L. Y., Okinaka, R. T., Hugh-Jones, M. E., Ravel, J., Zanecki, S. R., Pearson, T., Simonson, T. S., U’Ren, J. M., Kachur, S. M., Leadem-Dougherty, R. R., Rhoton, S. D., Zinser, G., Farlow, J., Coker, P. R., Smith, K. L., Wang, B., Kenefic, L. J., … Keim, P. (2007). Global genetic population structure of Bacillus anthracis. PLoS One, 2(5), e461. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0000461
  8. 8.Eremenko, E. I., Pechkovskii, G. A., Pisarenko, S. V., Ryazanova, A. G., Kovalev, D. A., & others. (2021). Phylogenetics of Bacillus anthracis isolates from Russia and bordering countries. Infection, Genetics and Evolution, 92, 10489. https://doi.org/10.1016/j.meegid.2021.104890
  9. 9.Еременко Е. И., Рязанова А. Г., Печковский Г. А., Писаренко С. В., Ковалев Д. А., Аксенова Л. Ю., Семенова О. В., & Куличенко А. Н. (2024). Bacillus anthracis-тің негізгі генетикалық желілерінің спора түзу ерекшеліктері. Өте қауіпті инфекциялар мәселелері, 2, 76–82. https://doi.org/10.21055/0370-1069-2024-2-76-82[Eremenko, E. I., Ryazanova, A. G., Pechkovskiy, G. A., Pisarenko, S. V., Kovalev, D. A., Aksenova, L. Yu., Semenova, O. V., & Kulichenko, A. N. (2024). Spore formation features of main genetic lineages of Bacillus anthracis. Problems of Particularly Dangerous Infections, 2, 76–82. [in Russian]]
  10. 10.Першина, Е., Иванова, Е., Нагиева, А., Жиенгалиев, А., Чирак, Е., Андронов, Е., Сергалиев, Н. (2016). Сравнительный анализ микробиомов природных и антропогенно нарушенных почв северо-западного Казахстана. Почвоведение, 720–732.
  11. https://doi.org/10.7868/S0032180X16060095
  12. 11.Goncharova, Y. O., Bogun, A. G., Bahtejeva, I. V., et al. (2022). Allelic polymorphism of anthrax pathogenicity factor genes as a means of estimating microbiological risks associated with climate change. Applied Biochemistry and Microbiology, 58(4), 382–393. https://doi.org/10.1134/S0003683822040056
  13. 12.И.С. Бейшова, Д.А. Гриценко, М.Х. Шамекова, А.С. Пожарский, Т.В. Ульянова, А.М. Ковальчук. Тұтас геномдық SNP талдауын қолдана отырып, үй жылқы тұқымдарының генетикалық әртүрлілігін зерттеу. Ізденістер, нәтижелер № (99)2023,ISSN 2304-3334. 48-50. https://doi.org/10.37884/3-2023/05
  14. 13.Tamura, K., Stecher, G., & Kumar, S. (2021). MEGA11: Molecular evolutionary genetics analysis version 11. Molecular Biology and Evolution, 38(7), 3022–3027. https://doi.org/10.1093/molbev/msab120
  15. 14.Olani, A., Galante, D., Lakew, M., Wakjira, B. S., Mekonnen, G. A., Rufael, T., Teklemariam, T., Kumilachew, W., Dejene, S., Woldemeskel, A., Wakjira, A., Abichu, G., Ashenafi, B., Kebede, N., Haile, A. F., Bari, F. D., Del Sambro, L., & Eguale, T. (2025). Identification of Bacillus anthracis strains from animal cases in Ethiopia and genetic characterization by whole-genome sequencing. Pathogens, 14(1), 39. https://doi.org/10.3390/pathogens14010039
  16. 15.Cieślik, P., Knap, J., Kołodziej, M., Mirski, T., Joniec, J., Graniak, G., Żakowska, D., Winnicka, I., & Bielawska-Dróżd, A. (2015). Real-time PCR identification of unique Bacillus anthracis sequences. Folia Biologica (Praha). https://doi.org/10.14712/fb2015061050178
  17. 16.Graniak, G., Olender, A., & Naylor, K. (2020). Differentiation of Bacillus anthracis and other Bacillus cereus group bacterial strains using multilocus sequence typing method. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Biologica et Oecologica, 16(2). https://doi.org/10.18778/1730-2366.16.02
  18. 17.Anisimova, E. A., Fakhrutdinov, N. A., Mirgazov, D. A., Dodonova, E. A., Elizarova, I. A., Gorbunova, M. E., Khammadov, N. I., Zainullin, L. I., & Osyanin, K. A. (2022). Bacillus anthracis strain differentiation based on SNP and VNTR loci. Vavilov Journal of Genetics and Breeding, 26(6), 560–567. https://doi.org/10.18699/VJGB-22-68

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 56–65. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/07.
(1)ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 56-65. https://doi.org/10.37884/4-2025/07.
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . (2025). Izdenister Natigeler, 4 (108), 56-65. https://doi.org/10.37884/4-2025/07
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 56–65, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/07. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1100. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 56-65. https://doi.org/10.37884/4-2025/07.
“ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ” (2025) Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 56–65. doi:10.37884/4-2025/07.
[1]“ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 56–65, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/07.
“ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 56-65, https://doi.org/10.37884/4-2025/07.
“ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 56–65. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1100.
1.ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (108):56-65. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1100
1.ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ BACILLUS ANTHRACIS ШТАМДАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):56-65. doi:10.37884/4-2025/07