Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ

Шохан Альпейсов 1 , Гүлдана Маратова 2 , Молдир Аубакирова 2 , Гулмира Аблайсанова 2

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 «Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығы» ЖШС

doi.org/10.37884/2-2025/05 Бет. 50-61 Қабылданды 10.04.2025 Жарияланды 30.06.2025

Аңдатпа

Су организмдерінің табиғи популяцияларына өсіп келе жатқан антропогендік жүктеме көбінесе олардың құрылымындағы жағымсыз өзгерістерге, санының азаюына, кейде тіпті толық жойылуына әкеледі. Бекіре балықтарының қазіргі жағдайы өте қиын, яғни жойылып кету қаупі төнуде. Таралу аймағы кең бұл балықтар дәстүрлі мекендейтін көптеген жерлерде коммерциялық маңызын жоғалтты. Бұл көптеген өзендердің реттелуіне байланысты гидрологиялық режимнің өзгеруімен және табиғи уылдырық шашатын  аумақтарының күрт қысқаруымен түсіндіруге болады. Сондықтан балықтардың санын көбейту мақсатында толықтырушы аналық үйірлерін қалыптастыру мәселесі өте өзекті. Жергілікті бекіре тұқымдас балық түрлерінің ішінде сүйрік балығы бірқатар экономикалық және биологиялық көрсеткіштері бойынша ерекшеленеді, мысалы, ерте жыныстық жасқа ерте жетеді және жасанды жағдайда тез өседі. Сүйрік балығы Қазақстан өзендерінде тіршілік етеді және оның популяциясын қалпына келтіру бастапқы ихтиоценоздарды қалпына келтіру тұрғысынан маңызды болып табылады. Осыған орай «Жайық-Атырау бекіре балық өсіру зауыты» МРҚМ жағдайында жұмыстар жүргізілуде. «Жайық-Атырау бекіре балық өсіру зауыты» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының жағдайында сүйрік балығының ТАҮ - не қыстау процесін, уылдырық шашу науқанын, сүйрік өндірушілерін қолға үйрету жұмыстарын жүргізу тиімді болып табылады, сонымен қатар олардың балық өсіру - биологиялық көрсеткіштері, жыныстық жетілуі және де өндірішілерді ТЖҚ - да ұстау шарттары да талданды.

Гормоналды ынталандыруға қажетті мәндері, тұқымдылығы және аналық сүйріктің дене салмағына бөлгендегі уылдырықтардың пайызы жоғары репродуктивті қасиеттерін сақтай отырып, өндірушілердің бейімделуі байқалды, және де сүйрік балықтарының ТАҮ  оңтайлы жайылу орындары мен қыстату жағдайларына да таңдау жасалды. Бұл зерттеуді Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі (Грант № BR10264236) қаржыландырады.

көбею қолға үйрету стерлет жіті респираторлық инфекциялар уылдырық аналық тұқымды алмастыру құнарлылық градация гормоналды ынталандыру

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Аубакирова, М. (2024). Количественные Показатели Артемии в озере Тузколь (Балхаш-Алакольский Бассейн). Izdenister Natigeler, (4 (104), 389–395. https://doi.org/10.37884/4-2024/40
  2. 2. Сафронов А.С., Крылова В.Д. [Текст] О методическом подходе и принципах формирования продуктивных маточных стад осетровых рыб в аквакультуре//Материалы научных докладов 3-ей международной научно-практической конференции «Аквакультура осетровых рыб: достижения и перспектива развития». Астрахань. 2004. С - 74-80.
  3. 3. Шевченко В.Н., Попова А.А., Пискунова Л.В. Нормативно-методическое указание по технологии формирования ремонтно-маточных стад осетровых рыб в садках. Астрахань: Изд-во КаспНИИРХ. 2005. 34 с.
  4. 4. Руководство по химическому анализу поверхностных вод суши. - Л.: Гидрометеоиздат, 1997. – 541 с.
  5. 5. Чебанов М.С., Галич Е.В. [Текст] Ультразвуковая диагностика осетровых рыб. – Краснодар: Просвещение-Юг, 2010. - 135 с.
  6. 6. Васильева Л.М., Пономарев С.В., Судакова Н.В. Кормление осетровых рыб в индустриальной аквакультуре. -Астрахань: БИОС, 2000. - 86 с.
  7. 7. Васильева Л.М. [Текст] Биологические и технологические особенности товарной аквакультуры осетровых в условиях Нижнего Поволжья - Астрахань: БИОС, 2000.-188 с.
  8. 8. Чебанов М.С., Галич Е.В., Чмырь Ю.Н. Выращивание осетровых рыб. -М.: ФГНУ. Росинформагротех, 2004.- 136 с
  9. 9. Васильева Л.М., Китанов А.А., Петрушина Т.Н. и др. Биотехнические нормативы по товарному осетроводству, Астрахань: Издательский дом «Астраханский университет», 2010.-80.
  10. 10. И. А. Бурцев, И. И. Смольянов, А. Д. Гершанович, А. И. Николаев. Методические указания по формированию и эксплуатации маточных стад сибирского осетра / М.: ВНИРО, 1984. 23 с
  11. 11. Л.М. Васильева, В. В. Тяпугин. Формирование и эксплуатация ремонтно-маточных стад осетровых рыб в научно-производственном центре «БИОС» КаспНИРХ / // Породы и одомашенные формы осетровых рыб -М.: ООО «Столичная типография», 2008. 86-106 с.
  12. 12. А.Р. Лозовский, С.С. Дегтярева Управление половой структурой ремонтно-маточных стад осетровых [Текст] // Естественные науки. 2003. № 6. С. 12-16.
  13. 13. Williot, P. & Brun, R. 1998. [Текст] Ovarian development and cycles in cultured Siberian sturgeon, Acipenser baerii. Aquatic Living Resources, 11(2): 111–118.
  14. 14. Maratova, G. M., Isbekov, K., Alpeisov, S., Bulavina, N., Assylbekova, S., Adyrbekova, K. & Barbol, B. (2023). Broodstock Formation and Sterlet (Acipenser ruthenus) Reproduction in the West-Kazakhstan Region. OnLine Journal of Biological Sciences, 23(3), 361-371. https://doi.org/10.3844/ojbsci.2023.361.371

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. «ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 50–61. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/05.
(1)«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 50-61. https://doi.org/10.37884/2-2025/05.
«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 50-61. https://doi.org/10.37884/2-2025/05
«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 50–61, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/05. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/932. Acesso em: 15 sep. 2026.
“«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 50-61. https://doi.org/10.37884/2-2025/05.
“«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 50–61. doi:10.37884/2-2025/05.
[1]“«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 50–61, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/05.
“«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 50-61, https://doi.org/10.37884/2-2025/05.
“«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 50–61. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/932.
1.«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):50-61. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/932
1.«ЖАЙЫҚ-АТЫРАУ БЕКІРЕ БАЛЫҚ ӨСІРУ ЗАУЫТЫ» РМҚМ ЖАҒДАЙЫНДА СҮЙРІК БАЛЫҒЫНЫҢ ӨСІМІН ЖАСАНДЫ МОЛАЙТУ. Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):50-61. doi:10.37884/2-2025/05