ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ

Айгул Талдыбаева; Муратбек Исаханов; Туремурат Дюсенбаев; Еркин Ержигитов; Нургул Молдыбаева; Сәуле Демесова

doi:10.37884/2-2025/52

Аңдатпа

Мақалада шалғайдағы жылжымалы қырықтық орнын энергиямен қамтамасыз ету жүйесінің орнықтылығын зерттеу мәселелері қарастырылады.

Жылжымалы қырықтық орнында негізгі энергия тұтынушылар – қырықтық машиналарында қолданылатын әмбебап коллекторлы электр қозғалтқыштар. Бұл қозғалтқыштардың тұрақты және сенімді жұмысы тікелей күн фотоэлектрлік қондырғысының орнықтылығына байланысты. Күн фотоэлектрлік қондырғысы мен электр қозғалтқыштарының қуаттары тең шамалас болғандықтан, өтпелі режимдер кезінде қозғалтқыштардың іске қосыла алмай қалуы немесе жұмыс тұрақсыздығы сияқты тәуекелдіктер орын алуы мүмкін. Мұндай құбылыстар қырықтық үрдісінің үзілуіне немесе жалпы жүйенің тиімділігінің төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Осыған байланысты мақалада әмбебап коллекторлы электр қозғалтқыштарының жұмыс режимдері жан-жақты қарастырылып, олардың өтпелі режимдеріне теориялық, эксперименталдық зерттеулер жүргізілген және математикалық моделі құрастырылып, MATLAB/Simulink бағдарламалық ортасында имитациялық модельдер әзірленіп талданған. Жүйені зерттеу барысында қозғалтқыштардың іске қосылу ерекшеліктері, жүктеме өзгерістеріне реакциясы, сондай-ақ тұрақты және өтпелі режимдердегі динамикалық сипаттамалары талданды.

Зерттеу нәтижесінде қырықтық машиналарын әртүрлі ретпен қосу кезіндегі өтпелі үдерістердің осциллограммалары алынған және олардың сипаттамалары зерттелген. Имитациялық модельдеу нәтижелері эксперименттік деректермен салыстырылып, олардың өзара сәйкестігі тексерілген. Алынған нәтижелер шалғайдағы жылжымалы қырықтық орындарын энергиямен тұрақты қамтамасыз ету жүйесін оңтайландыруға және әмбебап коллекторлы қозғалтқыштардың тиімді жұмыс режимдерін анықтауға мүмкіндік береді.

ауылшыруашылығы жылжымалы қырықтық орны энергиямен қамтамасыз ету жүйесі күн фотоэлектрлік станциясы әмбебап коллекторлық электр қозғалтқыштар MatLab/Simulink

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Омаров Р.А., Исаханов М.Ж. Талдыбаева А.С. Обоснование параметров солнечной электростанции передвижного стригального пункта. Совершенствование методологии познания в целях развития науки. Ч.2. Сборник статей Международной научно- практической конференции г. Волгоград. 17.04.2019г. С. 84-88
2. Телегин, В. В. Оптимизация структуры и параметров автономных электрогенерирующих комплексов [Текст] /В. В Телегин // Фундаментальные исследования. Технические науки. - 2013. - №8. - С. 312 - 317.
3. С.А.Кешуов, Г.Д.Турымбетова, Н.И.Молдыбаева, А.С.Талдыбаева, С.Т. Демесова, Е.С. Ержигитов. Матрица поиска решения для систем автономного электроснабжения агропромышленных комплексов с возобновляемыми источниками энергии. Ізденістер, нәтижелер. - 2024. №2, с. 481-497.
4. Анищенко Н.В. Компьютерное моделирование электроприводов бытовой техники: уч. пособ. / Харьков: Пiдручник НТУ «ХП1», 2015. – 95 с.
5. https://www.vernismotors.com/en/project/universal-motors/ Технические характеристики универсального коллекторного электродвигателя.
6. Фоменков А.П. Электропривод сельскохозяйственных машин, агрегатов и поточных линий. – М. Колос, 1984.- 288л.
7. Матаев Ө.М., Үмбетқұлов Е.К., Абдурахманов А.А. Электроэнергетика практикумы.- Оқу құралы.- А.: ҚазҰАУ, 2010-154 б.
8. Герман-Галкин С.Г., Кардонов Г.А. Электрические машины: Лабораторные работы на ПК.- СПб.: КОРОНА принт, 2007.- 265 с., ил.
9. Черных И. В. Моделирование электротехнических устройств в MatLab, SimPowerSystems и Simulink. - М.: ДМК Пресс; СПб.: Питер, 2008. - 288 с., ил.
10. Мирзоянц Ю.А., Фириченков В.Е., Алексеев И.П. Критерии и методика обоснования эффективтности инновационных технических средств в овцеводстве. Вестник ВНИИМЖ №2(34) - 2014. стр. 150 - 157.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler. 2 (106) (Jun. 2025), 521–532. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2025/52.

(1)ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler 2025, No. 2 (106), 521-532. https://doi.org/10.37884/2-2025/52.

ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . (2025). Izdenister Natigeler, 2 (106), 521-532. https://doi.org/10.37884/2-2025/52

ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (106), p. 521–532, 2025. DOI: 10.37884/2-2025/52. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/885. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 2 (106) (June): 521-32. https://doi.org/10.37884/2-2025/52.

“ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ ” (2025) Izdenister natigeler, (2 (106), pp. 521–532. doi:10.37884/2-2025/52.

[1]“ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ ”, Izdenister natigeler, no. 2 (106), pp. 521–532, Jun. 2025, doi: 10.37884/2-2025/52.

“ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (106), June 2025, pp. 521-32, https://doi.org/10.37884/2-2025/52.

“ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ ”. Izdenister natigeler, no. 2 (106) (June 30, 2025): 521–532. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/885.

1.ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (106):521-32. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/885

1.ЖЫЛЖЫМАЛЫ ҚЫРЫҚТЫҚ ОРНЫН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ . Izdenister natigeler. 2025;(2 (106):521-532. doi:10.37884/2-2025/52

[1] 1. Омаров Р.А., Исаханов М.Ж. Талдыбаева А.С. Обоснование параметров солнечной электростанции передвижного стригального пункта. Совершенствование методологии познания в целях развития науки. Ч.2. Сборник статей Международной научно- практической конференции г. Волгоград. 17.04.2019г. С. 84-88

[2] 2. Телегин, В. В. Оптимизация структуры и параметров автономных электрогенерирующих комплексов [Текст] /В. В Телегин // Фундаментальные исследования. Технические науки. - 2013. - №8. - С. 312 - 317.

[3] 3. С.А.Кешуов, Г.Д.Турымбетова, Н.И.Молдыбаева, А.С.Талдыбаева, С.Т. Демесова, Е.С. Ержигитов. Матрица поиска решения для систем автономного электроснабжения агропромышленных комплексов с возобновляемыми источниками энергии. Ізденістер, нәтижелер. - 2024. №2, с. 481-497.

[4] 4. Анищенко Н.В. Компьютерное моделирование электроприводов бытовой техники: уч. пособ. / Харьков: Пiдручник НТУ «ХП1», 2015. – 95 с.

[5] 5. https://www.vernismotors.com/en/project/universal-motors/ Технические характеристики универсального коллекторного электродвигателя.

[6] 6. Фоменков А.П. Электропривод сельскохозяйственных машин, агрегатов и поточных линий. – М. Колос, 1984.- 288л.

[7] 7. Матаев Ө.М., Үмбетқұлов Е.К., Абдурахманов А.А. Электроэнергетика практикумы.- Оқу құралы.- А.: ҚазҰАУ, 2010-154 б.

[8] 8. Герман-Галкин С.Г., Кардонов Г.А. Электрические машины: Лабораторные работы на ПК.- СПб.: КОРОНА принт, 2007.- 265 с., ил.

[9] 9. Черных И. В. Моделирование электротехнических устройств в MatLab, SimPowerSystems и Simulink. - М.: ДМК Пресс; СПб.: Питер, 2008. - 288 с., ил.

[10] 10. Мирзоянц Ю.А., Фириченков В.Е., Алексеев И.П. Критерии и методика обоснования эффективтности инновационных технических средств в овцеводстве. Вестник ВНИИМЖ №2(34) - 2014. стр. 150 - 157.