Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ

Молдир Кулшигашова 1 , Айнұр Утебекова 1 , Жанера Адилбаева 1

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ

doi.org/10.37884/1-2025/36 Бет. 321-332 Қабылданды 30.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

Ормандар жаһандық жылынумен күресуде маңызды рөл атқарады, өйткені олар жердегі ең үлкен көміртегі резервуары болып табылады. Оларда жердегі көміртектің жартысынан көбі бар және жердегі экожүйелер мен атмосфера арасындағы барлық алмасудың шамамен 80% - ы орманға байланысты. Орманды пайдалануда көміртекті сақтаудың ең тиімді жолы-ормандарды сақтау және кесу санын азайту. Бұл ретте орман қорғау аймақтарын құру мен сақтаудың маңызы зор. Әлемдік көміртегі ағынын реттеуде орман алқаптары бар әр мемлекеттің сауатты орман саясаты маңызды орын алады. Осыған байланысты заңнаманың ерекшеліктерін, орман шаруашылығы принциптерін, орманға меншік құқығын және т. б. ескере отырып, шет елдердің ормандардағы көміртегі бассейндерін сақтау тәжірибесін зерттеу өте маңызды. Бұл мақалада Еуропа, ТМД және Солтүстік Америкаға назар аудара отырып, орман экожүйелерінде көміртекті сақтаудың әлемдік тәжірибесі қарастырылады. Шет елдердің орман шаруашылығын басқару тәжірибесін талдау орман секторында менеджментті дамытудың және орман экожүйелерін көміртектің негізгі резервуарлары ретінде сақтауды қамтамасыз етудің тиімді тәсілдерін жасауға мүмкіндік береді.

көміртекті жинақтау, көміртекті пулы, орман экожүйелері, климаттың өзгеруі, қорғалатын табиғи аумақтар, ұлттық саябақтар, климаттың өзгеруі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Bolatova Z., Engindeniz S. The Economics of Climate Change in Agriculture: A Review on Kazakhstan and Turkey. Sustainable Food Chains and Ecosystems, Springer Nature Switzerland AG, Switzerland: Cham. – 2020. С.1-15
  2. 2. Т.С. Королева, Е.А. Шунькина - Обзор мирового опыта консервации углерода в существующих лесных резервуарах– Труды Санкт-Петербургского НИИЛХ, 2014 - с.22-39
  3. 3. Глобальное потепление связано с деятельностью человека и происходит с беспрецедентной скоростью //Электрон.дан.// Режим доступа: https://news.un.org/ru/story/2021/08/1407862
  4. 4. Доклад Всемирного фонда дикой природы (WWF) «Живые леса» // Устойчивое лесопользование. – 2012. – № 3 (32). – с. 18-35.
  5. 5. Лысенко С.А., Логинов В.Ф., Бондаренко Ю.А. - Баланс углерода в наземных экосистемах Беларуси и его устойчивость к изменению климата – Журнал Природопользование № 2, 2021 – с. 5-15
  6. 6. Smith, J. Forest Carbon and Local Livelihoods: assessment of opportunities and policy recommendation /J. Smith, S.J. Scherr // Centre for International Forestry Research. – 2002
  7. 7. Бондаренко Л.В., Маслова О.В., Белкина А.В., Сухарева К.В. - Глобальное изменение климата и его последствия – Вестник РЭУ №2 (98), 2018 г. - https://doi.org/10.21686/2413-2829-2018-2-84-93
  8. 8. Bass, S. Rural livelihoods and carbon management IIED Natural Resources Issues / S. Bass, O. Dubais, P. Moura-Costa et al. // International Institute for Environment and Development. – London., 2000
  9. 9. Climate Change //Электрон.дан.// Режим доступа: https://research.fs.usda.gov/climatechange
  10. 10. Площадь особо охраняемых природных территорий увеличилась до 30,9 млн га в Казахстане - Режим доступа: https://primeminister.kz/ru/news/
  11. 11. Полная энциклопедия. Справочник для школьников и студентов. Леса Западной Европы. – Электрон. дан. – Режим доступа: http://www.polnaja-jenciklopedija.ru/geografiya/lesa-zapadnoy-evropy.html.
  12. 12. Полная энциклопедия. Справочник для школьников и студентов. Леса США. – Электрон.дан. – Режим доступа: http://www.polnaja-jenciklopedija.ru/geografiya/lesa-ssha.Аhtml.
  13. 13. Finnish Forest Research Institute (METLA). – Электрон. дан. – Режим доступа: https://eustafor.eu/organization/finnish-forest-research-institute-metla/
  14. 14. National Parks in Sweden. – Электрон. дан. – Режим доступа: https://www.sverigesnationalparker.se/en/
  15. 15. Глобальная оценка лесных ресурсов 2020 года - Основной отчет/ФАО. 2021. https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/f6a97a9c-3ac1-4869-a834-90546f1e9c8d/content
  16. 16. Доклад о работе восемьдесят второй сессии Комитета по лесам и лесной отрасли Европейской экономической комиссии - https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/214/50/pdf/g2421450.pdf
  17. 17. Швейцария - Climate and Clean Air Coalition (CCAC) https://www.ccacoalition.org/ru/partners/switzerland#:~:text
  18. 18. Как работает многоуровневое лесоуправление в США -
  19. https://forestcomplex.ru/forestry/mnogourovnevoe-lesoupravlenie-v-ssha/
  20. 19. Белякова М.Ю. Покровская Ю.А. - Опыт развития национальных природных парков Канады и США и возможности его применения к объектам ООПТ России - http://edrj.ru/article/04-12-20#:~:text
  21. 20. Коротков В.Н. - Основные концепции и методы восстановления природных лесов Восточной Европы – ЖУРНАЛ Journal of Ecosystem Ecology , 2017
  22. 21. Ж.Б. Болатова, Ж.С. Булхаирова – Климаттың өзгеруінің Қазақстандағы дәнді-бұршақ дақылдар өндірісінің экономикалық тиімділігіне әсері және келешектегі перспективалары // Ізденістер, нәтижелер 2023, (4 (100), С. 286–294. Электронный ресурс: https://doi.org/10.37884/4-2023/31

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 321–332. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/36.
(1)КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 321-332. https://doi.org/10.37884/1-2025/36.
КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 321-332. https://doi.org/10.37884/1-2025/36
КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 321–332, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/36. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/871. Acesso em: 15 sep. 2026.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 321-32. https://doi.org/10.37884/1-2025/36.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 321–332. doi:10.37884/1-2025/36.
[1]“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 321–332, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/36.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 321-32, https://doi.org/10.37884/1-2025/36.
“КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 321–332. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/871.
1.КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):321-32. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/871
1.КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ ЖАҒДАЙЫНДА ОРМАН ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕ КӨМІРТЕКТІ ЖИНАҚТАУДЫҢ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕСІ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):321-332. doi:10.37884/1-2025/36