ИДЕНТИФИКАЦИЯ ВИРУСНЫХ ЗАБОЛЕВАНИИ ЯБЛОНИ В КАЗАХСТАНСКИХ САДАХ МЕТОДОМ ОТ-ПЦР-РВ

Айгуль Маденова; Динара Калдыбаева; Райгүл Әбдікәрімова; Аңсаған Қуан

doi:10.37884/3-2024/11

Аңдатпа

Қазақстанның агроэкономика саласында алма орасан зор орын алады. Бұл алма бақтарының көптігімен дәлелденеді. Дегенмен, алманың вирус жұқтыру жылдамдығы өте жоғары. Себебі өндірістік бақтарда вирус жұқтырған аналық телушілерден алынған телу сабақтары кеңінен қолданылады. Вирустар егуге негізделген вегетативті көбею телуші сорттар арасында кең таралған. Өсімдіктерде кездесетін вирус және вироидтармен күресудің ең тиімді және кең тараған жолы, жылдам және дәл диагностикалық тестілеуге байланысты болады. Сондықтан бұл зерттеудің мақсаты Қазақстанның үш аймағында ACLSV, ASPV вирусының және AHVd виройдының таралуын зерттеу болды. Вирустарды анықтау кері транскрипция және мультиплексті нақты уақыттағы полимеразды тізбекті реакция (RT-PCR) әдістерінің комбинациясына негізделген. Оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстанның коммерциялық бақтарынан жиналған 49 сынаманың ішінде нақты уақыт режиміндегі RT-ПТР ACLSV 18,4%, AHVd 10,2% және ASPV 51,02% оң нәтижелерді анықтады. Алынған нәтижелерді сауықтырылған және вируссыз бастапқы материалын алу үшін пайдалануға болады. Бұл қазақстандық нарықты жоғары сапалы отандық алма ағашын отырғызатын материалмен қамтамасыз ету мәселесін шешеді.

алма, телу, сорт, вирустық аурулар, вироид, ACLSV, ASPV, AHVd, РНҚ, КТ-НУ-ПТР.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Galymbek K., A. K. Madenova, S. B. Bakirov, B. Zh Kabylbekova, A. Irkitbay, Zh Aitymbet, D. I. Kaldybayeva, R. Abdikarimova, and Bolat Munira. Monitoring the distribution and development of apple scab (Venturia inaequalis) and powdery mildew (Podosphaera leucotricha) disease in the southern and southeast regions of Kazakhstan //Bulletin of the Karaganda university Biology. Medicine. Geography series. – 2023. – Т. 110. – №. 2. – С. 38-45.
2 Shi W., Yao R., Sunwu R., Huang K., Liu Z., Li X., Yang Y., Wang J. Incidence and molecular identification of apple necrotic mosaic virus (ApNMV) in Southwest China //Plants. – 2020. – Т. 9. – №. 4. – С. 415.
3 EFSA Panel on Plant Health (EFSA PLH Panel), Bragard C., Dehnen-Schmutz K., Gonthier P., Jacques M., Jaques Miret J.A., Justesen A.F., MacLeod A., Magnusson C.S., Milonas P., et al. Pest categorisation of the Ralstonia solanacearum species complex //EFSA Journal. – 2019. – Т. 17. – №. 2. – С. e05618.
4 Wright A. A., Cross A. R., Harper S. J. A bushel of viruses: Identification of seventeen novel putative viruses by RNA-seq in six apple trees //PLoS One. – 2020. – Т. 15. – №. 1. – С. e0227669.
5 Saade M., Aparicio, F., Sanchez-Navarro, J. A., Herranz, M. C., Myrta, A., Di Terlizzi, B., Pallas, V. Simultaneous detection of the three ilarviruses affecting stone fruit trees by nonisotopic molecular hybridization and multiplex reverse-transcription polymerase chain reaction //Phytopathology. – 2000. – Т. 90. – №. 12. – С. 1330-1336.
6 Várallyay E., Přibylová J., Galbacs Z.N., Jahan A., Varga T., Špak J., Lenz O., Fránová J., Sedlák J., Koloniuk I. Detection of Apple hammerhead viroid, Apple Luteovirus 1 and Citrus Concave gum-associated virus in apple propagation materials and orchards in the Czech Republic and Hungary //Viruses. – 2022. – Т. 14. – №. 11. – С. 2347.
7 Hassan M., Polak J., Paprštein F. Detection and distribution of four pome fruit viruses in germplasm collection in the Czech Republic //XX International Symposium on Virus and Virus-Like Diseases of Temperate Fruit Crops-Fruit Tree Diseases 781. – 2006. – С. 113-118.
8 Yoshikawa N., Yaegashi H. Betaflexiviruses (Betaflexiviridae) //Encyclopedia of Virology. – 2021. – С. 229-238.
9 Zhang Z., Qi S., Tang N., Zhang X., Chen S., Zhu P., Wu Q. Discovery of replicating circular RNAs by RNA-seq and computational algorithms //PLoS pathogens. – 2014. – Т. 10. – №. 12. – С. E1004553.
10 Serra P., Messmer A., Sanderson D., James D., Flores R. Apple hammerhead viroid-like RNA is a bona fide viroid: Autonomous replication and structural features support its inclusion as a new member in the genus Pelamoviroid //Virus research. – 2018. – Т. 249. – С. 8-15.
11 Messmer A., Sanderson D., Braun G., Serra P., Flores R., James D. Molecular and phylogenetic identification of unique isolates of hammerhead viroid-like RNA from ‘Pacific Gala’apple (Malus domestica) in Canada //Canadian Journal of Plant Pathology. – 2017. – Т. 39. – №. 3. – С. 342-353.
12 Szostek S. A., Wright A. A., Harper S. J. First report of apple hammerhead viroid in the United States, Japan, Italy, Spain, and New Zealand //Plant Disease. – 2018. – Т. 102. – №. 12. – С. 2670-2670.
13 Hamdi I., Soltani R., Baraket G., Varsani A., Najar A. First report of apple hammerhead viroid infecting ‘Richared Delicious’ apple (Malus domestica) in Tunisia //Journal of Plant Pathology. – 2022. – Т. 104. – №. 2. – С. 811-812.
14 Chiumenti M., Navarro B., Venerito P., Civita F., Minafra A., Di Serio F. Molecular variability of apple hammerhead viroid from Italian apple varieties supports the relevance in vivo of its branched conformation stabilized by a kissing loop interaction //Virus research. – 2019. – Т. 270. – С. 197644.
15 Pareta N. F., Lateur M., Steyer S., Blouin A. G., Massart S. First reports of Apple luteovirus 1, Apple rubodvirus 1 and Apple hammerhead viroid infecting apples in Belgium //New Disease Reports. – 2022. – Т. 45. – №2.
16 Heo S., Chung Y. S. Rapid real-time detection method of ACLSV and ASSVd for apple quarantine field //Plant Biotechnology Reports. – 2021. – Т. 15. – С. 187-195.
17 Gritsenko D. A., Aubakirova K. P., Voitsekhovskiy I., Soldatova I., Galiakparov N. N. Simultaneous detection of five apple viruses by RT-PCR //International Journal of Biology and Chemistry. – 2020. – Т. 13. – №. 1. – С. 129-134.
18 Madenova A., Aitymbet Z., Bolat M., Kaldybayeva D., Galymbek K., Kuan A., Kabylbekova B., Irkitbay A., Yeszhanov T., Bakirov S., Sapakhova Z. Screening of Apple Cultivars for Scab Resistance in Kazakhstan //Horticulturae. – 2024. – Т. 10. – №. 2. – С. 184.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2023), 97–108. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/11.

(1)ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. Izdenister natigeler 2023, No. 3(103), 97-108. https://doi.org/10.37884/3-2024/11.

ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. (2023). Izdenister Natigeler, 3(103), 97-108. https://doi.org/10.37884/3-2024/11

ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 97–108, 2023. DOI: 10.37884/3-2024/11. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/695. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 97-108. https://doi.org/10.37884/3-2024/11.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ” (2023) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 97–108. doi:10.37884/3-2024/11.

[1]“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 97–108, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2024/11.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2023, pp. 97-108, https://doi.org/10.37884/3-2024/11.

“ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2023): 97–108. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/695.

1.ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):97-108. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/695

1.ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАҚШАЛАРЫНДА АЛМА АҒАШЫНЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫН КТ-НУ-ПТР ӘДІСІМЕН АЙҚЫНДАУ. Izdenister natigeler. 2023;(3(103):97-108. doi:10.37884/3-2024/11

[1] 1 Galymbek K., A. K. Madenova, S. B. Bakirov, B. Zh Kabylbekova, A. Irkitbay, Zh Aitymbet, D. I. Kaldybayeva, R. Abdikarimova, and Bolat Munira. Monitoring the distribution and development of apple scab (Venturia inaequalis) and powdery mildew (Podosphaera leucotricha) disease in the southern and southeast regions of Kazakhstan //Bulletin of the Karaganda university Biology. Medicine. Geography series. – 2023. – Т. 110. – №. 2. – С. 38-45.

[2] 2 Shi W., Yao R., Sunwu R., Huang K., Liu Z., Li X., Yang Y., Wang J. Incidence and molecular identification of apple necrotic mosaic virus (ApNMV) in Southwest China //Plants. – 2020. – Т. 9. – №. 4. – С. 415.

[3] 3 EFSA Panel on Plant Health (EFSA PLH Panel), Bragard C., Dehnen-Schmutz K., Gonthier P., Jacques M., Jaques Miret J.A., Justesen A.F., MacLeod A., Magnusson C.S., Milonas P., et al. Pest categorisation of the Ralstonia solanacearum species complex //EFSA Journal. – 2019. – Т. 17. – №. 2. – С. e05618.

[4] 4 Wright A. A., Cross A. R., Harper S. J. A bushel of viruses: Identification of seventeen novel putative viruses by RNA-seq in six apple trees //PLoS One. – 2020. – Т. 15. – №. 1. – С. e0227669.

[5] 5 Saade M., Aparicio, F., Sanchez-Navarro, J. A., Herranz, M. C., Myrta, A., Di Terlizzi, B., Pallas, V. Simultaneous detection of the three ilarviruses affecting stone fruit trees by nonisotopic molecular hybridization and multiplex reverse-transcription polymerase chain reaction //Phytopathology. – 2000. – Т. 90. – №. 12. – С. 1330-1336.

[6] 6 Várallyay E., Přibylová J., Galbacs Z.N., Jahan A., Varga T., Špak J., Lenz O., Fránová J., Sedlák J., Koloniuk I. Detection of Apple hammerhead viroid, Apple Luteovirus 1 and Citrus Concave gum-associated virus in apple propagation materials and orchards in the Czech Republic and Hungary //Viruses. – 2022. – Т. 14. – №. 11. – С. 2347.

[7] 7 Hassan M., Polak J., Paprštein F. Detection and distribution of four pome fruit viruses in germplasm collection in the Czech Republic //XX International Symposium on Virus and Virus-Like Diseases of Temperate Fruit Crops-Fruit Tree Diseases 781. – 2006. – С. 113-118.

[8] 8 Yoshikawa N., Yaegashi H. Betaflexiviruses (Betaflexiviridae) //Encyclopedia of Virology. – 2021. – С. 229-238.

[9] 9 Zhang Z., Qi S., Tang N., Zhang X., Chen S., Zhu P., Wu Q. Discovery of replicating circular RNAs by RNA-seq and computational algorithms //PLoS pathogens. – 2014. – Т. 10. – №. 12. – С. E1004553.

[10] 10 Serra P., Messmer A., Sanderson D., James D., Flores R. Apple hammerhead viroid-like RNA is a bona fide viroid: Autonomous replication and structural features support its inclusion as a new member in the genus Pelamoviroid //Virus research. – 2018. – Т. 249. – С. 8-15.

[11] 11 Messmer A., Sanderson D., Braun G., Serra P., Flores R., James D. Molecular and phylogenetic identification of unique isolates of hammerhead viroid-like RNA from ‘Pacific Gala’apple (Malus domestica) in Canada //Canadian Journal of Plant Pathology. – 2017. – Т. 39. – №. 3. – С. 342-353.

[12] 12 Szostek S. A., Wright A. A., Harper S. J. First report of apple hammerhead viroid in the United States, Japan, Italy, Spain, and New Zealand //Plant Disease. – 2018. – Т. 102. – №. 12. – С. 2670-2670.

[13] 13 Hamdi I., Soltani R., Baraket G., Varsani A., Najar A. First report of apple hammerhead viroid infecting ‘Richared Delicious’ apple (Malus domestica) in Tunisia //Journal of Plant Pathology. – 2022. – Т. 104. – №. 2. – С. 811-812.

[14] 14 Chiumenti M., Navarro B., Venerito P., Civita F., Minafra A., Di Serio F. Molecular variability of apple hammerhead viroid from Italian apple varieties supports the relevance in vivo of its branched conformation stabilized by a kissing loop interaction //Virus research. – 2019. – Т. 270. – С. 197644.

[15] 15 Pareta N. F., Lateur M., Steyer S., Blouin A. G., Massart S. First reports of Apple luteovirus 1, Apple rubodvirus 1 and Apple hammerhead viroid infecting apples in Belgium //New Disease Reports. – 2022. – Т. 45. – №2.

[16] 16 Heo S., Chung Y. S. Rapid real-time detection method of ACLSV and ASSVd for apple quarantine field //Plant Biotechnology Reports. – 2021. – Т. 15. – С. 187-195.

[17] 17 Gritsenko D. A., Aubakirova K. P., Voitsekhovskiy I., Soldatova I., Galiakparov N. N. Simultaneous detection of five apple viruses by RT-PCR //International Journal of Biology and Chemistry. – 2020. – Т. 13. – №. 1. – С. 129-134.

[18] 18 Madenova A., Aitymbet Z., Bolat M., Kaldybayeva D., Galymbek K., Kuan A., Kabylbekova B., Irkitbay A., Yeszhanov T., Bakirov S., Sapakhova Z. Screening of Apple Cultivars for Scab Resistance in Kazakhstan //Horticulturae. – 2024. – Т. 10. – №. 2. – С. 184.