ОЦЕНКА КОЛЛЕКЦИОННОГО МАТЕРИАЛА ЯРОВОЙ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ  ПО КОМПЛЕКСУ ХОЗЯЙСТВЕННО ЦЕННЫХ ПРИЗНАКОВ ДЛЯ ДАЛЬНЕЙШЕЙ СЕЛЕКЦИИ

Мария Бодрая; Евгения Шило; Владимир Чудинов; Бакытгуль Башабаева

doi:10.37884/2-1-2024/538

Аңдатпа

Мақалада «Қарабалық АШТС» ЖШС жағдайында 2022-2023 жылдары жүргізілген зерттеулер нәтижесінде алынған мәліметтер келтірілген. Әр түрлі географиялық шыққан жаздық жұмсақ бидайдың коллекциялық үлгілерін өнімділік, өсімдік биіктігі және масақ ұзындығы бойынша салыстырмалы бағалау жүргізілді. Зерттелген 116 үлгінің ішінен жергілікті селекцияның Фантазия стандартты сортымен салыстырғанда 20 перспективалы сорт бөлінді. Зерттеу барысында өнімділік көрсеткіші бойынша стандарттан асатын сорттар бөлінді: Pamyati Azieva (737,5 г/м2), Stepnaya 253 (585 г/м2), Beyaz Amerikan (620 г/м2) и Safedaki Razuch (707 г/м2).

Өсімдіктің биіктік көрсеткішін қарастырған кезде қысқа сабақты сорттар бөлінді: KAS 6-2014 (56,5 см), GEREK2 (57,5 см), GEREK1 (58,5 см), SAFEDAKI ISHKOSHIMI1 (58,5 см), SAFEDAKI ISHKOSHIMI2 (58,5 см), KAS 13-2014 (60,5 см), SPChS 69 (62 см), KAS 17-2014 (62,5 см), KIRIK (65,5 см), SAFEDAK (66 см).

Масақ ұзындығының параметрі бойынша келесі үлгілер бөлінді: KIRIK (11 см), Stepnaya 253 (9,5 см), KAS 13-2014 (9,25 см), Фантазия стандартты сорттың көрсеткіштерінен асып кетті (9 см).

Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде осы үлгілерді одан әрі селекциялық процесте бастапқы нысандар ретінде пайдалану бойынша ұсыныстар жасалды.

жаздық жұмсақ бидай, коллекция, өнімділік, өсімдік биіктігі, масақ ұзындығы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. https://forbes.kz/news/2024/03/28/newsid_319573)
2. https://forbes.kz/process/resources/kazahstan_riskuet_v_dva_raza_sokratit_urojaynost_pshenitsyi_iz-za_izmeneniya_klimata
3.Скороходов В.Ю. Продуктивность яровой пшеницы в полевых севооборотах региона с неустойчивым увлажнением // Известия Оренбургского государственного аграрного университета. - 2021. - №3. - С.25-29.
4.Яковлева Л.В. Роль сорта и высококачественных семян в разработке интенсивных технологий возделывания сельскохозяйственных культур. Сборник научных трудов ГНУ СЗНИИМЭСХ Россельхозакадемии. – 2013. - Вып. 84. – С. 5226.
5.Юсов В.С., Кирьякова М.Н., Евдокимов М.Г. Исходный материал в селекции яровой твердой пшеницы для условий Западной Сибири // Вестник Новосибирский государственный аграрного университета. - 2021. - №2. - С. 82-90.
6.Базилова Д.С., Долинный Ю.Ю., Иванова Г.Н. Исходный материал для селекции яровой мягкой пшеницы в условиях Северного Казахстана // Исследования, результаты. – 2022. - №2(94). - С. 81-87.
7.Таранова Т.Ю., Кинчаров А.И., Дёмина Е.А., Муллаянова О.С. Оценка коллекционных образцов яровой мягкой пшеницы на короткостебельность и устойчивость к полеганию // Успехи современного естествознания. – 2020. – № 4. – С. 48-53.
8. Долгалев М.П., Крючков А.Г. Зависимость урожайности сортов яровой мягкой пшеницы от хозяйственно-ценных биологических признаков. Вестник Оренбургского государственного университета. – 2003. - № 1. – С.74-79.
9.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2021-2023.
10.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2022.
11.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2023.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2-1 (special) (Jun. 2024), 45–52. DOI:https://doi.org/10.37884/2-1-2024/538.

(1)ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 2-1 (special), 45-52. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/538.

ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 2-1 (special), 45-52. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/538

ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2-1 (special), p. 45–52, 2024. DOI: 10.37884/2-1-2024/538. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/538. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special) (June): 45-52. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/538.

“ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ” (2024) Izdenister natigeler, (2-1 (special), pp. 45–52. doi:10.37884/2-1-2024/538.

[1]“ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 2-1, pp. 45–52, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-1-2024/538.

“ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special), June 2024, pp. 45-52, https://doi.org/10.37884/2-1-2024/538.

“ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 2-1 (special) (June 29, 2024): 45–52. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/538.

1.ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2-1 (special):45-52. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/538

1.ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛЫН ӘРІ ҚАРАЙ ІРІКТЕУ ҮШІН ШАРУАШЫЛЫҚ-ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕР КЕШЕНІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2024;(2-1 (special):45-52. doi:10.37884/2-1-2024/538

[1] 1. https://forbes.kz/news/2024/03/28/newsid_319573)

[2] 2. https://forbes.kz/process/resources/kazahstan_riskuet_v_dva_raza_sokratit_urojaynost_pshenitsyi_iz-za_izmeneniya_klimata

[3] 3.Скороходов В.Ю. Продуктивность яровой пшеницы в полевых севооборотах региона с неустойчивым увлажнением // Известия Оренбургского государственного аграрного университета. - 2021. - №3. - С.25-29.

[4] 4.Яковлева Л.В. Роль сорта и высококачественных семян в разработке интенсивных технологий возделывания сельскохозяйственных культур. Сборник научных трудов ГНУ СЗНИИМЭСХ Россельхозакадемии. – 2013. - Вып. 84. – С. 5226.

[5] 5.Юсов В.С., Кирьякова М.Н., Евдокимов М.Г. Исходный материал в селекции яровой твердой пшеницы для условий Западной Сибири // Вестник Новосибирский государственный аграрного университета. - 2021. - №2. - С. 82-90.

[6] 6.Базилова Д.С., Долинный Ю.Ю., Иванова Г.Н. Исходный материал для селекции яровой мягкой пшеницы в условиях Северного Казахстана // Исследования, результаты. – 2022. - №2(94). - С. 81-87.

[7] 7.Таранова Т.Ю., Кинчаров А.И., Дёмина Е.А., Муллаянова О.С. Оценка коллекционных образцов яровой мягкой пшеницы на короткостебельность и устойчивость к полеганию // Успехи современного естествознания. – 2020. – № 4. – С. 48-53.

[8] 8. Долгалев М.П., Крючков А.Г. Зависимость урожайности сортов яровой мягкой пшеницы от хозяйственно-ценных биологических признаков. Вестник Оренбургского государственного университета. – 2003. - № 1. – С.74-79.

[9] 9.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2021-2023.

[10] 10.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2022.

[11] 11.Отчет о научно-исследовательской работе по теме «Изучение и обеспечение хранения, пополнения, воспроизводства и эффективного использования генетических ресурсов сельскохозяйственных растений для обеспечения селекционного процесса» (заключительный)// ТОО «Карабалыкская СХОС». - 2023.