ОЦЕНКА ПРОДУКТИВНОСТИ СОРТООБРАЗЦОВ ЭСПАРЦЕТА ПЕСЧАНОГО ПРИ ВОЗДЕЛЫВАНИИ В УСЛОВИЯХ АКМОЛИНСКОЙ ОБЛАСТИ

Татьяна Коберницкая; Евгений  Парсаев; Надежда  Филиппова

doi:10.37884/4-2023/17

Аңдатпа

Эспарцет сорттары мен сорттарын жемнің өнімділігі мен сапасына зерттеудің көпжылдық нәтижелері сипатталған. Зерттелетін сорттардың жиынтығы отандық селекцияның гибридті материалымен және селекциялық жетістіктердің мемлекеттік тізілімі ұсынған стандарт сорттарымен ұсынылған. Тұрақты фенологиялық бақылаулар және дамудың негізгі фазаларын тіркеу арқылы асыл тұқымды материал мен эспарцет сорттарын далалық бағалау жүргізілді.

Температуралық режим мен ылғалдандыру дәрежесі бойынша тәжірибелер жүргізілген жылдары қалыптасқан ауа-райының егжей-тегжейлі сипаттамасы ұсынылған. Зерттелетін материалдың жасыл массаның, құрғақ зат пен тұқымның жалпы өнімділік деңгейіне қарай саралануы анықталды. Сорттардың жемшөп құндылығының параметрлерін анықтау үшін шикі және қорытылатын ақуыздың, талшықтың, шикі май мен күлдің, жемшөп бірліктерінің құрамына зертханалық талдау жүргізілді.

Эспарцет үлгілері анықталды, олардың жеке оң белгілері және оң қасиеттер кешені бар.

Үш жыл ішінде жасыл массаның өнімділігі бойынша 20 эспарцет сорттарының ішінен 7 өнімділігі 103,4-111,3 ц/га бөлінді. құрғақ заттың максималды өнімділігі - 22-87-2016, 27-90-2016, 32-74-2016, 34-67-2016 және Шортанды Рубині болды. 5 сорт үлгілері жоғары тұқым өнімділігімен ерекшеленді.

Көрсеткіштер кешені бойынша (жасыл массаның, құрғақ заттың және сапаның жоғары өнімділігі) 34-67-2016, 22-87-2016, 32-74-2016 және Шортанды Рубині ең жақсы болды.

Эспарцеттің ең құнды материалы Ақмола облысының құрғақ даласы жағдайында одан әрі селекциялық жақсарту үшін ұсынылады.

Нәтижелерді пайдалану саласы-жемшөп өндірісі, селекция және тұқым шаруашылығы.

эспарцет, сорт, өнімділік, жемшөп құндылығы, ақуыз

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Можаев Н.И., Серикпаев Н. А. Кормопроизводство. Астана , 2006.- С. 274-278
2. Волошин В.А., Майсак Г. П., Терентьева Л. С. Эспарцет песчаный и его агроэкологическая роль в земледелии //Кормопроизводство, 2021.- №5. - С.21-25.
3. Sheppard SC, Cattani DJ, Ominski KH, Biligetu B, Bittman S, McGeough EJ. Sainfoin production in western Canada: A review of agronomic potential and environmental benefits. Grass Forage Sci. 2019; 00:1–13. https://doi.org/10.1111/gfs.12403
4. Biligetu B., Jefferson P. G., Lardner H. A., Acharya, S.N. Evaluation of sainfoin (Onobrychis viciifolia) for forage yield and persistence in sainfoin–alfalfa (Medicago sativa) mixtures and under different harvest frequencies/ Canadian Journal of Plant Science, 101(4): 525-535. https://doi.org/10.1139/cjps-2020-0131
5. Методические указания по селекции многолетних трав. - М.: ВНИИ кормов, 1985. - 188 с.
6. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами. – М.: Агропромиздат, 1997. – 27 с.
7.Методические указания по селекции и первичному семеноводству многолетних трав. – М.: Россельхозакадемия, 1993. – 112с.
8.Доспехов Б.А. Методика полевого опыта. [Текст] / Б. А. Доспехов//- М.: Колос, 1973.
9. Мартынов С.П. Пакет программ статистического и биометрико-генетического анализа в растениеводстве и селекции, «AGROS» версия 2.11. - Тверь, 2000. – 101 с.
10. Методические указания по оценке качества и питательности кормов. - М.: ЦИНАО, 2002. - 76 c.
11. Сагалбеков У.М., Байдалин М.Е., Байдалина С.Е., Ахет А.О., Байкен А.С. // Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты. – Алматы, 2022. - №4 (96) – С. 54-63
12. Государственный реестр селекционных достижений, рекомендуемых к использованию в Республике Казахстан – Астана, 2022-125 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 4 (100) (Dec. 2023), 150–159. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2023/17.

(1)АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2023, No. 4 (100), 150-159. https://doi.org/10.37884/4-2023/17.

АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. (2023). Izdenister Natigeler, 4 (100), 150-159. https://doi.org/10.37884/4-2023/17

АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (100), p. 150–159, 2023. DOI: 10.37884/4-2023/17. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/388. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 4 (100) (December): 150-59. https://doi.org/10.37884/4-2023/17.

“АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ” (2023) Izdenister natigeler, (4 (100), pp. 150–159. doi:10.37884/4-2023/17.

[1]“АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (100), pp. 150–159, Dec. 2023, doi: 10.37884/4-2023/17.

“АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (100), Dec. 2023, pp. 150-9, https://doi.org/10.37884/4-2023/17.

“АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (100) (December 6, 2023): 150–159. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/388.

1.АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Dec. 6 [cited 2026 Sep. 15];(4 (100):150-9. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/388

1.АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА ӨСІРУ КЕЗІНДЕ ҚҰМДЫ ЭСПАРЦЕТ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2023;(4 (100):150-159. doi:10.37884/4-2023/17

[1] 1. Можаев Н.И., Серикпаев Н. А. Кормопроизводство. Астана , 2006.- С. 274-278

[2] 2. Волошин В.А., Майсак Г. П., Терентьева Л. С. Эспарцет песчаный и его агроэкологическая роль в земледелии //Кормопроизводство, 2021.- №5. - С.21-25.

[3] 3. Sheppard SC, Cattani DJ, Ominski KH, Biligetu B, Bittman S, McGeough EJ. Sainfoin production in western Canada: A review of agronomic potential and environmental benefits. Grass Forage Sci. 2019; 00:1–13. https://doi.org/10.1111/gfs.12403

[4] 4. Biligetu B., Jefferson P. G., Lardner H. A., Acharya, S.N. Evaluation of sainfoin (Onobrychis viciifolia) for forage yield and persistence in sainfoin–alfalfa (Medicago sativa) mixtures and under different harvest frequencies/ Canadian Journal of Plant Science, 101(4): 525-535. https://doi.org/10.1139/cjps-2020-0131

[5] 5. Методические указания по селекции многолетних трав. - М.: ВНИИ кормов, 1985. - 188 с.

[6] 6. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами. – М.: Агропромиздат, 1997. – 27 с.

[7] 7.Методические указания по селекции и первичному семеноводству многолетних трав. – М.: Россельхозакадемия, 1993. – 112с.

[8] 8.Доспехов Б.А. Методика полевого опыта. [Текст] / Б. А. Доспехов//- М.: Колос, 1973.

[9] 9. Мартынов С.П. Пакет программ статистического и биометрико-генетического анализа в растениеводстве и селекции, «AGROS» версия 2.11. - Тверь, 2000. – 101 с.

[10] 10. Методические указания по оценке качества и питательности кормов. - М.: ЦИНАО, 2002. - 76 c.

[11] 11. Сагалбеков У.М., Байдалин М.Е., Байдалина С.Е., Ахет А.О., Байкен А.С. // Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты. – Алматы, 2022. - №4 (96) – С. 54-63

[12] 12. Государственный реестр селекционных достижений, рекомендуемых к использованию в Республике Казахстан – Астана, 2022-125 с.