РАСТИТЕЛЬНЫЕ ИСТОЧНИКИ ВИТАМИНОВ И МИНЕРАЛЬНЫХ ВЕЩЕСТВ ДЛЯ ОБОГАЩЕНИЯ ПРОДУКТОВ ПИТАНИЯ

Әйгерім  Cәдуақас; Мадина  Султанова; Гульноза  Джахангирова; Алуа Рысбекова

doi:10.37884/3-2023/20

Аңдатпа

Соңғы жылдары жаңа технологиялар мен тамақ өнімдерінің әлемдік нарығында әртүрлі аурулардың алдын алуға және ағзаның қорғанысын нығайтуға арналған сапалы жаңа өнімдердің санын көбейту үрдісі анықталды. Бүгінгі таңда диетада иммуностимуляторлық және қалпына келтіретін әсер ететін тағамдар мен диеталық қоспалар өте аз. Алайда, Қазақстанда өсірілетін өсімдік шикізатынан тиісті технологиялармен адамдардың ауруын сауықтыру және алдын алу үшін барлық қажетті биокомпоненттерді алуға болады. Бұл жұмыс грек жаңғағының жасыл қабығын өсімдік тектес дәрумендер мен минералдардың көзі ретінде пайдалану мүмкіндігін қарастырады. Грек жаңғағының емдік қасиеттерін бастапқы өсу кезеңінде де қолдануға болады. Мұндай жемістердің жасыл қабығы адам ағзасында ғажайыптар жасай алады және ежелден бері халық медицинасында қолданылады. Бұл жұмыста грек жаңғағының жасыл қабығын тамақ өнеркәсібінде өсімдік тектес дәрумендер мен минералдардың көзі ретінде пайдалану мүмкіндігі қарастырылды. Жаңғақ қабығының химиялық құрамы зерттелді. Жұмыс "Шикізат бірлігінен дайын өнімнің ассортиментін және шығуын кеңейту, сондай-ақ өнім өндірісіндегі қалдықтардың үлесін азайту мақсатында а/ш шикізатын терең өңдеудің ғылымды қажетсінетін технологияларын әзірлеу" бағдарламасы шеңберінде "Профилактикалық мақсаттағы өнімді алу мақсатында жаңғақ қалдықтарының дәстүрлі емес түрлерін пайдалану" тақырыбы бойынша жобаны іске асыру барысында жүргізілді.

сығынды, жасыл жаңғақ қабығы, дәрумендер, минералдар, тағамдық қоспалар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1 Queiros C. S. Characterization of walnut, almond, and pine nut shells regarding chemical composition and extract composition [Text] / C. S.Queiros, S.Cardoso, A.Lourenco, J.Ferreira, M.Miranda, M.Lourenco, H.Pereira // Biomass Conversion and Biorefinery. 2020. Т. 10. №. 1. С. 175-188.
2 Villasante J. Characterization and application of gelatin films with pecan walnut and shell extract (Carya illinoiensis) [Text] / J. Villasante // Polymers. 2020. Т. 12. №. 6. С. 1424.
3 Камзагали Е. Биометрические характеристики орехов Corylus Avellana произрастающих в алматинской области [Текст] / Е. Камзагали, Б. Мамбетов, Ш. Танекеева // Izdenister Natigeler. 2022. № 2 (94) C. 92–100. https://doi.org/10.37884/2-2022/11
4 Yang J.The inhibitory effect of different solvents extracts from walnut shell (Juglans regia L.) on pancreatic lipase and adipogenesis of 3T3-L1 preadipocytes [Text] / J. Yang, C. Chen, S. Zhao, F. Ge, D. Liu // J. Food Nutr. Res. – 2019. – Т. 2. – С. 664-670.
5 Harini K. Effect of Punica granatum peel extracts on antimicrobial properties in Walnut shell cellulose reinforced Bio-thermoplastic starch films from cashew nut shells [Text] / K. Harini, C.Mohan, K. Ramya, S.Karthikeyan, M.Sukumar // Carbohydrate polymers. 2019. Т. 184. С. 231-242.
6 Ma X. Isolation and bioactivities of organic acids and phenols from walnut shell pyroligneous acid [Text] / X. Ma, Q. Wei, S. Zhang, L. Shi, Z. Zhao // Journal of Analytical and Applied Pyrolysis. 2021. Т. 91. №. 2. С. 338-343.
7 Herrera R. Recovery of bioactive compounds from hazelnuts and walnuts shells: Quantitative–qualitative analysis and chromatographic purification [Text] / R. Herrera, J. Hemming, A. Smeds, O. Gordobil, S. Willfor, J. Labidi // Biomolecules. 2020. Т. 10. №. 10. С. 1363.
8 Bordbar M. Green synthesis of Pd/walnut shell nanocomposite using Equisetum arvense L. leaf extract and its application for the reduction of 4-nitrophenol and organic dyes in a very short time [Text] / M. Bordbar, N. Mortazavimanesh // Environmental Science and Pollution Research. 2019. Т. 24. №. 4. С. 4093-4104.
9 Eser F. Dyeing quality of walnut shells on polyester and polyester/viscose blended fabrics [Text] / F.Eser // Indian Journal of Fibre & Textile Research (IJFTR). 2020. Т. 41. №. 2. С. 188-194.
10 Wu G. L. Phloem unloading in developing walnut fruit is symplasmic in the seed pericarp and apoplasmic in the fleshy pericarp [Text] / G.L. Wu // Plant and Cell Physiology. 2020. Т. 45. №. 10. С. 1461-1470.
11 Li C. Y. Juglanones A and B: two novel tetralone dimers from walnut pericarp (Juglans regia) [Text] / C.Y. Li // Helvetica Chimica Acta. 2019. Т. 96. №. 6. С. 1031-1035.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 190–197. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/20.

(1)АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 190-197. https://doi.org/10.37884/3-2023/20.

АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 190-197. https://doi.org/10.37884/3-2023/20

АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 190–197, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/20. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/349. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 190-97. https://doi.org/10.37884/3-2023/20.

“АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 190–197. doi:10.37884/3-2023/20.

[1]“АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 190–197, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/20.

“АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 190-7, https://doi.org/10.37884/3-2023/20.

“АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 190–197. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/349.

1.АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):190-7. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/349

1.АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІН БАЙЫТУҒА АРНАЛҒАН ДӘРУМЕНДЕР МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ӨСІМДІК КӨЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):190-197. doi:10.37884/3-2023/20

[1] 1 Queiros C. S. Characterization of walnut, almond, and pine nut shells regarding chemical composition and extract composition [Text] / C. S.Queiros, S.Cardoso, A.Lourenco, J.Ferreira, M.Miranda, M.Lourenco, H.Pereira // Biomass Conversion and Biorefinery. 2020. Т. 10. №. 1. С. 175-188.

[2] 2 Villasante J. Characterization and application of gelatin films with pecan walnut and shell extract (Carya illinoiensis) [Text] / J. Villasante // Polymers. 2020. Т. 12. №. 6. С. 1424.

[3] 3 Камзагали Е. Биометрические характеристики орехов Corylus Avellana произрастающих в алматинской области [Текст] / Е. Камзагали, Б. Мамбетов, Ш. Танекеева // Izdenister Natigeler. 2022. № 2 (94) C. 92–100. https://doi.org/10.37884/2-2022/11

[4] 4 Yang J.The inhibitory effect of different solvents extracts from walnut shell (Juglans regia L.) on pancreatic lipase and adipogenesis of 3T3-L1 preadipocytes [Text] / J. Yang, C. Chen, S. Zhao, F. Ge, D. Liu // J. Food Nutr. Res. – 2019. – Т. 2. – С. 664-670.

[5] 5 Harini K. Effect of Punica granatum peel extracts on antimicrobial properties in Walnut shell cellulose reinforced Bio-thermoplastic starch films from cashew nut shells [Text] / K. Harini, C.Mohan, K. Ramya, S.Karthikeyan, M.Sukumar // Carbohydrate polymers. 2019. Т. 184. С. 231-242.

[6] 6 Ma X. Isolation and bioactivities of organic acids and phenols from walnut shell pyroligneous acid [Text] / X. Ma, Q. Wei, S. Zhang, L. Shi, Z. Zhao // Journal of Analytical and Applied Pyrolysis. 2021. Т. 91. №. 2. С. 338-343.

[7] 7 Herrera R. Recovery of bioactive compounds from hazelnuts and walnuts shells: Quantitative–qualitative analysis and chromatographic purification [Text] / R. Herrera, J. Hemming, A. Smeds, O. Gordobil, S. Willfor, J. Labidi // Biomolecules. 2020. Т. 10. №. 10. С. 1363.

[8] 8 Bordbar M. Green synthesis of Pd/walnut shell nanocomposite using Equisetum arvense L. leaf extract and its application for the reduction of 4-nitrophenol and organic dyes in a very short time [Text] / M. Bordbar, N. Mortazavimanesh // Environmental Science and Pollution Research. 2019. Т. 24. №. 4. С. 4093-4104.

[9] 9 Eser F. Dyeing quality of walnut shells on polyester and polyester/viscose blended fabrics [Text] / F.Eser // Indian Journal of Fibre & Textile Research (IJFTR). 2020. Т. 41. №. 2. С. 188-194.

[10] 10 Wu G. L. Phloem unloading in developing walnut fruit is symplasmic in the seed pericarp and apoplasmic in the fleshy pericarp [Text] / G.L. Wu // Plant and Cell Physiology. 2020. Т. 45. №. 10. С. 1461-1470.

[11] 11 Li C. Y. Juglanones A and B: two novel tetralone dimers from walnut pericarp (Juglans regia) [Text] / C.Y. Li // Helvetica Chimica Acta. 2019. Т. 96. №. 6. С. 1031-1035.