Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ

М.Д. Кусаинова 1 , К. Мацуи 2 , Т. Ватанабэ 3 , Ш. Фунакава 4

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КеАҚ, Тұрақты егіншілік орталығы; 2 Ұлттық ауыл шаруашылығы және азық-түлік ғылыми-зерттеу ұйымы, агро-экологиялық ғылымдар институты; 3 Жаһандық экологиялық зерттеулердің жоғары мектебі және ауыл шаруашылығының жоғары мектебі, Киото университеті; 4 Әлемдік экологиялық экожүйелердің жоғары мектебі, Киото университеті

doi.org/10.37884/1-2023/08 Бет. 63-71 Қабылданды 23.12.2022 Жарияланды 30.03.2023

Аңдатпа

Мақалада Қызылорда облысындағы Арал теңізінің маңында орналасқан Қаратерең ауылындағы зерттеу алаңының жағдайында қара сексеуіл (Haloxylon aphyllum (Minkw.) Iljin) бұтаның өсіп өнуіне қоршаған ортаның, топырақ қасиеттерінің және топографиялық факторлардың әсерін зерттеу нәтижелері көрсетілген. Жүргізілген зерттеулер бірнеше сатыда жүзеге асырылды. Нәтижесінде отырғызылған ағаш көшеттері топырақ кескінінде 0-100 см аралығы тек құмнан құралған жердің ағаштарының өмір сүруі жоғары дәрежені құрады. Ол зерттеу алағының 25 % құрады. Ал, топырақтың кескінінде құрамы балшық пен шаңды жерлерде отырғызылған көшеттер төмен көрсеткішті көрсетті және бұл зерттеу алаңының 75-100 % солып қалған ағаштарды құрады. Аталған зерттеу жұмыстары Жапон және Қазақстан топырақтанушылары бірігіп, далалық зерттеу жұмыстарын жүзеге асыру арқылы жұргізді. Осы жүргізілген зерттеу барысында қуаңшылық жерлерде көгалдандыру немесе орман өсіру жұмыстарын сәтті өткізу үшін, ағаштарды отырғызу алдында, жоспарлап бірінші кезекте экологиялық бағалауды жүргізген тиімді және қара сексеуіл бұталарын отырғызу үшін тек үстіңгі қабатында ғана құмды емес, толықтай 0-100 см топырақ тереңдігі тек құмды топырақтардан құралған жағдайда ғана, оң түрде нәтиже әкелетіні анықталды.

Арал теңізі сексеуіл сұр, құмды, сортаң топырақтар Haloxylon aphyllum (Minkw.) Iljin қуаңшылық жерлер

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Micklin, P. The Aral Sea crisis. In: Nihoul CJ, Zavialov P, Micklin P (Eds) Dying and dead seas—Climatic versus anthropic causes. Springer: Netherlands: 99–123. DOI: 10.1007/978-94- 007-0967-6_5
  2. 2. Димеева Л.А., Пермитина В.Н. Влияние физико-химических свойств засоленных почв на результаты фитомелиорации осушенного дна Аральского моря. Аридные экосистемы. – 2006. - том 12, - № 29, - С. 82-93
  3. 3. Туменбаева Н.Т., Таранов Б.Т. Видовое разнообразие чешуекрылых (insecta: lepidoptera) обитающих на саксауле (Chenopodiaceae: Haloxylon spp.) в зоне пустынь юго-востока Казахстана. // «Ізденістер, нәтижелер-Исследования, результаты» -2016. №190-194 С.
  4. 4. Салмуханбетова Ж.К., Иманалинова А.А., Димеева Л.А., Зверев Н.Е. Состояние саксауловых насаждений казахстанской части Приаралья. Центральноазиатский журнал исследований воды (2021) 7(1): 1-36, doi: 10.29258/CAJWR/2021-R1.v7-1/1-36.rus
  5. 5. Micklin P. (2007) The Aral Sea disaster. Annual Review of Earth and Planetary Science 35: 47– 72. https://doi.org/10.1146/annurev.earth.35.031306.140120
  6. 6. Meshkov V.V., Baizakov S.B., Yeger A.V., Orozumbekov A. (2009) Forest rehabilitation in Kazakhstan. IUFRO World Series 20(4): 83-130. IUFRO Headquarters, Vienna, Austria. https://www.iufro.org/download/file/7406/5123/Kazakhstan_pdf/
  7. 7. Richards, L.A. (1954) Diagnosis and improvement of saline and alkali soils. Agricultural hand book 60. U.S. Dept. of Agriculture, Washington D.C., 160 p. chrome-extension://ohfgljdgelakfkefopgklcohadegdpjf/https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/20360500/hb60_pdf/hb60complete.pdf
  8. 8. Allan Buras, Walter Wucherer, Stefan Zerbe, Zinoviy Noviskiy, Nashtay Muchitdinov, Batyrgeldy Shimshikov, Nikolai Zverev, Sebastian Schmidt, Martin Wilmking, Niels Thevs. Allometric variability of Haloxylonspecies in Central Asia// Forest Ecology and Managerment. –2012 –№ 274 – 19 p. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2012.02.023
  9. 9. FAO (2014) Global forest resources assessment 2015. FAO Forestry paper Rome, Italy. http://www.fao.org/3/a-az250e.pdf
  10. 10. World Bank (2011) Implementation Status and Results: Kazakhstan Forest Protection & Rehabilitation Project. http://www.worldbank.org/projects/P078301/forest-protectionreforestation-project?lang=en.
  11. 11. Soil properties that determine the mortality and growth of Haloxylon aphyllum in the Aral region, Kazakhstan. Kayo Matsui, Tetsuhiro Watanabe, Maira Kussainova, Shinya Funakawa. Arid land research and management. (2019) 33(1) 37-54, DOI:10.1080/15324982.2018.1496187

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 1 (97) (Mar. 2023), 63–71. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2023/08.
(1)АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 1 (97), 63-71. https://doi.org/10.37884/1-2023/08.
АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 1 (97), 63-71. https://doi.org/10.37884/1-2023/08
АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (97), p. 63–71, 2023. DOI: 10.37884/1-2023/08. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/167. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 1 (97) (March): 63-71. https://doi.org/10.37884/1-2023/08.
“АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (1 (97), pp. 63–71. doi:10.37884/1-2023/08.
[1]“АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 1 (97), pp. 63–71, Mar. 2023, doi: 10.37884/1-2023/08.
“АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (97), Mar. 2023, pp. 63-71, https://doi.org/10.37884/1-2023/08.
“АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 1 (97) (March 30, 2023): 63–71. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/167.
1.АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (97):63-71. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/167
1.АРАЛ ТЕҢІЗІНІҢ СУЫ ТАРТЫЛҒАН ТОПЫРАҚТАРДА ӨСІРІЛГЕН ҚАРА СЕКСЕУІЛ (HALOXYLON APHYLLUM (MINKW.)) БҰТАНЫҢ ӨСІП ӨНУІНЕ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(1 (97):63-71. doi:10.37884/1-2023/08