Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ

A. Каштасп 1 , Б.К. Копжасаров 2

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан; 2 «Жазкен Жиембаев атындағы қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты» ЖШС, Алматы, Қазақстан

doi.org/10.37884/2-2022/09 Бет. 73-85 Қабылданды 08.05.2022 Жарияланды 30.06.2022

Аңдатпа

Алманың қан қызыл  бітесі Eriosoma lanigerum (Homoptera: Aphidiae) дүние жүзіндегі алманың  маңызды зиянкесі. Белгілі бір кең спектрлі инсектицидтерді  қолданыстан алып тастағаннан бері E. lanigerum алма өсіретін аймақтардағы ең маңызды зиянкестердің біріне айналды. Қазіргі уақытта қан қызыл  бітесі популяциясын тиімді басқару химиялық күресу әдістері мен пайдалы жәндіктердің , әсіресе оның негізгі ерекше табиғи жауы, паразит Aphelinus mali (Hymenoptera: Aphelinidae) арқылы биологиялық басқару арасындағы жақсы синергияға негізделген. Білімге негізделген шешімдерді қолдау жүйесін әзірлеу үшін екі түрдің де егжей-тегжейлі мониторинг деректері далада (Алматы облысы) он жыл бойы (2010–2020) жиналды. Aphelinus mali ұшулары бақшада алманың гүлдену алдында басталып, ең аз дегенде екінші ұрпақтың ұшуы аяқталғанға дейін жалғасты . E. lanigerum өсірудің маңызды кезеңдерінің пайда болуы, мысалы, жүн түзіп басталуы немесе көктемгі әрекеті және жорғалағыштардың колониялардан гүл шоғырларына немесе өркендерге көшуі мұқият бақыланды. Барлық алынған ақпараттар  тарихи және әдеби деректермен салыстырылды және популяция динамикасының фенологиялық үлгісінде талданды. Біздің нəтижелеріміз əзірленген модель арқылы бірінші буындағы ересек A. mali (алғашқы паразиттік белсенділік үшін маңызды жəне маусымның жалғасында А. mali ұрпақтарын жалғастыру үшін негіз) пайда болуын нақты болжауға болатындығын болжады . Демек, бұл ақпаратты далалық сынақтың нәтижелері көрсеткендей, дәл осы сәтте зиянды әсерлері бар инсектицидтердің бүркуін тоқтату үшін пайдалануға болады. Сонымен қатар, E. lanigerum жорғалағыштарының гүл шоғырларына немесе  жаңа өскіндеріне қарай қоныс аударуының басталуы модель арқылы дәл болжанады. Қорытындылай келе, біздің нәтижелеріміз модельді E. lanigerum-ды оның негізгі табиғи жауының максималды биологиялық күресу арқылы тиімді бақылауға қол жеткізу үшін бақылау процедураларының қолайлы мерзімдері үшін шешімдерді қолдау жүйесі үшін  пайдалануға болатындығын көрсететті.

Қан қызыл бітесі- Eriosoma lanigerum; паразитоидты Apheninus mali; популяция динамикасы; шешімдерді қолдау; инсектицидтер; фенофаза; генерация; пиретроид

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Quarrell, S.R.; Corkrey, R.; Allen, G.R. Predictive thresholds for forecasting the compatibility of Forficula auricularia and Aphelinus mali as biological control agents against woolly apple aphid in apple orchards. Biocontrol 2017, 62, 243–256.
  2. 2. Lordan, J.; Alegre, S.; Gatius, F.; Sarasúa, M.J.; Alins, G. Woolly apple aphid Eriosoma lanigerum Hausmann ecology and its relationship with climatic variables and natural enemies in Mediterranean areas. Bull. Entomol. Res. 2015, 105, 60–69.
  3. 3. Goossens, D.; Bangels, E.; Belien, T.; Schoevaerts, C.; De Maeyer, L. Optimal profit of the parasitation by Aphelinus mali in an IPM complementary strategy for the control of Eriosoma lanigerum. Commun. Agric. Appl. Biol. Sci. 2011, 76, 457–465.
  4. 4. Cross, J.V.; Solomon, M.G.; Babandreier, D.; Blommers, L.; Easterbrook, M.A.; Jay, C.N.; Jenser, G.; Jolly, R.L.; Kuhlmann, U.; Lilley, R.; et al. Biocontrol of pests of apples and pears in northern and central Europe: 2. Parasitoids. Biocontrol Sci. Technol. 1999, 9, 277–314.
  5. 5. Beliën, T.; Bangels, E.; Peusens, G.; Goossens, D.; Berkvens, N.; Viaene, N. Towards improved control of woolly apple aphid (Eriosoma lanigerum) in integrated fruit production. Acta Hortic. 2011, 917, 15–22.
  6. 6. Beers, E.H.; Cockfield, S.D.; Fazio, G. Biology and management of woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum (Hausmann), in Washington state. IOBC-WPRS Bull. 2007, 30, 37–42.
  7. 7. Evenhuis, H.H. Een oecologisch onderzoek over de appelbloedluis, Eriosoma lanigerum (Hausm.), en haar parasiet Aphelinus mali (Hald.) in Nederland. Tijdschr. Over Plantenziekten 1958, 64, 1–103.
  8. 8. Stokwe, N.F.; Malan, A.P. Woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum (Hausmann), in South Africa: Biology and management practices, with focus on the potential use of entomopathogenic nematodes and fungi. Afr. Entomol. 2016, 24, 267–278.
  9. 9. Sandanayaka, W.R.; Bus, V.G. Evidence of sexual reproduction of woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum, in New Zealand. J. Insect Sci. 2005, 5, 27.
  10. 10. Gontijo, L.M.; Cockfield, S.D.; Beers, E.H. Natural enemies of woolly apple aphid (Hemiptera: Aphididae) in Washington State. Environ. Entomol. 2012, 41, 1364–1371.
  11. 11. Orpet, R.J.; Crowder, D.W.; Jones, V.P. Woolly Apple Aphid Generalist Predator Feeding Behavior Assessed through Video Observation in an Apple Orchard. J. Insect Behav. 2019, 32, 153–163.
  12. 12. Nicholas, A.H.; Spooner-Hart, R.N.; Vickers, R.A. Abundance and natural control of the woolly aphid Eriosoma lanigerum in an Australian apple orchardIPM program. BioControl 2005, 50, 271–291.
  13. 13. Penalver-Cruz, A.; Alvarez, D.; Lavandero, B. Do hedgerows influence the natural biological control of woolly apple aphids in orchards? J. Pest Sci. 2020, 93, 219–234.
  14. 14. Short, B.D.; Bergh, J.C. Feeding and Egg Distribution Studies of Heringia calcarata (Diptera: Syrphidae), a Specialized Predator of Woolly Apple Aphid (Homoptera: Eriosomatidae) in Virginia Apple Orchards. J. Econ. Entomol. 2004, 97, 813–819, 817.
  15. 15. Beers, E.H.; Cockfield, S.D.; Gontijo, L.M. Seasonal phenology of woolly apple aphid (Hemiptera: Aphididae) in Central Washington. Environ. Entomol. 2010, 39, 286–294.
  16. 16. Bergh, J.C.; Stallings, J.W. Field evaluations of the contribution of predators and the parasitoid, Aphelinus mali, to biological control of woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum, in Virginia, USA. Biocontrol 2016, 61, 155–165.
  17. 17. Asante, S.K.; Danthanarayana, W. Development of Aphelinus mali an endoparasitoid of woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum at different temperatures. Entomol. Exp. Appl. 1992, 65, 31–37.
  18. 18. Stowke N, Malan A. Laboratory bioassays to determine susceptibility of woolly apple aphid, Eriosoma lanigerum (Hausmann) (Hemiptera: Aphididae), to entomopathogenic nematodes. African Entomol. 2017; 25: 123–136
  19. 19. Mols, P.J.; Boers, J.M. Comparison of a Canadian and a Dutch strain of the parasitoid Aphelinus mali (Hald) (Hym., Aphelinidae) for control of woolly apple aphid Eriosoma lanigerum (Haussmann) (Hom., Aphididae) in the Netherlands: A simulation approach. J. Appl. Entomol. 2001, 125, 255–262.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler. 2 (94) (Jun. 2022), 73–85. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2022/09.
(1)АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler 2022, No. 2 (94), 73-85. https://doi.org/10.37884/2-2022/09.
АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. (2022). Izdenister Natigeler, 2 (94), 73-85. https://doi.org/10.37884/2-2022/09
АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (94), p. 73–85, 2022. DOI: 10.37884/2-2022/09. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/117. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 2 (94) (June): 73-85. https://doi.org/10.37884/2-2022/09.
“АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ” (2022) Izdenister natigeler, (2 (94), pp. 73–85. doi:10.37884/2-2022/09.
[1]“АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (94), pp. 73–85, Jun. 2022, doi: 10.37884/2-2022/09.
“АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (94), June 2022, pp. 73-85, https://doi.org/10.37884/2-2022/09.
“АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (94) (June 30, 2022): 73–85. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/117.
1.АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (94):73-85. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/117
1.АЛМАНЫҢ ҚАН ҚЫЗЫЛ БІТЕСІНЕ (ERIOSOMA LANIGERUM) ҚАРСЫ ПАРАЗИТ APHELINUS MALI АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚОРҒАУДА КЕШЕНДІ КҮРЕСУГЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ШЕШІМДЕРДІ ҚОЛДАУ ЖҮЙЕСІ. Izdenister natigeler. 2022;(2 (94):73-85. doi:10.37884/2-2022/09