Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

Джамбот Курданов 1 ORCID , Гулсим Айтхожаева 1 ORCID , Нургали Турманбетов 1

1 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ

doi.org/10.37884/4-2025/45 Бет. 439-449 Қабылданды 06.10.2025 Жарияланды 30.12.2025

Аңдатпа

Қазақстанның аграрлық секторының трансформациясы жағдайында азық-түлік қауіпсіздігін және ауыл шаруашылығының орнықты дамуын айқындайтын Жер ресурстарын ұтымды пайдалану ерекше маңызға ие. Әлеуметтік-экономикалық динамика демографиялық, өндірістік және институционалдық факторлардың әсерінен жерді пайдалану құрылымы мен тиімділігінің өзгеруін көрсетеді. Мақаланың мақсаты-Қазақстанның ауыл шаруашылығында олардың қолданылуына баса назар аудара отырып, әлеуметтік-экономикалық жер пайдалану динамикасын зерттеу әдістерін жүйелеу және талдау. Теориялық-әдіснамалық талдау, ғылыми тәсілдердің жіктелуі және отандық және шетелдік зерттеулерге шолу қолданылды. Сандық және сапалық әдістерді кешенді қолдану жерді пайдалану өзгерістерінің ерекшеліктерін және оның тұрақтылық факторларын анықтауға мүмкіндік беретіні көрсетілген. Қолданыстағы әдістемелерді аймақтық жағдайларға бейімдеу және әлеуметтік-экономикалық талдауды цифрлық құралдармен біріктіру қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.

әлеуметтік-экономикалық динамика жер пайдалану ауыл шаруашылығы зерттеу әдістері Қазақстан тұрақты даму ресурстарды оңтайландыру ГИС азық-түлік қауіпсіздігі.

Қаржыландыру немесе алғыс

Статья написана по результатам исследований по проекту: ИРН AP22683489 «Разработка критерия эффективности устойчивого землепользования» по грантовому финансированию фундаментальных и прикладных научных исследований молодых ученых – постдокторантов по проекту «Жас ғалым» на 2024–2026 годы Комитета науки Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Айтхожаева Г., Жилдикбаева А. Современное состояние использования земель сельскохозяйственного назначения в контексте устойчивого развития // journal.kaznaru.edu.kz. – 2022. – URL: https://journal.kaznaru.edu.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  2. 2. Жилдикбаева А. Н. Эффективность использования земель крестьянских хозяйств в Южном регионе Казахстана // journal.kaznaru.edu.kz. – 2021. – URL: https://journal.kaznaru.edu.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  3. 3. Токбергенова Г., Зулпыхаров Н. Рациональное использование сельскохозяйственных земель Западного региона в условиях изменения климата // bulletin-geography.kaznu.kz. – 2023. – URL: https://bulletin-geography.kaznu.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  4. 4. Усипбаев Г. Б., Омарбекова А. Д., Сагандыкова Д. Н., Бегазимов Д. Г. Анализ формирования земель сельскохозяйственного назначения в Казахстане // Ізденістер, нәтижелер. — 2024. — № 4 (104). — С. 358–368. — doi: 10.37884/4-2024/37. — URL:https://www.researchgate.net/publication/395469760_ANALIZ_FORMIROVANIA_ZEMEL_SELSKOHOZAJSTVENNOGO_NAZNACENIA_V_KAZAHSTANE (дата обращения: 06.10.2025).
  5. 5. Аскарова К., Пентаев Т. Проблемы повышения устойчивости использования орошаемых земель в сельском хозяйстве // journal.kaznaru.edu.kz. – 2021. – URL: https://journal.kaznaru.edu.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  6. 6. Abraliyev O., Baimbetova A., Kusmoldayeva Zh. Econometric Analysis of Wheat Production Dynamics in Kazakhstan // Наука НАН РК. – 2022. – URL: (указать при наличии).
  7. 7. Tleubayev M. et al. Econometric Analysis of the Sustainability and Development of an Alternative Strategy to Gross Value Added in Kazakhstan’s Agricultural Sector // MDPI. – 2023. – URL: https://www.mdpi.com (дата обращения: 30.09.2025).
  8. 8. Study on Land Use Dynamics: Appropriate Methods for Change Estimation in Social Science Research // SpringerLink. – 2023. – URL: https://link.springer.com (дата обращения: 30.09.2025).
  9. 9. Lu X., Yang J. A Review of Research Methods for Coupling Land Use Efficiency and Spatio-Temporal Heterogeneity // drpress.org. – 2023. – URL: https://drpress.org (дата обращения: 30.09.2025).
  10. 10. Shanin S.A. Theoretical Approaches and Regularities of the Theory of Spatial Development of Agricultural Land Use // research-journal.org. – 2022. – URL: https://research-journal.org (дата обращения: 30.09.2025).
  11. 11. Methods, Standards and Classifications — FAO Statistics // FAOHome. – 2021. – URL: https://www.fao.org/statistics/en/ (дата обращения: 30.09.2025).
  12. 12. The Future of Our Land: Facing the Challenge — FAO // FAOHome. – 2020. – URL: https://www.fao.org/3/i1688e/i1688e00.htm (дата обращения: 30.09.2025).
  13. 13. Комплексный план развития Алматинской агломерации до 2030 года. – Постановление Правительства РК от 30 декабря 2023 г. №1226. – URL: zakon.uchet.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  14. 14. В Алматинской области собран рекордный урожай кукурузы — 270 тыс. тонн // Gurk.kz, 14.02.2025. – URL: gurk.kz/news/v-almatinskoj-oblasti-sobran-rekordny-j-urozhaj (дата обращения: 30.09.2025).
  15. 15. Отчёт об итогах социально-экономического развития Алматинской области (включая Талгарский район). – Министерство национальной экономики РК, Комитет по статистике. – URL: gov.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  16. 16. Огни Алатау. Районные материалы о развитии сельского хозяйства в Талгарском районе (публикации 2022–2024 гг.). – URL: ognialatau.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  17. 17. Талгарский район стал одним из самых активных в развитии МСБ // DKNews, 2024. – URL: dknews.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  18. 18. Экологические проблемы Алматинской области: водные ресурсы и деградация земель. – Аналитический обзор Министерства экологии и природных ресурсов РК, 2023. – URL: gov.kz (дата обращения: 30.09.2025).
  19. 19. Verburg P. H., Veldkamp A., Bouma J. Land use change modelling: Current practice and research priorities // GeoJournal. — 2004. — Vol. 61. — P. 309–324. — doi: 10.1007/s10708-004-4946-y.
  20. 20. Hazell P., Norton R. Mathematical programming for economic analysis in agriculture. — New York: Macmillan Publishing Company, 1986. — 400 p.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]Курданов , Д. et al. 2025. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 439–449. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/45.
(1)Курданов , Д.; Айтхожаева, Г.; Турманбетов , Н. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 439-449. https://doi.org/10.37884/4-2025/45.
Курданов , Д., Айтхожаева, Г., & Турманбетов , Н. (2025). АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister Natigeler, 4 (108), 439-449. https://doi.org/10.37884/4-2025/45
КУРДАНОВ , Джамбот; АЙТХОЖАЕВА, Гулсим; ТУРМАНБЕТОВ , Нургали. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 439–449, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/45. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1131. Acesso em: 30 oct. 2026.
Курданов , Джамбот, Гулсим Айтхожаева, and Нургали Турманбетов. 2025. “АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 439-49. https://doi.org/10.37884/4-2025/45.
Курданов , Д., Айтхожаева, Г. and Турманбетов , Н. (2025) “АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ”, Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 439–449. doi:10.37884/4-2025/45.
[1]Д. Курданов, Г. Айтхожаева, and Н. Турманбетов, “АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 439–449, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/45.
Курданов , Джамбот, et al. “АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 439-4, https://doi.org/10.37884/4-2025/45.
Курданов , Джамбот, Гулсим Айтхожаева, and Нургали Турманбетов. “АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 439–449. Accessed October 30, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1131.
1.Курданов Д, Айтхожаева Г, Турманбетов Н. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Oct. 30];(4 (108):439-4. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1131
1.Курданов Д, Айтхожаева Г, Турманбетов Н. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖЕР ПАЙДАЛАНУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):439-449. doi:10.37884/4-2025/45