Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ

Ержан Жусупов 1 , Айжан Жилдикбаева 1 , Тимур Рафиков 1 , Ақерке Қанатбек 1

1 «Қазақ ұлттық аграрлық ұлттық зерттеу университеті» КЕАҚ

doi.org/10.37884/3-2025/50 Бет. 518-526 Қабылданды 16.07.2025 Жарияланды 30.09.2025

Аңдатпа

Бұл мақалада Алматы облысының өсімдік жабыны динамикасын зерттеу үшін геоақпараттық технологиялар мен Жерді қашықтықтан зондтау деректерін пайдалану қарастырылады. Зерттеудің негізгі бөлігі Sentinel-2 спутниктік суреттеріне негізделген NDVI индексін қолданып, 2015, 2020 және 2023 жылдардағы өсімдік жабынының жағдайы мен өзгерістерін бағалауға арналды. Әдістемелік схемаға деректерді алдын ала өңдеу, вегетациялық индексті есептеу, аумақтарды өнімділік деңгейлері бойынша жіктеу, сондай-ақ QGIS және ArcGIS орталарында нәтижелерді картографиялық бейнелеу кірді. Жүргізілген талдау жоғары NDVI көрсеткіштері бар жерлердің азайғанын және төмен мәнді аумақтардың артқанын көрсетті, бұл өңірдегі ауыл шаруашылығы жерлерінің деградациялық үрдістерін айқындайды. Алынған нәтижелер өсімдік жабыны динамикасының кеңістіктік ерекшеліктерін неғұрлым егжей-тегжейлі бағалауға, экологиялық қауіп аймақтарын анықтауға және қалпына келтіру әлеуеті бар аумақтарды белгілеуге мүмкіндік береді. Зерттеу NDVI және ГАТ-технологияларын жер ресурстарын тұрақты басқару саласында мониторинг жүргізу мен басқарушылық шешімдер қабылдау үшін пайдаланудың маңыздылығын растайды.

геоақпараттық технологиялар жер пайдалану Алматы облысы NDVI кеңістіктік талдау жер мониторингі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Иванов В.П. Устойчивое землепользование: вызовы XXI века. – Москва: ГеоПресс, 2020. ISBN 978-5-94038-177-2.
  2. 2. Petropoulos, G. P., & Srivastava, P. K. GIS and Remote Sensing Applications in Land Management. – Elsevier, 2020. https://doi.org/10.1016/C2018-0-00261-4
  3. 3. Кожахметов Е.К. Анализ деградации земель сельскохозяйственного назначения в юго-восточном Казахстане. – Алматы: КазНИИЗиР, 2021. ISBN 978-601-7202-58-4.
  4. 4. Агентство по стратегическому планированию и реформам РК. Официальная статистика. – 2023. https://stat.gov.kz
  5. 5. Mukhamediyeva, G., et al. Remote sensing and GIS in agricultural monitoring: Case studies from Central Asia. – In: Geospatial Applications for Sustainable Development. Springer, 2022. https://doi.org/10.1007/978-3-031-02488-9_6
  6. 6. European Space Agency. Sentinel-2 User Handbook. – ESA Publications, 2020. https://doi.org/10.5270/S2_USER_HANDBOOK
  7. 7. Longley, P., Goodchild, M. F., Maguire, D. J., & Rhind, D. W. Geographic Information Systems and Science. – 4th ed. Wiley, 2021. https://doi.org/10.1002/9781119549857
  8. 8. Жаксылыков А.Б. Современные методы кадастрового учета земельных ресурсов. – Алматы: Қазақ университетi, 2019. ISBN 978-601-04-4112-5.
  9. 9. FAO. Land resources planning for sustainable land management. – FAO Land and Water Discussion Paper 14. Rome: FAO, 2017. ISBN 978-92-5-109604-2. https://www.fao.org/3/i5937e/i5937e.pdf
  10. 10. Тлеужанов Ж.Т. Геоинформационные системы в управлении природными ресурсами. – Астана: Фолиант, 2020. ISBN 978-601-302-655-3.
  11. 11. Weng, Q. Remote sensing and GIS integration: Theories, methods, and applications. – New York: McGraw-Hill, 2010. ISBN 978-0071606547. https://doi.org/10.1036/0071606548
  12. 12. Ковальчук И.Н. Земельный мониторинг и кадастр: современный инструментарий. – Москва: КНОРУС, 2018. ISBN 978-5-406-06295-1.
  13. 13. Copernicus Land Monitoring Service. High resolution vegetation phenology and productivity. – 2021. https://land.copernicus.eu
  14. 14. Юсупов М.Т. Пространственное планирование и управление развитием территорий. – Ташкент: Университет, 2021. ISBN 978-9943-7150-45-1.
  15. 15. United Nations. The Sustainable Development Goals Report 2022. – New York: UN Publications, 2022. ISBN 978-92-1-101456-7. https://unstats.un.org/sdgs/report/2022
  16. 16. Zhang, C., & Kovacs, J. M. The application of small unmanned aerial systems for precision agriculture: A review. – Precision Agriculture, 2012, 13(6): 693–712. https://doi.org/10.1007/s11119-012-9274-5
  17. 17. Xie, Y., Sha, Z., & Yu, M. Remote sensing imagery in vegetation mapping: a review. – Journal of Plant Ecology, 2008, 1(1): 9–23. https://doi.org/10.1093/jpe/rtm005
  18. 18. Forkuor, G., et al. Mapping irrigated agriculture in West Africa using Sentinel-1 and Sentinel-2 data. – Remote Sensing, 2020, 12(3): 413. https://doi.org/10.3390/rs12030413
  19. 19. Liu, L., et al. Monitoring crop growth cycles with multi-source satellite data. – Remote Sensing of Environment, 2021, 256: 112322. https://doi.org/10.1016/j.rse.2021.112322
  20. 20. FAO & UNEP. The State of the World’s Land and Water Resources for Food and Agriculture: Systems at Breaking Point. – Rome: FAO, 2021. ISBN 978-92-5-135327-5. https://doi.org/10.4060/cb9910en

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 518–526. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/50.
(1)АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 518-526. https://doi.org/10.37884/3-2025/50.
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 518-526. https://doi.org/10.37884/3-2025/50
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 518–526, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/50. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1044. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 518-26. https://doi.org/10.37884/3-2025/50.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 518–526. doi:10.37884/3-2025/50.
[1]“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 518–526, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/50.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 518-26, https://doi.org/10.37884/3-2025/50.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 518–526. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1044.
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):518-26. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1044
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ ӨСІМДІК ЖАБЫНЫ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ: NDVI ЖӘНЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР НЕГІЗІНДЕ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):518-526. doi:10.37884/3-2025/50