Талаптар

Ғылыми жарияланымдар авторларына қойылатын талаптар

Авторлар (немесе авторлар ұжымы) ұсынылған ғылыми зерттеу нәтижелерінің ғылыми жаңалығы, дұрыстығы және нақтылығы үшін жауапты. Ғылыми мақаланы дайындау және жариялау кезінде олар келесі принциптерді басшылыққа алуға міндетті:

Нәтижелердің дұрыстығы: авторлар ғылыми зерттеулердің нәтижелерін нақты, жаңғыртылатын және тексерілетін түрде ұсынуға міндетті. Әдейі жалған, дұрыс емес немесе бұрмаланған деректер мен мәлімдемелерді ұсынуға жол берілмейді және ғылыми қызметтің этикалық нормаларына қайшы келеді.

Түпнұсқалық және дұрыс дәйексөз келтіру: авторлар ұсынылған жұмыстың түпнұсқалығын қамтамасыз етеді. Бөгде дереккөздерден алынған кез келген материалдар, идеялар немесе деректер міндетті түрде авторын және бастапқы дереккөзін көрсете отырып, белгіленген дәйексөз келтіру стандарттарына сәйкес рәсімделуі тиіс.

Плагиат, оның ішінде рәсімделмеген дәйексөздер, жөн-жосықсыз қайта баяндау немесе өзгенің зерттеу нәтижелерін иемдену этикалық нормаларды бұзу болып табылады және оған жол берілмейді.

Үлес қосқан тұлғаларды мойындау және сілтемелердің дұрыстығы: авторлар зерттеуге елеулі ықпал еткен барлық тұлғалар мен ғылыми жұмыстардың үлесін міндетті түрде мойындауы тиіс. Мақалада қабылданған дәйексөз келтіру стандарттарына сәйкес негізгі және өзекті дереккөздерге сілтемелер көрсетілуі қажет.

Қайталама жариялауға жол берілмеуі: қолжазба басқа басылымда бір мезгілде қаралуда болмауы және бұрын жарияланбаған болуы тиіс. Бір мақаланы бір уақытта бірнеше журналға ұсыну ғылыми қызметтің этикалық нормаларын бұзу болып табылады.

Дұрыс авторлық бірлесу: бірлескен авторлар тізімінде зерттеуді әзірлеуге, нәтижелерді алуға және мәтінді дайындауға елеулі үлес қосқан тұлғалар ғана көрсетілуі керек. Зерттеуге қатыспаған тұлғаларды бірлескен авторлар қатарына қосуға жол берілмейді.

Бірлескен авторлардың келісімі: редакцияға қолжазбаны жолдайтын жауапты автор мақаланың соңғы нұсқасымен және оны журналға ұсынумен барлық қосалқы авторлардың келісімін алуға жауапты.

Қателерді түзету: қарау кезеңінде немесе жарияланғаннан кейін елеулі қателер немесе дәлсіздіктер анықталған жағдайда, автор редакцияны дереу хабардар етуге және жарияланымды түзетуге, қажет болған жағдайда түзету жариялауға немесе мақаланы кері қайтарып алуға дейін жәрдемдесуге міндетті.

Қаржыландыру және мүдделер қақтығысы: қаржыландыру болған жағдайда автор зерттеуді қолдау көзін көрсетуге және қажет болған жағдайда оның жұмысты жүргізудегі және мақаланы дайындаудағы рөлін сипаттауға міндетті. Сондай-ақ авторлар ықтимал мүдделер қақтығыстары туралы мәлімдеуге тиіс.

Этикалық қағидаларды қолдану: редакция жоғарыда аталған талаптар мен ғылыми этика қағидаттарына сәйкес келмейтін кез келген қолжазбаны қабылдамау құқығын өзіне қалдырады.

 

Авторларға арналған жалпы ақпарат

Жарияланым тілдері: журнал қазақ, орыс немесе ағылшын тілдерінде дайындалған ғылыми мақалаларды жариялауға қабылдайды.

Қолжазбаларды ұсыну тек электрондық форматта журналдың ресми веб-сайты арқылы жүзеге асырылады: https://journal.kaznaru.edu.kz.

Редакцияға келіп түскен барлық мақалалар қосарлы соқыр рецензиялау рәсімінен өтеді. Рецензенттерді тағайындауды журналдың редакциялық алқасы жүзеге асырады.

Мақаланың жауапты авторы авторлар тізімінде жұлдызша белгісімен (*) белгіленеді.

Бір автор журналдың бір санында, оның ішінде бірлескен авторлықта да, бір мақаладан артық жариялай алмайды.

Бір ғылыми жарияланым авторларының саны төрт адамнан аспауы тиіс.

Өзіне өзі дәйексөз келтіру үлесі (авторлардың өз ғылыми жұмыстарына сілтемелері) әдебиеттер тізіміндегі дереккөздердің жалпы санының 20%-нан аспауы тиіс.

Мақаланың мазмұнына, ұсынылған деректердің дұрыстығына және айтылған ғылыми ережелерге автор(лар) жауапты болып табылады. Журналдың редакциялық органдарының өз ұстанымдарының болуы және ол ұстанымдар авторлардың пікірінен өзгеше болуы мүмкін. Бұл ғылыми жарияланымдардың жоғары сапасын қамтамасыз ету және авторлардың зияткерлік меншік құқықтарын сақтау үшін маңызды.

Мақалаларды жариялау материалдардың шығарылымға дайындалуына қарай кезектілік тәртібімен жүзеге асырылады. Редакция шығарылымдардың айдарлануы мен тақырыптық бағыттылығын ескере отырып, жарияланымдар кезегін қалыптастыру, сондай-ақ ғылыми тұрғыдан маңызды мақалаларды кезектен тыс қабылдау құқығын өзіне қалдырады.

Редакциялық алқа редакциялық-баспалық үдерістің кез келген кезеңінде қолжазбаны қабылдау немесе кері қайтару құқығын өзіне қалдырады.

Ғылыми плагиаттың алдын алу мақсатында барлық келіп түскен қолжазбалар заңсыз көшірмелердің болуына міндетті түрде тексеріледі, сондай-ақ жасанды интеллект жүйелерін пайдалануына талдау жүргізіледі.

 

Көлемі мен тілдеріне қойылатын талаптар

Мақаланың негізгі мәтінінің («Кіріспеден» «Қорытындыға» дейін) ұсынылатын көлемі – 4000-8000 сөз.

Аңдатпа және түйін сөздер үш тілде (қазақ/орыс/ағылшын) ұсынылуы тиіс.

Орыс немесе қазақ тілдеріндегі мақалаларда кестелер мен суреттердің нөмірлері мен атаулары мақала тілінде рәсімделіп, міндетті түрде ағылшын тіліндегі аудармасы шаршы жақшада беріледі. Ағылшын тіліндегі мақалаларда кестелер мен суреттердің нөмірлері мен атаулары тек ағылшын тілінде көрсетіледі.

Техникалық рәсімдеу (Word/RTF)

Файл форматы: Microsoft Word/RTF.

Қаріп: Times New Roman.

Жоларалық интервал: бірлік.

Өрістер: барлық жағынан 2 см.

Жаңа жол шегінісі: 1 см.

Теңестіру: ені бойынша.

Қаріп өлшемдері:

• Авторлар, жұмыс орны, мақала атауы, реферат, түйін сөздер, мақаланың негізгі мәтіні - 12 pt
• Авторлар туралы толық ақпарат - 12 pt
• Кестелер, суреттер және оларға қолтаңбалар-9 pt
• Әдебиеттер тізімі - 9 pt

Қосымша: мақаланы жібермес бұрын тыныс белгілерінен кейінгі бос орындардың дұрыстығын тексеруіңізді сұраймыз (әсіресе, әдебиеттер тізімінде).

Бірінші бетті рәсімдеу

• ҒТАМР (оң жақта): https://grnti.ru/

Авторлар туралы мәліметтер: аты-жөнінің инициалдары және тегі; ғылыми дәрежесі/атағы; лауазымы; ұйымы; қала; ел; ORCID; e-mail.

Жауапты автор * белгісімен көрсетіледі (жанында e-mail және ұялы телефон нөмірі беріледі).

Мақаланың атауы:

• үш тілде (EN / KZ / RU),
• қалың қаріппен, БАС ӘРІПТЕРМЕН, ортасына орналастырылып
• 11 сөзден артық емес.

Мақала құрылымы

• Атауы - 11 сөзден аспауы тиіс
• Аңдатпа (EN / KZ / RU 200-250 сөз)
• Түйін сөздер (EN / KZ/RU – 5–7 сөз және сөз тіркестері)
• Мүдделер қақтығысы
• Алғыс / қаржыландыру (3 тілде)
• Кіріспе
• Материалдар және негізгі әдістер
• Нәтижелер
• Талқылау
• Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер/ References

Аңдатпа: EN/KZ/RU тілдерінде 200–250 сөз. Құрылымы мен мазмұны үш тілде де бірдей болуы тиіс.

Ұсынылатын аңдатпа құрылымы:

• мәселе және өзектілігі;
• әдістер;
• негізгі нәтижелер/қорытындылар;
• нәтижелердің іс жүзінде қолданылуы.

Түйін сөздер: үш тілде 5–7 сөз/сөз тіркесі.

Кестелер мен суреттер

Аңдатпа: 200–250 сөз EN/KZ/KZ. Құрылымы мен мәні барлық үш тілде бірдей      болуы керек.

Ұсынылған Аннотация құрылымы:

• мәселе және өзектілік;
• әдістері;
• негізгі нәтижелер/нәтижелер;
• нәтижелерді практикалық қолдану.

Түйін сөздер: үш тілде 5-7 сөз / сөз тіркестері.

Кестелер мен суреттер

• Суреттер/кестелер мәтінге орналастырылады және нөмірленеді: «Сурет-1. … [Fig.1. ....]», «Кесте-1. …».
• Иллюстрациялық материалдардың (кестелер/суреттер/графиктер және т.б.) жалпы көлемі мақаланың 20 %-ынан аспауы тиіс (жекелеген жағдайларда – 30 %-ға дейін).
• Қолтаңбалар мен элементтер оқуға ыңғайлы болуы, сапасы басып шығаруға/жариялауға жеткілікті болуы қажет.

Кестелер Microsoft Word кесте форматында жасалуы тиіс. Кестелер нөмірленіп, мәтінде көрсетілуі қажет. Кесте атауы кестенің үстіне сол жақ шетіне, жаңа жолдық шегініссіз, атауға дейін және кейін бір жоларалық бос орын қалдырыла отырып орналастырылады. Кесте мәтіні 9 кегльмен рәсімделеді. Дереккөз көрсетілген ескертпе кестенің соңғы тұтас жолында берілуі тиіс.

 

Кесте-1. Күздік бидайдың селекциялық материалы

№ п/п	Каталог№/сызықтар	№ п/п	Каталог№/сызықтар	№ п/п	Каталог№/сызықтар
1	20521-1	19	22315-1	37	20388-7
2	18411-1	20	19051-4	38	19980-6
3	18410-1	21	21144-4-1	39	20389
4	21266-3	22	22180-1	40	20841-2
5	20197-17	23	21692-2-1	41	20948-8

 

Суреттер. Барлық суреттер араб цифрларымен нөмірленуі керек (1, 2, ...). Суреттерге фотосуреттер, диаграммалар, графиктер және сызбалар кіреді. Суреттердегі барлық жазулар мен белгілер қолтаңбада немесе суреттің құрамдас бөлігі болып табылатын аңызда нақты түсіндірілуі керек. Суреттерді Word құжатында топтастырылған түрде ұсыну ұсынылады. Суреттер бояусыз, қара контурмен орындалуы тиіс; ішкі мәтін 9 пункттік қаріппен рәсімделуі қажет. Суреттер мәтінде алғаш рет аталған жеріне мүмкіндігінше жақын орналастырылуы тиіс. Ескертпелер сурет атауынан кейін беріледі.

Сурет - 2. Тетраплоидты бидайдың гибридті және ата-аналық формаларының глютенин электрофорезінің SDS электрофореграммасы. 1–3 - ♀-Grecale (Triticum durum Desf.); 4–6 - 200/24 - Grecale (Triticum durum Desf.) × Triticum turanicum; 7-9-en - Triticum turanicum; St-Chinese Spring (Triticum aestivum L.) белгілері: көрсеткілер - екі ата-аналық формаға жататын ЖМСГ; жұлдызша - анықталмаған ЖМСГ; Үшбұрыш-ата-аналардың біріне тиесілі ЖМСГ

[Fig. 1.  .........................................................................................................................................................................]

 

Ескерту: дереккөз негізінде жасалған (…..).

 

Теңдеулер

Теңдеулер мен формулалар Mathtype бағдарламасында теріліп, беттің оң жағында дөңгелек жақша ішінде араб цифрларымен (1), (2), … рет-ретімен нөмірленуі тиіс.

            (1)

 

Мәтіндегі әдебиеттер мен сілтемелерді безендіру

Әдебиеттер тізімі: 15–20 дереккөз, оның ішінде кемінде 30 % - шетелдік дереккөздер және/немесе халықаралық дерекқорлардан алынған болуы тиіс. Әдебиеттер тізімі APA форматында рәсімделеді. Соңғы 7–10 жылдағы кемінде 10 дереккөзді (Scopus/Web of Science базаларын қоса алғанда) пайдалану ұсынылады. Журнал мақалаларына міндетті түрде DOI көрсетілуі тиіс.

Өзіне-өзі дәйексөз келтіру шектеуі: әдебиеттер тізімінің 20 %-ынан аспауы тиіс.

Мәтіндегі сілтемелер

Сілтемелер автор-жыл форматында рәсімделеді:

• [Юсов, 2021: 15–17]
• [Юсов, 2021: 15–17; Алгулиев, 2025b: 205–205]

Егер бір жылы бір автордың бірнеше жұмысы болса:

• [Алгулиев, 2025a], [Алгулиев, 2025b]

Егер мақала орыс немесе қазақ тілінде жазылса, әдебиеттер тізімі әр дереккөздің ағылшын тіліндегі нұсқасын міндетті түрде қоса отырып, сол тілде қалыптастырылады. Егер мақала ағылшын тілінде болса, әдебиеттер тізімі тек ағылшын тілінде көрсетіледі, ал барлық ағылшын тіліндегі дереккөздер түпнұсқа нұсқасында сақталады.

Егер дереккөздің түпнұсқасы қазақ немесе орыс тілінде болса, рәсімдеу келесі үлгіде жүргізіледі: автор(лар) → (жыл) → транслитерацияланған атауы [ағылшын тіліндегі аудармасы шаршы жақшада] → дереккөз/шығыс мәліметтері (ағылшын тіліндегі белгілеулер) → [in Russ.]/[in Kaz.]

Мысал: Yusov V.S., M.G. Evdokimov. (2025). Iskhodnyj material v selekcii tverdoj yarovoj pshenicy dlya uslovij Zapadnoj Sibiri [Text] ― Om. agrar. nauch. centr. – Omsk: FGBNU «Omskij ANC», 2025. ― 198 р. [in Russ.]

Мақаланы қабылдау алгоритмі

• Техникалық тексеру — 1 айға дейін (редакцияның алғашқы жауабы).
• Плагиат пен жасанды интеллектті қолдануды com жүйесі арқылы тексеру:
• түпнұсқалық ≥ 80%
• Similarity 1 ≤ 20 %
• Similarity 2 ≤5 %
• ЖИ ≤50 %
• Шекті көрсеткіштерден асқан жағдайда редакция COPE қағидаларына сәйкес әрекет етеді. Шамалы ауытқулар болған жағдайда авторға түзетулер енгізіп, қайта тексеруден өту мүмкіндігі беріледі.

Тексерілген қолжазба қосарлы соқыр рецензиялауға жіберіледі (2 апта – 1 ай).

Рецензиялау қорытындысы бойынша шешім қабылданады: қабылдау / қайта өңдеу / бас тарту.

Қайта өңделген мақала 5 жұмыс күні ішінде редакцияға қайтарылуы тиіс. Кері байланыс болмаған жағдайда материал қабылданбайды және әрі қарай қараудан алынады.

ЖИ пайдалану саясаты

Қолжазбаларды дайындау кезінде ЖИ құралдарын қолдануға тек көмекші құрал ретінде (тілдік редакциялау, әдебиеттерді іздеу, статистикалық есептеулер, визуализация) және автордың толық бақылауымен ғана рұқсат етіледі. Жасанды интеллектті қолдану фактісі қолжазбада (мысалы, «Әдістер» бөлімінде) құралдың атауын, нұсқасын және қолдану аясын көрсете отырып көрсетілуі керек. Егер жасанды интеллект көрсеткіші 50% - дан асса, мақала жариялауға қабылданбайды. ЖИ автор ретінде көрсетіле алмайды. Мәтіннің дәлдігі, өзіндік ерекшелігі мен тұтастығы үшін авторлар жауап береді.

ЖИ-ді қолдануды жасыру немесе плагиатқа қатысты бұзушылықтар анықталған жағдайда қолжазбаны кері қайтарумен қатар 1 жыл мерзімге материалдарды ұсынуға тыйым салу түріндегі уақытша санкциялар қолданылуы мүмкін.

Мақалаларды шығару және беру мерзімдері

• Журнал жылына 6 рет шығады (2 айда 1 рет).
• Нөмірлер сайтта ақпан, сәуір, маусым, тамыз, қазан, желтоқсан айларының соңына қарай орналастырылады.
• Қолжазбаны қараудың ең ұзақ мерзімі – 1–3 ай.

Көрсетілген талаптарға сәйкес келмейтін мақалалар жариялауға қабылданбайды.