СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СОРТОВ ЯРОВОЙ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ ПО КАЧЕСТВУ ЗЕРНА

Светлана Дашкевич; Марал Утебаев; Елжас Каиржанов; Оксана Крадецкая; Ирина Чилимова

doi:10.37884/3-2024/25

Аңдатпа

Мақалада қазақстандық және шетелдік селекциядағы жаздық жұмсақ бидай сорттары дәнінің технологиялық қасиеттерін салыстырмалы бағалау нәтижелері берілген. Орташа алғанда 1000 дәннің салмағы, дәннің табиғаты мен шынылығы бойынша қазақстандық сорттар (тиісінше 33,3г, 799г/л, 60%) шетелдіктерден (32,1г, 790г/л және 58%) асып түсті. Боевчанка мен Асыл сапа дәннің құрамындағы белок пен клейковинаның жоғары құрамымен жақсы сапасымен (16,99%, 36,1% және 76 ИДК бірлігі; 17,15% 36,0% және 68 ИДК бірлігі) ерекшеленді, олар сонымен қатар суды максималды сіңірумен 79,8 мл және ерекшеленді. 99 э.в. және 77,0 мл және 94 э.в. Қамыр деформациясының меншікті жұмысының максималды деңгейі (Вт) Астанада (431 е.а.) және Асыл Сапада (430 е.а.) белгіленді. Шетелдік оригинаторлардың сорттарында нан көлемі жоғары – қазақстандықтармен салыстырғанда 100 г ұннан 709 мл – 683 мл. Барлық зерттелген сорттар нан пісіру мақсатында қатты дәнді және орташа қатты дәнді болып жіктеледі. Қазақстандық селекцияның қатты дәнді сорттарға жатқызылған сорттары: Астана, Ақмола 2, Шортандинская 95 жақсартылған, Асыл сапа, Шортандинская 2014, Шортандинская 2012, Айна, шетелдік-Ликамеро, Анабель, Гранни, Алисия. Дәннің физикалық, физика-химиялық қасиеттері және қамырдың реологиялық қасиеттері бойынша қазақстандық сорттар желісінің шетелдік сорттармен салыстырғанда артықшылығы анықталды.

бидай, сорт, дәннің физикалық және физика-химиялық қасиеттері, қамырдың реологиялық қасиеттері, пісіру сипаттамалары.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Bornhofen, E., Woyann, L. G., Bozi, A. H., Stoco, M. G., Marchioro, V. S., & Benin, G. (2018). Associations between agronomic and bread-making quality traits in wheat: location and crop-year effects. Científica, 46(1), 38-41.
2. Rubets, V. S., Pylnev, V. V., Voronchihina, I. N., Kotenko, Y. N., & Taranova, D. D. (2021, November). Screening economically important features of spring common wheat varieties of CIMMYT breeding in the central Russia. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 845, No. 1, p. 012065). IOP Publishing.
3. Утебаев, М. У., Дашкевич, С. М., Крадецкая, О. О., Чилимова, И. В., & Боме, Н. А. (2024). Оценка генетического разнообразия глиадинкодирующих локусов у образцов яровой пшеницы (Triticum aestivum L.), созданных в различных селекционных центрах Казахстана и России. Вавиловский журнал генетики и селекции, 28(3), 263-275.
4. Кандауров В. И. и др. Некоторые вопросы селекции яровой пшеницы на продуктивность и иммунитет на севере Казахстана // Науч.-техн. бюл. Шортанды, 1974. С. 15-22.
5. Кипшакбаева* Г., Амантаев Б. ., Тлеулина З. ., Кипшакбаева А., Турбекова А. . (2021). Пластичность сортов яровой мягкой пшеницы в условиях северного казахстана. Izdenister Natigeler, (4 (92), 59–70. https://doi.org/10.37884/4-2021/07
6. Нурпеисов И., Баймагамбетова К., Булатова К., Сарбаев, А., Ержебаева, Р. (2024). Создание нового конкурентоспособного и адаптированного к условиям юга и юго-востока республики казахстан сорта яровой мягкой пшеницы. Izdenister Natigeler, (2-1 (special), 331–341. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/569
7. Ivanisov, M., Marchenko, D., Romanyukina, I., Chukhnenko, Y., & Kirin, A. (2023, January). The Quality of Grain and Flour of Winter Soft Wheat in the Inter-Station Test. In International Scientific Conference Fundamental and Applied Scientific Research in the Development of Agriculture in the Far East (pp. 1235-1241). Cham: Springer Nature Switzerland.
8. Zhang, D., Yuan, Y., Su, Y., & Li, S. (2016). Analysis of dough rheological property and gluten quality characteristics in wild emmer wheat (Triticum dicoccoides (Körn. ex Asch. et Graebn.) Schweinf.). Genetic Resources and Crop Evolution, 63, 675-683.
9. Анисимова Л. В., Ахмед С. О. И. Реологические свойства теста из смеси пшеничной и цельносмолотой овсяной муки //Ползуновский вестник. – 2017. – №. 3.
10. Анисимова, Л. В., Серебреникова, Е. С., Бондаренко, В. Е., & Басов, В. Ю. (2018). Реологические свойства теста из смеси пшеничной и люпиновой муки. Ползуновский вестник, (4), 40-44.
11. Нецветаев, В. П., Третьяков, М. Ю., Козелец, Я. О., & Ащеулова, А. П. (2018). Реологические свойства зерна в потомстве озимой мягкой пшеницы от гибридизации с амилопектиновым сортом. Региональные геосистемы, 42(1), 30-37.
12. Rakszegi, M., Balázs, G., Békés, F., Harasztos, A., Kovács, A., Láng, L., ... & Tömösközi, S. (2014). Modelling water absorption of wheat flour by taking into consideration of the soluble protein and arabinoxylan components. Cereal Research Communications, 42(4), 629-639.
13. Мелешкина Е.П. Совершенствование классификации заготовляемого зерна сильной пшеницы на основе изучения ее хлебопекарных свойств: автореф. дис. … канд. техн. наук.- М., 1990.-24с.
14. Haraszi, R., Juhász, A., Sissons, M., Rakszegi, M., Tamás, L., & Anderssen, R. S. (2013). Rheological hardness index for assessing hardness of hexaploids and durums. Cereal Chemistry, 90(5), 430-438.
15. Dashkevich, S. M., Utebayev, M. U., Kradetskaya, O. O., Chilimova, I. V., Zhylkybaev, R. S., & Babkenov, A. T. (2022). The Geneti c Potential of Spring Durum Wheat Grain Quality in the Nort h of Kazakhstan. OnLine J. Biol. Sci, 22(3), 347-355.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 222–230. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/25.

(1)АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 222-230. https://doi.org/10.37884/3-2024/25.

АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 222-230. https://doi.org/10.37884/3-2024/25

АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 222–230, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/25. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/660. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 222-30. https://doi.org/10.37884/3-2024/25.

“АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 222–230. doi:10.37884/3-2024/25.

[1]“АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 222–230, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/25.

“АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 222-30, https://doi.org/10.37884/3-2024/25.

“АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 222–230. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/660.

1.АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):222-30. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/660

1.АСТЫҚ САПАСЫ БОЙЫНША ЖАЗДЫҚ ЖҰМСАҚ БИДАЙ СОРТТАРЫНА САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2024;(3(103):222-230. doi:10.37884/3-2024/25

[1] 1. Bornhofen, E., Woyann, L. G., Bozi, A. H., Stoco, M. G., Marchioro, V. S., & Benin, G. (2018). Associations between agronomic and bread-making quality traits in wheat: location and crop-year effects. Científica, 46(1), 38-41.

[2] 2. Rubets, V. S., Pylnev, V. V., Voronchihina, I. N., Kotenko, Y. N., & Taranova, D. D. (2021, November). Screening economically important features of spring common wheat varieties of CIMMYT breeding in the central Russia. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 845, No. 1, p. 012065). IOP Publishing.

[3] 3. Утебаев, М. У., Дашкевич, С. М., Крадецкая, О. О., Чилимова, И. В., & Боме, Н. А. (2024). Оценка генетического разнообразия глиадинкодирующих локусов у образцов яровой пшеницы (Triticum aestivum L.), созданных в различных селекционных центрах Казахстана и России. Вавиловский журнал генетики и селекции, 28(3), 263-275.

[4] 4. Кандауров В. И. и др. Некоторые вопросы селекции яровой пшеницы на продуктивность и иммунитет на севере Казахстана // Науч.-техн. бюл. Шортанды, 1974. С. 15-22.

[5] 5. Кипшакбаева* Г., Амантаев Б. ., Тлеулина З. ., Кипшакбаева А., Турбекова А. . (2021). Пластичность сортов яровой мягкой пшеницы в условиях северного казахстана. Izdenister Natigeler, (4 (92), 59–70. https://doi.org/10.37884/4-2021/07

[6] 6. Нурпеисов И., Баймагамбетова К., Булатова К., Сарбаев, А., Ержебаева, Р. (2024). Создание нового конкурентоспособного и адаптированного к условиям юга и юго-востока республики казахстан сорта яровой мягкой пшеницы. Izdenister Natigeler, (2-1 (special), 331–341. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/569

[7] 7. Ivanisov, M., Marchenko, D., Romanyukina, I., Chukhnenko, Y., & Kirin, A. (2023, January). The Quality of Grain and Flour of Winter Soft Wheat in the Inter-Station Test. In International Scientific Conference Fundamental and Applied Scientific Research in the Development of Agriculture in the Far East (pp. 1235-1241). Cham: Springer Nature Switzerland.

[8] 8. Zhang, D., Yuan, Y., Su, Y., & Li, S. (2016). Analysis of dough rheological property and gluten quality characteristics in wild emmer wheat (Triticum dicoccoides (Körn. ex Asch. et Graebn.) Schweinf.). Genetic Resources and Crop Evolution, 63, 675-683.

[9] 9. Анисимова Л. В., Ахмед С. О. И. Реологические свойства теста из смеси пшеничной и цельносмолотой овсяной муки //Ползуновский вестник. – 2017. – №. 3.

[10] 10. Анисимова, Л. В., Серебреникова, Е. С., Бондаренко, В. Е., & Басов, В. Ю. (2018). Реологические свойства теста из смеси пшеничной и люпиновой муки. Ползуновский вестник, (4), 40-44.

[11] 11. Нецветаев, В. П., Третьяков, М. Ю., Козелец, Я. О., & Ащеулова, А. П. (2018). Реологические свойства зерна в потомстве озимой мягкой пшеницы от гибридизации с амилопектиновым сортом. Региональные геосистемы, 42(1), 30-37.

[12] 12. Rakszegi, M., Balázs, G., Békés, F., Harasztos, A., Kovács, A., Láng, L., ... & Tömösközi, S. (2014). Modelling water absorption of wheat flour by taking into consideration of the soluble protein and arabinoxylan components. Cereal Research Communications, 42(4), 629-639.

[13] 13. Мелешкина Е.П. Совершенствование классификации заготовляемого зерна сильной пшеницы на основе изучения ее хлебопекарных свойств: автореф. дис. … канд. техн. наук.- М., 1990.-24с.

[14] 14. Haraszi, R., Juhász, A., Sissons, M., Rakszegi, M., Tamás, L., & Anderssen, R. S. (2013). Rheological hardness index for assessing hardness of hexaploids and durums. Cereal Chemistry, 90(5), 430-438.

[15] 15. Dashkevich, S. M., Utebayev, M. U., Kradetskaya, O. O., Chilimova, I. V., Zhylkybaev, R. S., & Babkenov, A. T. (2022). The Geneti c Potential of Spring Durum Wheat Grain Quality in the Nort h of Kazakhstan. OnLine J. Biol. Sci, 22(3), 347-355.