IDENTIFICATION OF THE MAIN DISEASES OF WALNUT IN THE SOUTHERN FRUIT-GROWING ZONE OF KAZAKHSTAN

Gulshariya Kairova; Elmira Ismagulova; Sergey Oleichenko; Basim  Hüseyin; Alnura Tursunova; Saule Korabayeva

doi:10.37884/1-2024/10

Аңдатпа

Қазақстан Республикасында жаңғақ дақылдарын өнеркәсіптік өсіруге қолайлы топырақ-климат жағдайлары, әсіресе оңтүстік өңірдің қолайлылығы ықпал етеді, бұл болашақта осы бағалы өсімдіктің жоғары өнімін алуға мүмкіндік береді. Жаңғақ дақылдарының өнімділігіне айтарлықтай зиян келтіретін аурулардан қорғау олардың өнімділігін арттыруға бағытталған негізгі шаралардың бірі болып табылады. Жаңғақ дақылдарын өсірудегі ең маңызды мәселе - оны бактериялық және саңырауқұлақ қоздырғыштарынан босату. Қазақстанда жаңғақ дақылдарының аурулары мен зиянкестерінің түрлік әртүрлілігін зерттеу бойынша мақсатты зерттеулер жүргізілген жоқ. Жүргізілген зерттеулердің жаңалығы - Қазақстанда алғаш рет микробиологиялық және молекулалық-генетикалық әдістер негізінде жеміс өсірудің оңтүстік аймағы жағдайында грек жаңғағының саңырауқұлақ және бактериялық аурулары анықталды.

Зерттеу нәтижелері оқшауланған ауру қоздырғыштардың көпшілігі саңырауқұлақтар, сондай-ақ жаңғақ ауруын тудыратын бактериялардың бірнеше түрі екенін көрсетті. Саңырауқұлақтардың 4 тұқымдары: Alternaria, Fusarium - саңырауқұлақ ауруларының қоздырғыштары; Aspergillus, Penicillium - қайталама популяция ретінде; сонымен қатар бактериялардың 2 тұқымдары: Pantoea, Pseudomonas, бактериялық аурулардың қоздырғыштары ретінде анықталды. Геномдық ДНҚ негізіндегі ПЦР арқылы саңырауқұлақтар мен бактериялық аурулардың қоздырғыштарын молекулалық сәйкестендіру зерттелген грек жаңғағының үлгілерінде фитопатогенді саңырауқұлақтар ретінде: Alternaria alternata, Fusarium solani, сонымен қатар фитопатогенді бактериялар: Pantoea agglomerans, Pseudomonas syringae, Pseudomonas oryzahabitans қоздырғыштары анықталғанын көрсетті. Жүргізілген зерттеу нәтижелері грек жаңғағының өнімділігін арттыру мақсатында оларды зиянды аурулардан қорғау жүйесін құруға мүмкіндік береді.

грек жаңғағы, бактериялық аурулар, саңырауқұлақ аурулары, патогенділігін талдау, молекулалық сәйкестендіру, геномдық ДНК, ПЦР талдау

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Marketing research, market of nut crops for 2013-2017. OGAU "Innovation and consulting centre of agroindustrial complex". Belgorod. 2018. (in Russian).
2. Hasanov, Z.M.; Ibragimov, Z.A.; Sadygov, G.N.; Sardarova, D.I.; Alizadeh, R.A. Wild relatives of nut fruit crops in the Lesser Caucasus within Azerbaijan. Contemporary horticulture. 2016, 1,17,36-51. (in Russian).
3. Kairova, G.N. Prospects of walnut production in Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms and varieties". 2018, 6-9. (in Russian).
4. Development of walnut growing in friendly countries. Available online: http://orehovod.com/. (in Russian)
5. Oleichenko, S.N. Bookmark walnut plantations in the South of Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms varieties". 2018, 10-13. (in Russian).
6. Konstantinova, M. Dangerous diseases of walnut. Propozitsiya. 2017, 5, 126-129. (in Ukrainian).
7. Hassan, M.; Ahmad, K. Anthracnose disease of walnut - a review. International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology. 2017, 2, 5, 238-248. DOI: 10.22161/ijeab/2.5.6
8. Cheng, A.; Liu, C.Y.; Tsai, H.Y.; Hsu, M.S.; Yang, C.J.; Huang, Y.T. et al. Bacteremia caused by Pantoea agglomerans at a medical center in Taiwan 2000 – 2010. J. Microbiology Immunol. Infection. 2013, 46, 187–194. DOI: 10.1016/j.jmii.2012.05.005.
9. Dutkiewicz, J.; Mackiewicz, B.; Lemieszek, M.K.; Golec, M.; Milanowski, J. Pantoea agglomerans: a mysterious bacterium of evil and good. Part IV. Beneficial effects. Ann. Agric. Environ. Med. 2016, 23, 206–222. DOI: 10.5604/12321966.1203879.
10. Yang, K.Q.; Qu, W.W.; Liu , X.; Liu , H.X.; Hou, L.Q. First report of Pantoea agglomerans causing brown apical necrosis of walnut in China. Plant Dis. 2011, 95(6):773. DOI: 10.1094/PDIS-01-11-0060.
11. Belisario, A.; Maccaroni, M.; Corazza, L.; Balmas, V.; Valier, A. Occurrence and etiology of brown apical necrosis on Persian (English) walnut fruit. Plant Disease. 2002, 86: 599-602.
12. Arquero, O.; Lovera, M.; Rodriguez, R.; Salguero, A.; Trapero, A. Characterization and development of necrotic lesions of walnut tree fruits in southern Spain. Acta Horticulturae. 2005, 705: 457-461.
13. Moragrega, C.; Aleta, N.; Rovira, M.; Matias, J. Disease progress and microorganisms associated to brown apical necrosis of walnut. Files of the COST 873 WG1-4 Meeting: active research to combat bacterial diseases of stone fruits and nuts. Athens. 2008.
14. Huai, T.; Zhao, J.; Zhang, X.; He, H.; Zhu, X.; Ma, H.; Zhang, L.; Zhao, P.; Liu, X.; Si, D. First report of Pseudomonas oryzihabitans causing walnut leaf spot disease in China. Plant Dis. 2023. https://doi.org/10.1094/PDIS-08-23-1634-PDN.
15. Keshtkar, A.R.; Khodakaramian, G.; Rouhrazi, K. Isolation and characterization of Pseudomonas syringae pv. syringae which induce leaf spot on walnut. Eur J Plant Pathol. 2016, 146, 837–846. DOI:10.1007/s10658-016-0962-2.
16. Programme and methodology of varietal studies of fruit, berry and nut crops. Under the general editorship of E. N. Sedov and T. P. Ogoltsova. Orel: VNIISPK Publishing House. 1999, 102-111. (in Russian).
17. Chumakov, A.E.; Minkevich, I.I.; Vlasov, Y.I.; Gavrilova, E.A. Basic methods of phytopathological research. Moscow: Kolos. 1974, 190. (in Russian).
18. Chumaevskaya, M.A.; Matveeva, E.V. Methodical instructions for isolation and identification of phytopathogenic bacteria. Moscow. 1986. (in Russian).
19. Bergey, D.H.; Harrison, F.C.; Breed, R.S.; Hammer, B.W.; Huntoon, F.M. Bergey’s manual of determinative bacteriology. Baltimore: Williams and Wilkins. 1923.
20. Klement, Z.; Rudolph, K.; Sands, D.S. Methods in phytobacteriology. Budapest: Akademia kiado 1990, 568.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 1 (101) (Mar. 2024), 91–102. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2024/10.

(1)ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 1 (101), 91-102. https://doi.org/10.37884/1-2024/10.

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 1 (101), 91-102. https://doi.org/10.37884/1-2024/10

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (101), p. 91–102, 2024. DOI: 10.37884/1-2024/10. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/481. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 1 (101) (March): 91-102. https://doi.org/10.37884/1-2024/10.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ” (2024) Izdenister natigeler, (1 (101), pp. 91–102. doi:10.37884/1-2024/10.

[1]“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (101), pp. 91–102, Mar. 2024, doi: 10.37884/1-2024/10.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (101), Mar. 2024, pp. 91-102, https://doi.org/10.37884/1-2024/10.

“ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (101) (March 29, 2024): 91–102. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/481.

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Mar. 29 [cited 2026 Sep. 15];(1 (101):91-102. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/481

1.ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖЕМІС ӨСІРУДІҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ГРЕК ЖАҢҒАҒЫНЫҢ НЕГІЗГІ АУРУЛАРЫН АНЫҚТАУ. Izdenister natigeler. 2024;(1 (101):91-102. doi:10.37884/1-2024/10

[1] 1. Marketing research, market of nut crops for 2013-2017. OGAU "Innovation and consulting centre of agroindustrial complex". Belgorod. 2018. (in Russian).

[2] 2. Hasanov, Z.M.; Ibragimov, Z.A.; Sadygov, G.N.; Sardarova, D.I.; Alizadeh, R.A. Wild relatives of nut fruit crops in the Lesser Caucasus within Azerbaijan. Contemporary horticulture. 2016, 1,17,36-51. (in Russian).

[3] 3. Kairova, G.N. Prospects of walnut production in Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms and varieties". 2018, 6-9. (in Russian).

[4] 4. Development of walnut growing in friendly countries. Available online: http://orehovod.com/. (in Russian)

[5] 5. Oleichenko, S.N. Bookmark walnut plantations in the South of Kazakhstan. Collection of materials of the international scientific and practical seminar "Providing the nut growing industry of Kazakhstan with high-quality planting material of promising forms varieties". 2018, 10-13. (in Russian).

[6] 6. Konstantinova, M. Dangerous diseases of walnut. Propozitsiya. 2017, 5, 126-129. (in Ukrainian).

[7] 7. Hassan, M.; Ahmad, K. Anthracnose disease of walnut - a review. International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology. 2017, 2, 5, 238-248. DOI: 10.22161/ijeab/2.5.6

[8] 8. Cheng, A.; Liu, C.Y.; Tsai, H.Y.; Hsu, M.S.; Yang, C.J.; Huang, Y.T. et al. Bacteremia caused by Pantoea agglomerans at a medical center in Taiwan 2000 – 2010. J. Microbiology Immunol. Infection. 2013, 46, 187–194. DOI: 10.1016/j.jmii.2012.05.005.

[9] 9. Dutkiewicz, J.; Mackiewicz, B.; Lemieszek, M.K.; Golec, M.; Milanowski, J. Pantoea agglomerans: a mysterious bacterium of evil and good. Part IV. Beneficial effects. Ann. Agric. Environ. Med. 2016, 23, 206–222. DOI: 10.5604/12321966.1203879.

[10] 10. Yang, K.Q.; Qu, W.W.; Liu , X.; Liu , H.X.; Hou, L.Q. First report of Pantoea agglomerans causing brown apical necrosis of walnut in China. Plant Dis. 2011, 95(6):773. DOI: 10.1094/PDIS-01-11-0060.

[11] 11. Belisario, A.; Maccaroni, M.; Corazza, L.; Balmas, V.; Valier, A. Occurrence and etiology of brown apical necrosis on Persian (English) walnut fruit. Plant Disease. 2002, 86: 599-602.

[12] 12. Arquero, O.; Lovera, M.; Rodriguez, R.; Salguero, A.; Trapero, A. Characterization and development of necrotic lesions of walnut tree fruits in southern Spain. Acta Horticulturae. 2005, 705: 457-461.

[13] 13. Moragrega, C.; Aleta, N.; Rovira, M.; Matias, J. Disease progress and microorganisms associated to brown apical necrosis of walnut. Files of the COST 873 WG1-4 Meeting: active research to combat bacterial diseases of stone fruits and nuts. Athens. 2008.

[14] 14. Huai, T.; Zhao, J.; Zhang, X.; He, H.; Zhu, X.; Ma, H.; Zhang, L.; Zhao, P.; Liu, X.; Si, D. First report of Pseudomonas oryzihabitans causing walnut leaf spot disease in China. Plant Dis. 2023. https://doi.org/10.1094/PDIS-08-23-1634-PDN.

[15] 15. Keshtkar, A.R.; Khodakaramian, G.; Rouhrazi, K. Isolation and characterization of Pseudomonas syringae pv. syringae which induce leaf spot on walnut. Eur J Plant Pathol. 2016, 146, 837–846. DOI:10.1007/s10658-016-0962-2.

[16] 16. Programme and methodology of varietal studies of fruit, berry and nut crops. Under the general editorship of E. N. Sedov and T. P. Ogoltsova. Orel: VNIISPK Publishing House. 1999, 102-111. (in Russian).

[17] 17. Chumakov, A.E.; Minkevich, I.I.; Vlasov, Y.I.; Gavrilova, E.A. Basic methods of phytopathological research. Moscow: Kolos. 1974, 190. (in Russian).

[18] 18. Chumaevskaya, M.A.; Matveeva, E.V. Methodical instructions for isolation and identification of phytopathogenic bacteria. Moscow. 1986. (in Russian).

[19] 19. Bergey, D.H.; Harrison, F.C.; Breed, R.S.; Hammer, B.W.; Huntoon, F.M. Bergey’s manual of determinative bacteriology. Baltimore: Williams and Wilkins. 1923.

[20] 20. Klement, Z.; Rudolph, K.; Sands, D.S. Methods in phytobacteriology. Budapest: Akademia kiado 1990, 568.