Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ

У.М. Сагалбеков 1 , М.Е. Байдалин 2 , С.Е. Байдалина 3 , А.О. Ахет 4 , А.С. Байкен 2

1 ЖШС «Көкшетау тәжірибелік-өндірістік шаруашылығы», Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы; 2 КеАҚ "Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті", Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы; 3 КеАҚ «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті, Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы; 4 КеАҚ «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті, Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы

doi.org/10.37884/4-2022/07 Бет. 54-63 Қабылданды 04.12.2022 Жарияланды 30.12.2022

Аңдатпа

Бұл мақалада 2015-2020 жылдардағы селекция, тұқым шаруашылығы және көпжылдық малазықтық шөптерін өсіру технологиясы бойынша ғылыми зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Ғылыми зерттеулер Солтүстік Қазақстанның дала аймағында орналасқан "Көкшетау тәжірибелік-өндірістік шаруашылығы" ЖШС (Ақмола облысы, Зеренді ауданы, Чаглинка ауылы) тәжірибелік танабында жүргізілді.

Бұл ғылыми зерттеулердің мақсаты Солтүстік Қазақстан жағдайында көпжылдық малазықтық шөптерінің өнімділігі мен тұрақтылығын арттыру және өндіріске белгілі түрлерін ұсыну болып табылады.

Зерттеулер жүргізу кезінде агрономияда жалпы қабылданған далалық тәжірибелерді қою әдістері пайдаланылды, зертханалық зерттеулер қазіргі заманғы жабдықтарда белгіленген әдістер мен стандарттар бойынша аккредиттелген зертханаларда жүргізілді.

Зерттеу объектілері көпжылдық малазықтық шөптер.

Жүргізілген ғылыми-өндірістік тәжірибелер өнімділігі төмен тұзды жерлерде мәдени шабындықтар мен жайылымдарды жақсарту немесе құру үшін міндетті түрде шөп қоспаларын қолданған дұрыс екенін көрсетті. Көпжылдық малазықтық шөптерінің егіншілік жүйесі топырақтың құнарлылығын сақтап қана қоймай, сонымен қатар органикалық заттардың оң тепе-теңдігіне байланысты гумустың құрамын арттырады. Зерттеу нәтижелері өнімділігі мен төзімділігі жоғары көпжылдық шөптердің сорттарын өндіруге кеңес береді.

Нәтижелерді пайдалану саласы – Солтүстік Қазақстанның жемшөп өндірісі.

жемшөп өндірісі, көпжылдық малазықтық шөптер, селекция, шөп қоспалары, түйе жоңышқа, жоңышқа, арпабас

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Андреев Н.Г. Кормопроизводство с основами земледелия [Текст] / М.: Агропромиздат. – 1991. – 559 с.
  2. 2. Кашеваров Н.И., Урожайность костреца безостого в разных природно климатических зонах Сибири [Текст] / Н.И. Кашеваров, А.Г. Тюрюков, Г.М Осипова // Достижения науки и техники АПК. – 2015. – № 29. – С. 81-83.
  3. 3. Rogers M.E., Colmer T.D., Frost K., Henry D., Cornwall D., Hulm E., Deretic J., Hughes S.R., Craig A.D. Diversity in the genus Melilotus for tolerance to salinity and waterlogging [Текст] / M.E. Rogers, T.D. Colmer, K. Frost, D. Henry, D. Cornwall, E. Hulm, J. Deretic, S.R. Hughes, A.D. Craig // Plant Soil. – 2008. – №304. – pp.89-101.
  4. 4. Sherif E.A. Melilotus indicus (L.) All., a salt-tolerant wild leguminous herb with high potential for use as a forage crop in salt-affected soils [Текст] / E.A. Sherif // Flora Morphol. Distrib.Funct.Ecol.Plants. – 2009. – №204. – pp.737-746.
  5. 5. Көшен Б.М., Шаяхметова А.С.,Тоқтар М.,Такенова Д.Е.,Ахметов М.Б. Солтүстік Қазақстанның орманды далалық аймағанда көктемгі және күзгі шымды өңдеудің көп жылдық шөптердің мал-азықтық өнімділіктеріне әсері [Текст] / Б.М. Көшен, А.С. Шаяхметова, М. Тоқтар, Д.Е. Такенова, М.Б. Ахметов // Исследования, результаты. – 2020. – № 1(85). – С.319-323.
  6. 6. Методика опытов на сенокосах и пастбищах [Текст] / М. – 1971. – 229 с.
  7. 7. Доспехов Б. А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований) [Текст]: 5 изд., перераб. и доп. / Доспехов Б. А. – М.: Агропромиздат, 1985. – 351 с.
  8. 8. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами [Текст] / М. – 1997. – 27с.
  9. 9. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами [Текст] / М. – 1983. – 197 с.
  10. 10. Xu BC, Li FM, Sham L. Switchgrass and milkvetch intercropping under 2:1 row-replacement in semiarid region, northwest China: aboveground biomass and water use efficiency [Текст] / BC Xu, FM Li, L.Sham // European Journal of Agronomy. – 2008. – № 28. – pp. 485–492. https://doi.org/10.1016/j.eja.2007.11.011.
  11. 11. Mao LL, Zhang LZ, Li WQ, van der Werf W, Sun JH, Spiertz H, Li L. Yield advantage and water saving in maize/pea intercrop [Текст] / LL Mao, LZ Zhang, WQ Li, W van der Werf, JH Sun, H Spiertz, L Li // Field Crops Research.– 2012.– №138. – pp.11–20.https://doi.org/10.1016/j.fcr.2012.09.019.
  12. 12. Prieto I, Armas C, Pugnaire FI. Water release through plant roots: new insights into its consequences at the plant and ecosystem level [Текст] / I. Prieto, C. Armas, FI Pugnaire // New Phytologist. – 2012. – №193. – pp. 830–841.https://doi.org/10.1111/j.1469-8137.2011.04039.x.
  13. 13. Hortal S, Bastida F, Lozano MY, Armas C, Moreno JL, Pugnaire FI. Soil microbial community under a nurse-plant species changes in composition, biomass and activity as the nurse grows [Текст] / S Hortal, F Bastida, MY Lozano, C Armas, JL Moreno, FI Pugnaire // Soil Biology & Biochemistry. – 2013. – № 64. – pp.139–146. DOI:10.1016/j.soilbio.2013.04.018.
  14. 14. Zhang F, Shen J, Zhang J, Zuo Y, Li L, Chen X. Rhizosphere processes and management for improving nutrient use efficiency and crop productivity: implications for China [Текст] / F. Zhang, J. Shen, J. Zhang, Y. Zuo, L. Li, X. Chen // Advances in Agronomy. – 2010. – №107. – pp. 1–32 DOI:10.1016/S0065-2113(10)07001-X.
  15. 15. Shen JB, Li CJ, Mi GH, Li L, Yuan LX, Jiang RF, Zhang FS. Maximizing root/rhizosphere efficiency to improve crop productivity and nutrient use efficiency in intensive agriculture of China [Текст] / JB Shen, CJ Li, GH Mi, L. Li, LX. Yuan, RF Jiang, FS Zhang // Journal of Experimental Botany. – 2013. – №64. – pp.1181–1192 https://doi.org/10.1093/jxb/ers342
  16. 16. White PJ, George TS, Dupuy LX, Karley AJ, Valentine TA, Wiesel L, Wishart J. Root traits for infertile soils [Текст] / PJ White, TS George, LX Dupuy, AJ Karley, TA Valentine, L. Wiesel, J. Wishart // Frontiers in Plant Science. – 2013. – №4. – P.193 https://doi.org/10.3389/fpls.2013.00193
  17. 17. Ehrmann, J., Ritz, K. Plant: soil interactions in temperate multi-cropping production systems [Текст] / J. Ehrmann, K.Ritz// Plant and Soil. – 2013. – № 376. – pp.1–29. https://doi.org/10.1007/s11104-013-1921-8
  18. 18. Li L, Tilman D, Lambers H, Zhang F-S. Biodiversity and overyielding: insights from below-ground facilitation of intercropping in agriculture [Текст] / L. Li, D. Tilman, H. Lambers, F-S. Zhang //New Phytologist. – 2014. – № 203. – pp. 63–69. https://doi.org/10.1111/nph.12778
  19. 19. Monteiro, R. A., Balsanelli, E., Wassem, R., Marin, A. M., Brusamarello-Santos, L. C. C., Schmidt, M. A.,…Souza, E. M. Herbaspirillum-plant interactions: microscopical, histological and molecular aspects [Текст] / R.A. Monteiro, E. Balsanelli, R. Wassem, A. M. Marin, L. C.C. Brusamarello-Santos, M.A. Schmidt, E. M. Souza // Plant and Soil. – 2012. – № 356. – pp.175–196. doi:10.1007/s11104-012-1125-7
  20. 20. Zhou X, Yu G, Wu F. Effects of intercropping cucumber with onion or garlic on soil enzyme activities, microbial communities and cucumber yield [Текст] / X. Zhou, G. Yu, F. Wu // Eur J Soil Biol. – 2011. – № 47. – pp.279–287. DOI:10.1016/j.ejsobi.2011.07.001

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . Izdenister natigeler. 4 (96) (Dec. 2022), 54–63. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2022/07.
(1)СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . Izdenister natigeler 2022, No. 4 (96), 54-63. https://doi.org/10.37884/4-2022/07.
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . (2022). Izdenister Natigeler, 4 (96), 54-63. https://doi.org/10.37884/4-2022/07
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (96), p. 54–63, 2022. DOI: 10.37884/4-2022/07. Disponível em: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/158. Acesso em: 15 sep. 2026.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 4 (96) (December): 54-63. https://doi.org/10.37884/4-2022/07.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ ” (2022) Izdenister natigeler, (4 (96), pp. 54–63. doi:10.37884/4-2022/07.
[1]“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ ”, Izdenister natigeler, no. 4 (96), pp. 54–63, Dec. 2022, doi: 10.37884/4-2022/07.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (96), Dec. 2022, pp. 54-63, https://doi.org/10.37884/4-2022/07.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ ”. Izdenister natigeler, no. 4 (96) (December 30, 2022): 54–63. Accessed September 15, 2026. https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/158.
1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (96):54-63. Available from: https://agrosoil.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/158
1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА КӨПЖЫЛДЫҚ МАЛАЗЫҚТЫҚ ШӨПТЕРІН ӨСІРУ НӘТИЖЕЛЕРІ . Izdenister natigeler. 2022;(4 (96):54-63. doi:10.37884/4-2022/07